موساد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
The Institute for Intelligence and Special Operations
מדינת ישראל
הַמוֹסָד למודיעין ולתפקידים מיוחדים


الموساد للاستخبارات والمهام الخاصة
Mossad seal.svg
"Where no counsel is, the people fall, but in the multitude of counselors there is safety." ( کنایه‌ها XI:14)
اطلاعات کلی سازمان
بنیادگذاری ۱۳ دسامبر , ۱۹۴۹ به عنوان سازمان مرکزی هماهنگی
ستاد تل‌آویو, اسرائیل
کارمندان ۱٬۲۰۰ (نفر)
مجری سازمان Tamir Pardo، رئیس
سازمان بالادست دفتر نخست وزیر
وبگاه
Official Website


نشان اداری سازمان اطلاعات و وظایف ویژه - موساد

سازمان اطلاعات و وظایف ویژه (موساد) (به عبری: המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים) نام سازمان اطلاعاتی خارجی اسرائیل است. که جمع‌آوری اطلاعات و خنثی‌سازی فعالیت‌های تروریستی از اقدامات این سازمان مخفی‌است. این سازمان در فعالیتهای خود جنبه مخفیانه کار کردن را رعایت می‌نماید. در رابطه با زمینه‌های مختلفی که توسط این سازمان مورد رسیدگی قرار می‌گیرد، می‌توان از روابط مخفیانه‌ای که کمک زیادی به بستن پیمان های صلح بین اسرائیل و کشورهای مصر و اردن داشته‌است، قضیه اسرا و مفقودین، تکنولوژی، پژوهش و تحقیق نام برد.

این سازمان در اول آوریل سال ۱۹۵۱ تشکیل شد. موساد توسط نخست وزیر وقت اسرائیل، دایوید بن گورین تأسیس شد. او هدف آن را اینگونه اعلام کرد:

برای کشور ما که از ابتدای تأسیس تحت فشار دشمنانش قرار داشته‌است، اطلاعات به عنوان خط مقدم دفاع ضروری‌است و ما باید به خوبی بیاموزیم و بدانیم که در اطرافمان چه می‌گذرد.[۱]

دولت اسرائیل مأموریت گردآوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل اطلاعات وانجام عملیات مخفیانه ویژه در خارج از خاک اسرائیل را، به عهده موساد واگذار نموده‌است. گفتنی‌است که دفتر اصلی موساد در تل آویو است. این مؤسسه در برآوردهای اخیر دارای ۱۲۰۰ نفر کارمند دفتری می‌باشد.[نیازمند منبع]

موساد یک سازمان کشوری‌است که دستورات خود را از رهبران رژیم اسرائیل دریافت می‌نماید و هدف فعالیتهای آن، پاسخ گوئی به نیازهای متغیر اطلاعاتی و عملیاتی بوده‌است.

هویت مدیران ارشد بخش‌های داخلی موساد معمولاً جزو اسرار حکومتی تلقی می‌شود. اما هویت رؤسای موساد همواره اعلام می‌شود. در مارس سال ۱۹۹۶ دانی یاقوم به جای رئیس قبلی این مؤسسه شبتای شاویت که در ۱۹۹۶ استعفاء داده بود، مدیر موساد شد.

از ژانویه ۲۰۱۱ میلادی، ریاست سازمان اطلاعات و وظایف ویژه (موساد) به عهده تأمیر پاردو سپرده شده‎است.

تاریخچه[ویرایش]

بلافاصله پس از برپایی حکومت اسرائیل، داوید بن گوریون نخستین نخست وزیر اسرائیل، نظر خود را در رابطه با برپائی چهارچوب‌هایی کشوری برای نهادهای اطلاعاتی، که در زمان پیش از برپائی رژیم اسرائیل فعال بودند، ابراز داشت. در ۷ ژوئن ۱۹۴۸ داوید بن گوریون، نخست وزیر اسرائیل، دو نفر را به ملاقات با خود فراخواند:

نتیجه اولیه این ملاقات تعیین حیطه نهادهای اطلاعاتی کشور نو پای اسرائیل بود. در نهایت به وسیله هاگانا یک سازمان سری ویژه تشکیل شد که دفتر اطلاعات موسوم به شای نام گرفت. در سال ۱۹۳۷ نیز هاگانا سازمان «موساد لیالیفی بیت» (به معنی دفتر مهاجرت) را تشکیل داد.

سازمان اطلاعات اسرائیل در سال ۱۹۵۱ وقتی که برای نخستین بار به صورت رسمی اعلام موجودیت کرد، این اسم را داشت و شبکهٔ جاسوسی آن نیز از آن زمان موساد نامیده می‌شوند.

حکم تشکیل موساد[ویرایش]

حکم داوید بن گوریون که در آن فرمان برپائی موساد را چنین صادر نموده‌است:

«محرمانه»

۲۲ کیسلو سال ۵۷۱۰
۱۳ دسامبر ۱۹۴۹

مخاطب: وزارت خارجه از: نخست وزیری

طبق اوامر من، سازمانی به منظور تمرکز و هماهنگی فعالیتهای سرویسهای اطلاعاتی رژیم (بخش اطلاعات ارتش، بخش سیاسی وزارت خارجه، سرویس اطلاعات کل و غیره)، برپا می‌گردد. وظیفه سازماندهی موساد را بر عهده رئوبن شیلوخ، مشاور امور ویژه در وزارت خارجه، گذاشته و وی را به ریاست این سازمان منصوب می‌نمایم. روبن شیلوخ تحت فرمان من بوده، طبق اوامر من فعالیت نموده و گزارشات کار خود را بصورت دائم به من ارائه خواهد داد، لاکن از نظر اداری، مقر اداره‌اش در چهارچوب وزارت خارجه، خواهد بود. به ر.شیلوخ و مدیریت وزارت خارجه دستور داده‌ام که بدین منظور برای سالهای ۱۹۵۱ – ۱۹۵۰ چهارچوبی برای استخدام و اشتغال افراد وبودجه‌ای در حدود ۲۰۰۰۰ لیره اسرائیلی پیشنهاد نمایند، تا مبلغ ۵۰۰۰ لیره اسرائیلی از آن بودجه صرفاً با تأئید قبلی من، صرف عملیات ویژه گردد.۱

از شما درخواست می‌شود که این بودجه را به بودجه وزارت خارجه برای سالهای ۱۹۵۱ – ۱۹۵۰، اضافه نمائید.

(امضأ) د. بن گوریون

وظایف موساد[ویرایش]

رژیم اسرائیل مأموریت گردآوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل اطلاعات وانجام عملیات مخفیانه ویژه در خارج از اسرائبل را، به عهده موساد واگذار نموده‌است.

در طی سالیان گذشته، سازمان اطلاعات و وظایف ویژه - موساد حریم وظایف خود را گسترش داده‌است. وظایف محوری موساد در زمینه‌های مشروح ذیل اعلام شده‌است:

  • گرد آوری مخفیانه اطلاعات در خارج از خاک کشور اسرائیل.
  • خنثی سازی تلاش های کشورهای متخاصم برای تهیه و تولید تسلیحات غیر متعارف ویا دستیابی به آن.
  • خنثی سازی عملیات تروریستی علیه اهداف اسرائیلی و یهودی درخارج از خاک اسرئیل.
  • توسعه روابط مخفیانه ویژه، سیاسی و غیره، در خارج از خاک اسرائیل و حفظ این روابط.
  • آوردن مهاجرین یهودی به کشور اسرائیل، از اماکنی که امکان مهاجرت یهودیان از آن جا به اسرائیل، توسط سازمانهای مهاجرتی معمولی اسرائیل، وجود ندارد.
  • به دست آوردن اطلاعات استراتژیکی، سیاسی و عملی.
  • انجام عملیات ویژه در خارج از خاک اسرائیل.

بخش‌های موساد[ویرایش]

موساد دارای ۸ بخش اصلی‌است. جزئیات سازمانهای داخلی، کارمندان، مراکز فعالیت و رؤسای آن‌ها همگی جزو اسرار محرمانه کشور اسرائیل است.

  • بخش جمع آوری اطلاعات: بزرگ‌ترین بخش موساد است و مسئولیت عملیات جاسوسی را برعهده دارد.
  • بخش همکاری و اقدام سیاسی (وادات): فعالیت‌های سیاسی و همکاری با سرویس‌های اطلاعات خارجی کشورهای دوست اسرائیل را انجام می‌دهد.
اعضای کمیته وادات عبارت‌اند از اشخاص زیر:
  1. مدیر سازمان اطلاعات نظامی موسوم به آمان
  2. مدیر سازمان اطلاعات داخلی شین بت
  3. مدیر سازمان امنیت عمومی شاباک
  4. مدیر مرکز مطالعات راهبردی و برنامه‌ریزی وزارت امور خارجه (این مرکز در زمینه جاسوسی سیاسی یا دیپلماتیک تخصص دارد)
  5. مدیر بخش عملیات ویژه پلیس موسوم به ماتام
  6. مشاوران خصوصی نخست وزیر در امور سیاسی، نظامی، امنیتی و مبارزه با تروریسم
  • بخش عملیات ویژه (متساوا): ترورهای بسیار حساس کسانی که دشمنان کیان اسرائیل تلقی می‌شوند و اقدامات شبه نظامی دقیق و پروژه‌های ربودن «افراد خاص» بر عهدهٔ آن است.
  • بخش تبلیغات و ضد تبلیغات: مسئول اجرای جنگ روانی، تبلیغات و عملیات فریب می‌باشد.
  • بخش تحقیقات: مسئول تولید اطلاعات نظیر گزارش‌های روزانه، خلاصه وضعیت‌های هفتگی و گزارش‌های مشروح ماهانه.
  • بخش تکنولوژی: مسئول توسعه فناوری‌های پیشرفته برای پشتیبانی فنی از عملیاتهای گسترده موساد است.

عملیات‌ها[ویرایش]

به گفته برخی کارشناشان اطلاعاتی اسرائیلی، موساد در کشورهایی که بیش از حد برای فعالیت‌های عملیاتی کادرهایش خطرناک باشند، اغلب از پروکسی‌های محلی استفاده می‌کند.[۲]

عملیات‌های موفق[ویرایش]

اتهامات[ویرایش]

  • موساد متهم به ترور حسان اللقیس، از فرماندهان ارشد و کارشناس لجستیکی و ضداطلاعات حزب‌الله لبنان[۱۰] در تاریخ ۴ نوامبر ۲۰۱۳ میلادی (۱۳ آذر ۱۳۹۲) در پارکینگ خانه‌اش در جنوب بیروت است.[۱۱] روزنامه معتبر نیویورک تایمز در یک گزارش تحقیقی در تاریخ ۳ ژانویه ۲۰۱۴ مدعی شد که حسان اللقیس در «فهرست ۵ اولویت اصلی انجام ترور» سازمان موساد قرار داشت.[۱۲]
  • موساد متهم به دخالت در بمب‌گذاری در یک خودرو در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۰۴ میلادی در دمشق می‌باشد که باعث مجروح شدن سه نفر شد. هدف از این بمب‌گذاری قتل یکی از اعضای سازمان حماس بود. مقامات اسرائیل این اتهام را رد می‌کنند.[۱۳]
  • این سازمان در بهمن ۱۳۸۵ توسط برخی رسانه‌های آمریکایی و انگلیسی متهم به ترور اردشیر حسین‌پور، یکی از دانشمندان هسته‌ای ایران شد. روزنامه اسرائیلی هاآرتض، اردشیر حسین‌پور را یکی از دانشمندان بنام جهانی در زمینه الکترومغناطیس نامید. مقامات ایران گفتند که اسرائیل از اشراف اطلاعاتی قابل توجهی در ایران برخوردار نیست و ترور وی توسط موساد را تکذیب کردند و دولت اسرائیل در برابر این اتهامات سکوت کرد.حسین پور به گفته دولت ایران بر اثر گازگرفتگی در منزل جان سپرده بود.[۱۴][۱۵]

رؤسای موساد[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. www.mossad.gov.il
  2. Mystery in Hezbollah Operative’s Life and Death, The New York Times
  3. «وانونو و افشای اسرار اتمی اسرائیل». BBC فارسی، ۲۰۰۴/آوریل/۲۱. بازبینی‌شده در ۲۰۰۷/می/۱۵. 
  4. «آمریکا قطعنامه محکومیت قتل شیخ یاسین را وتو کرد». BBC فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۰۷/می/۱۵. 
  5. «ترور دو رهبر حماس ظرف یکماه». BBC فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۰۷/می/۱۵. 
  6. «ترور دو رهبر حماس ظرف یکماه». BBC فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۰۷/می/۱۵. 
  7. «رنتیسی کشته شد». BBC فارسی، ۲۰۰۴/آوریل/۱۷. بازبینی‌شده در ۲۰۰۷/می/۱۵. 
  8. «اسرائیل متهم به دخالت در بمبگذاری سوریه شد». BBC فارسی، ۲۰۰۴/دسامبر/۱۴. بازبینی‌شده در ۲۰۰۷/می/۱۵. 
  9. «یکی از رهبران حماس در دمشق کشته ش». BBC فارسی، ۲۰۰۴/سپتامبر/۲۶. بازبینی‌شده در ۲۰۰۷/می/۱۵. 
  10. Mystery in Hezbollah Operative’s Life and Death, The New York Times
  11. نصرالله: انتقام ترور اللقیس را از اسرائیل می‌گیریم، بی‌بی‌سی فارسی
  12. Mystery in Hezbollah Operative’s Life and Death, The New York Times
  13. «اسرائیل متهم به دخالت در بمبگذاری سوریه شد». BBC فارسی، ۲۰۰۴/دسامبر/۱۴. بازبینی‌شده در ۲۰۰۷/می/۱۵. 
  14. «آيا مرگ دانشمند هسته‌ای ايران کار موساد بود؟». رادیو فردا، ۱۵ بهمن ۱۳۸۵. 
  15. .«مرگ مشکوک يک دانشمند هسته‌ای جمهوری اسلامی». رادیو فردا، ۱ بهمن ۱۳۸۷. 

منابع[ویرایش]