جیبوتی

جمهوری جیبوتی Jomhuriye Jibuti République de Djibouti جیبوتی
پرچم نشان
شعار ملی: "یک‌پارچگی، برابری، آشتی"
سرود ملی: جیبوتی
پایتخت (و بزرگترین شهر)		جیبوتی شرقی′۱۰۱°۴۳ شمالی′۳۶°۱۱
زبان رسمی		فرانسوی، عربی
نوع حکومت		جمهوری نیمه‌ریاستی
نام حاکمان  رئیس جمهور • نخست وزیر		اسماعیل عمر جیله دلیطه محمد دلیطه
موارد منجر به تشکیل از فرانسه		۲۷ ژوئن ۱۹۷۷
مساحت
-	مساحت	۲۳،۲۰۰کیلومتر مربع (۱۴۹ام)
-	‌آب‌ها (٪)	۰.۰۹
جمعیت
-	سرشماری	۸۱۸٬۱۵۹  (۱۶۰ام)
-	تراکم جمعیت	۳۷.۲‎/km۲‏ (۱۶۸ام)
واحد پول		فرانک (DJT)
منطقه زمانی		EAT (ساعت جهانی+3)
-	تابستانی (DST)	DST (ساعت جهانی)
دامنه اینترنتی		dj.
پیش‌شماره تلفنی		+۲۵۳

جمهوری جیبوتی (عربی: جمهوریة جیبوتي، فرانسوی: République de Djibouti) کشوری است در شاخ آفریقا. پایتخت آن جیبوتی است. پایتخت این کشور شهر جیبوتی با ۴۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت می‌باشد.

جمهوری جیبوتی با ۲۳ هزار کیلومتر مربع مساحت، در شرق قاره‏ آفریقا مستقر است. جیبوتی با ۸۱۸٬۱۵۹ نفر جمعیت در سرشماری سال ۲۰۰۹ و ۲۳٬۲۰۰ کیلومتر مربع مساحت از کوچک‌ترین و کم‌جمعیت‌ترین کشورهای آفریقاست. ۹۴ درصد از مردم جیبوتی مسلمان و اصل تسنن‏ هستند. زبان رسمی مردم این کشور فرانسوی است، ولی عمده مردم به‏ زبان قبایل محلی با یکدیگر صحبت می‌‏کنند.

دسترسی آسان جیبوتی به‏ آب‏‌های بین‌المللی از یکسو، و ارتباط زمینی آن با کشورهای‏ مرکزی قاره آفریقا از سوی دیگر، بر اهمیت راهبردی آن افزوده‌اند. خاک جیبوتی به هیچ رو مساعد کشاورزی نیست و مراتع طبیعی‏ کمتر از ۵ درصد از خاک این کشور را تشکیل می‌دهند.

جیبوتی از اعضای اتحادیهٔ آفریقا و اتحادیهٔ عرب است. جیبوتی به پیمان‌های بین‌المللی‏ تغییرات آب وهوا، بیابان‏‌زدایی، حفظ محیط زیست، قانون دریاها، حراست از لایه ازون و مقررات‏ کشتیرانی پایبند است.

تاریخ

این کشور از مستعمرات فرانسه بوده‌است که در اصل سومالی‌لند فرانسه نامیده می‌شده‌است. جیبوتی در روز ۲۷ ژوئن ۱۹۷۷ از فرانسه اعلام استقلال کرد و به جمهوری جیبوتی تغییر نام دهد. . جنگ‌های قومی بین عفر و ایساس (سومالیایی‌نژادها) بعد از استقلال نیز در جیبوتی ادامه داشت، تا اینکه بالاخره در سال‏ ۱۹۹۴ موافقتنامه صلح میان اقوام‏ درگیر جیبوتی به امضا رسید.

سیاست

حزب (RPP) تنها حزب سیاسی جیبوتی بین سالهای ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۳ بود، در سال ۱۹۹۳ انتخابات به صورت چندحزبی در جیبوتی برگزار شد که حسن گولد آپتیدون که از ایساس بود به رئیس جمهوری انتخاب شد، بارکاد گوراد هامودو که از عفار بود در همین سال نخست وزیر جیبوتی شد. از سال ۱۹۹۹ اسماعیل عمر حیله به عنوان رئیس جمهور و در سال ۲۰۰۱ نیز دلیطه محمد دلیطه به سمت نخست وزیر منصوب شدند.

تعداد زیادی از آوارگان اتیوپی و سومالی در این کشور زندگی می‌کنند. تا سال ۱۹۹۱ شورش ارتشیان بر قسمت‌هایی از جیبوتی حکمفرما بود.

جیبوتی علاوه بر سازمان ملل، در بانک توسعه آفریقا، سازمان‏ خواروبار و کشاورزی ملل متحد، گروه ۷۷، بانک بین المللی ترمیم و توسعه، سازمان بین المللی‏ هواپیمایی کشوری، جامعه‏ بین المللی توسعه، بنگاه مالی‏ بین المللی، سازمان بین المللی کار، صندوق بین المللی پول، سازمان‏ بین المللی ارتباطات دور ماهواره‌ای، سازمان بین المللی پلیس جنایی، اتحادیه بین المللی ارتباطات دور، جنبش عدم تعهد، سازمان جهانی‏ بهداشت، سازمان جهانی مالکیت‏ معنوی و سازمان جهانی تجارت‏ عضویت دارد.

جغرافیا

جمهوری جیبوتی کشوری است واقع در شمال شرق آفریقا، در کنار خلیج عدن و دریای سرخ، بین اریتره و سومالی.

جیبوتی از شرق با اریتره، از جنوب و غرب با اتیوپی و از جنوب شرقی با سومالی همسایه است و بقیه مرزهای آن‌ها در کنار خلیج عدن و دریای سرخ قرار گرفته‌است.

مساحت جیبوتی ۲۳٬۲۰۰ کیلومتر مربع و جمیعت آن ۴۹۶٬۳۷۴ نفر است. از شهرهای مهم جیبوتی می‌توان، علی سبیح ۸۰۰۰ نفر، تاجوارا ۲۵۰۰۰ نفر و دخیل با جمعیت ۳۰۰۰۰ نفر را نام برد. حدود ۲۲ هزار و ۹۸۰ کیلومتر مربع از خاک‏ این سرزمین در مناطق خشکی و بقیه در زیر آب قرار دارد. جیبوتی از سمت جنوب به طول ۵۸ کیلومتر با سومالی، از سمت غرب به طول‏ ۳۴۹ کیلومتر با اتیوپی و از سمت‏ شمال به طول ۱۰۹ کیلومتر با اریتره مرز مشترک دارد.بخش‏ شرقی جیبوتی ۳۱۴ کیلومتر از ساحل‏ خلیج عدن را تشکیل می‏دهد.

جیبوتی از دو بخش کوهستانی‏ و فلاتی تشکیل شده و ارتفاعات‏ شمالی آن تا حدودی پرباران است، ولی در نقاط دیگر آن فقط هنگام‏ وزش بادهای موسمی، بارندگی‏ صورت می‏‌گیرد. این سرزمین در سایر مناطق آب و هوای گرم و سوزان دارد. پستترین نقطه جیبوتی در منطقه‏ «عسل‏» حد اقل ۱۵۵ متر پایین‏تر از سطح آب‏‌های بین‌المللی‏ است و ارتفاع بلندترین نقطه این‏ کشور در تپه‌های‏ «موسی علی‏» به‏ ۲ هزار و ۲۸ متر می‌رسد.

جیبوتی به لحاظ فرورفتگی آب‏ خلیج عدن در خاک خود، حایز اهمیت ویژه‌ای است و در دادوستدهای سیاسی و اقتصادی منطقه شرق‏ آفریقا، جزو کشورهای راهبردی به‌شمار می‌آید.

تقسیمات کشوری

آرتا از استان‌های این کشور است.

کشور جیبوتی شامل ۵ استان می‌باشد:

۱ - علی سبیح (Ali Sabih)

۲ - دخیل (Dikhil)

۳ - جیبوتی (Djibouti)

۴ - اوبوک (Obock)

۵ - تاجورا (Tadjoura)

اقتصاد

واحد پول جیبوتی فرانک با واحد جزء (سانتیم) نام دارد. صادرات جیبوتی را فراورده‌های کشاورزی تشکیل می‌دهد. گوشت شتر و گوسفند و میوه و سبزیجات در رده مهمترین تولیدات‏ بخش کشاورزی و دامپروری‏ جیبوتی قرار دارند. این کشور از لحاظ ذخایر معدنی در فقر شدید به سر می‏برد و کانی باارزشی ندارد.

این کشور به عنوان یک منطقه‏ آزاد تجاری-صنعتی در شمال‏ شرقی قاره آفریقا، اساس اقتصاد خود را بر مبنای ارایه خدمات‏ بازرگانی به سایر کشورها بنا نهاده‏ است. ترانزیت کالا و خدمات‏ ترابری محموله‏‌های عبوری از خلیج عدن، منبع درآمد اصلی مردم‏ جیبوتی را تشکیل می‏‌دهد و بخش‏ صنعت و کشاورزی این کشور چندان رونقی ندارد.

نرخ تولید ناخالص داخلی‏ جیبوتی در پایان سال ۲۰۰۲ به‏ حدود ۵۸۶ میلیون دلار رسید. نرخ‏ رشد تولید ناخالص داخلی این کشور یک دهم درصد است، درحالی‏که‏ میانگین نرخ یادشده در فاصله‏ سال‏‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۸ حدود ۱.۳ درصد بود.

جیبوتی کشور تقریبا فقیری‏ است و درآمد سرانه ملی آن به‏ ۱۴۰۰ دلار در سال می‌‏رسد. از سوی دیگر، حدود ۵۰ درصد از جمعیت این سرزمین، زیر خط فقر زندگی می‏کنند و نرخ بالای بیکاری‏ (۴۰ تا ۵۰ درصد)بزرگترین مشکل‏ اقتصادی جیبوتی به شمار می‏‌رود. فراورده‌های کشاورزی حدود ۳ درصد، صنعتی ۱۰ درصد و فعالیت‏‌های خدماتی بیشتر از ۸۷ درصد تولید ناخالص جیبوتی‏ را تشکیل می‏‌دهند. جیبوتی حدود ۲ درصد نرخ‏ تورم و بالغ بر ۲۸۲ هزار نفر نیروی‏ کار دارد. همچنین، ظرفیت تولید انرژی الکتریکی جیبوتی به ۱۸۰ میلیون کیلووات ساعت می‏‌رسد.

مردم

حدود ۹۴٪ مردم این کشور مسلمان و ۶٪ مسیحی می‌باشند. ۴۶ ٪ نژاد مردم جیبوتی را ایساس یا سومالیایی تبارها، ۳۵ ٪ را عفار و ۱۱ ٪ را نیز عرب تشکیل می‌دهند، همچنین دین ۹۷ ٪ از مردم این کشور را مسلمان سنی و ۳ ٪ هم مسیحی است. عربی و فرانسوی دو زبان رسمی مردم جیبوتی هستند.

زبان‌های رسمی آن عربی و فرانسوی است اما بیشتر مردم به دو زبان عفری و سومالی صحبت می‌کنند. دو قوم اصلی ساکن این کشور عفرها و سومالی‌ها هستند بقیهٔ جمعیت هم اروپایی (عمدتاً فرانسوی و ایتالیایی، عرب و اتیوپیایی می‌باشند.

هم‌اینک نزدیک به ۸۳.۱ درصد از جمعیت جیبوتی در مناطق‏ شهری ساکن هستند.

کمبود امکانات بهداشتی و دارویی از یک طرف، و شیوع‏ گسترده بیماری‏های مرگبار مانند هپاتیت، ایدز، حصبه و وبا از سوی‏ دیگر، رشد مرگ‏‌ومیر نوزادان‏ جیبوتی را به همراه داشته‌است.

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Djibouti»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۸ مه ۲۰۰۹).
• نرجه، کامران : کوتاه از کشورها: بازارشناسی آفریقا جمهوری جیبوتی (بخش پانزدهم). در: مجله: «نامه اتاق بازرگانی». فروردین ۱۳۸۲ - شماره ۴۲۰.