مردم گرجی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گرجی‌ها
ქართველები
Pharnavaz statue (crop).jpg
რადამისტი.jpg
ფარსმან ქველი (crop).jpg
Peter the Iberian.jpg
Wachtang I. Gorgassali.jpg
Oshki (photo by Scott Dexter, June 23, 2012 ) (7993420831).jpg
თორნიკე ერისთავი.jpg
St George of Athos (Akhtala fresco).JPG
Mariam Bagrationi (face).jpg
David IV (crop) repaired.jpg
Shota rustaveli qartuli.jpg
Queen Tamara of Georgia.jpg
Simeon prencipe de Giorgiani cropped.jpg
Sabinin. M. Queen Ketevan.jpg
Le Métropolitain Antim crop.jpg
Vakhtang VI of Kartli (Eastern Georgia).jpg
Besiki (crop).png
Prince Pyotr Bagration.JPG
Nino Dadiani, Princess of Samegrelo.jpg
Екатерина Чавчавадзе Дадиани.jpg
Iliachavchavadze.jpg
Niko Pirosmani.JPG
Stalin.jpg
Shervashidze by Elena Mrozovskaya (crop).jpg
Konstantine Gamsakhurdia.jpg
George Balanchine portrait taken by Tanaquil LeClerq.jpg
Ilia II.jpg
Katie Melua - Apple Store Berlin - Germany - 25 Nov. 2013.jpg
Khatia Buniatishvili, 2008.jpg
Saakashvili76589.jpg
Nona Gaprindaschwili 1982 Kissingen.jpg
MG John Shalikashvili official portrait 1986.jpg
PER10129 01.jpg
Alexander Kartveli.jpg
جمعیت کل
۷ میلیون
مناطق دارای جمعیت قابل توجه
Flag of Georgia.svg گرجستان ۴ میلیون[۱]
زبان‌ها

گرجی و دیگر زبان‌های کارتولی

دین

اکثراً کلیسای ارتدوکس گرجی

گرجی ها (به گرجی: ქართველები) (تلفظ: kartvelebi) یک گروه نژادی و ملت بومی قفقاز هستند.

گرجی‌ها ۸۳ درصد جمعیت گرجستان را تشکیل می‌دهند و همچنین عده از آنها در ترکیه عده‌ای دیگر از آنها در آذربایجان بومی هستند. عده‌ای گرجی‌ها هم از ۴۰۰ سال پیش تا کنون در ایران حضور دارند. کشورهای دیگری که جمعیتی قابل توجه از گرجی‌ها در آن هستند، عبارت اند از: بعضی کشورهای اروپا، ایالات متحده آمریکا، روسیه و فلسطین.

گرجی‌ها اکثرا مسیحی ارتدوکس و پیرو کلیسای ارتدوکس گرجی هستند و همچنین گرجی‌های ترکیه مسلمان سنی، گرجی‌های ایران مسلمان شیعه و گرجی‌های فلسطین پیرو دین یهود هستند.

گرجی‌ها به زبان مادری خود زبان گرجی سخن می‌گویند که زبان رسمی کشور گرجستان بوده و با الفبای گرجی نوشته می‌شود که یکی از چهارده الفبای موجود در جهان می‌باشد.

گرجی‌ها به سبب جغرافیای سرزمین خود، همواره در حال دفاع در مقابل حملات بیگانگان بوده‌اند که مهم ترین و مخرب ترین آنها حملهٔ مغول و حملات ایرانیان به گرجستان بوده است.

وجه تسمیه[ویرایش]

یونانیان باستان، زمانی که ثروت گرجی‌ها آن‌ها را جلب نموده بود، پس از آشنا شدن با مردم کشاورز گرجستان، آن‌ها را "گئورگوس" (Georgus به معنای "کشاورز") و سرزمینشان را "گئورگیا" (Georgia به معنای "کشاورزی") نامیدند. و اکثر قریب به اتفاق نام‌های امروزی برای گرجی‌ها و گرجستان، از نامی که یونانی‌ها برای گرجی‌ها انتخاب کردند، نشأت می‌گیرد.[۲]

گرجی‌ها خود را کارتوِلی (کارتوِل - ی) می‌نامند زیرا خاستگاه آن‌ها به کارتلی شهرت دارد، که این نام‌ها به یک خدای نیمه اساطیری معروف به کارتلوس - نیای مردم گرجی - مربوط است. اما همانگونه که در مورد اصطلاحات نژادی معمول است، ملت‌های دیگر برای گرجی‌ها از نام‌هایی استفاده کرده‌اند که هیچ ربطی به کلمهٔ کارتولی ندارد. با اشتقاق از کلمهٔ ایوری (ایبری یا همان ایبریا - نام باستانی گرجستان)، ایرانی‌ها و ارمنی‌های باستان، آن‌ها را ویرسهن می‌نامیدند، عرب‌ها و ایرانی‌های زمان حال، آن‌ها را جورجی و گرجی، و غربی‌ها، جرجن،[۳] و روس‌ها گروزن می‌نامند.

گرجستان وطن اقوام گرجی نیز در منابع و ملل مختلف به صور متفاوتی نامیده شده‌است، همانند: آبخاز، ورژن، ورغن، ایبری، گرزن، جورزان، الکرج، پراکانو، جورجیا،[۴] وراچستان و گروزیا، اما گرجی‌ها آن را ساکارتْوِلُ (سا - کارتوِل - ـُ) یعنی محل زندگی گرجی‌ها می‌خوانند.

ایرانیان در زمان قدیم، به این سرزمین گردستان گفته‌اند و سپس در در دوره بعد آن را گرجستان نامیده‌اند.[۵] (گرد یعنی پهلوان).

نژاد[ویرایش]

گرجی‌ها از نژاد قفقازی هستند. (کلمهٔ «قفقازی» به عنوان نژاد، به تمام سفیدپوست‌ها گفته می‌شود).

از نظر انسان‌شناسی گرجی‌ها به گروه معروف پونتوزاگرس تعلق دارند، (نیاکان گرجی‌ها در ما قبل تاریخ به طور پراکنده در «زاگرس» می زیسته‌اند.)، گرجی‌ها که یکی از اقوام منحصر به فرد آسیا به شمار می‌آیند، امروزه مورد توجه تاریخ نویسان و باستان شناسان قرار گرفته‌اند. این امر نتیجهٔ غنا و تنوع فرهنگ باستانی آن‌ها و تداوم اجتماعی به هم پیوستهٔ آنان می‌باشد.[۶]

شاردن، جهانگرد معروف فرانسوی، که که در سفرنامهٔ خود توصیف جامع و دقیقی از گرجستان نموده‌است، چنین می‌گوید:

«نژاد گرجی‌ها، پاک ترین و اصیل ترینِ نژادهای آسیا، و اگر اغراق نباشد خالص ترینِ نژاد هاست. من میان مردم گرجستان هرگز یک صورت زشت ندیدم، همه مردم این سامان، خواه زن و خواه مرد، در نهایت زیبایی و وجاهت اند».[۷][۸]

زبان[ویرایش]

زبان گرجی زبان رایج و رسمی گرجستان است، که در زمرهٔ زبان‌های قفقازی بوده و به طور کلی از زبان‌های هندواروپایی متمایز است. زبان گرجی، زبانی پیچیده و صرفی و مورد علاقهٔ زبان شناسان می‌باشد.[۹] این زبان دارای خطی ویژه و منحصر به خود می‌باشد، الفبای گرجی از ۳۳ حرف تشکیل یافته است (و هیچ یک از اشکال صوتی یا نوشتاری در آن تکرار نمی‌شود) که در طول حیات خود سه مرحله تغییر و تکامل را طی کرده است.[۱۰]

ویژگی‌ها[ویرایش]

شاردن می‌نویسد:

«گرجی‌ها به طبع هوشمند، مستعد و لایق می‌باشند و اگر در تعلیم و تربیت آنان اهتمام به عمل آید از میان آنان صنعتگران، استادان، دانشمندان و پژوهشگران بزرگ در همهٔ رشته‌ها و زمینه‌ها پدید می‌آید. گرجی‌ها مقتدر، عظیم، پرهیبت، مغرور و متکبر اند... گرجی‌ها مردمانی سخت کوش، سرکش، بی باک و چالاک اند...»[۱۱][۱۲]

«گرجی‌ها در رفتار انفرادی و زندگی اجتماعی خود طی قرن‌ها یک سری ویژگی‌های منحصر به فردی یافته‌اند که در بعضی از آن‌ها با همسایگان خود از لحاظ میراث قفقازی در مورد شرافت، مهمان نوازی، وفاداری قبیله‌ای و... مشترک اند و بعضی دیگر از این ویژگی‌ها مربوط به احساسات ملی و سنت‌های باستانی ملت گرج است، در مقایسه با همسایگان روس و مسلمان خویش ازلحاظ غرور و حتی رفتار متکی بر برتری‌های فرهنگی، متمایز هستند. در گرجستان هر فرد روستایی مانند یک شاهزاده رفتار می‌کند، در عقاید شخصی خود اصرار می‌ورزند، سخنرانان ماهری هستند و به بحث علاقهٔ وافر دارند. در اسب سواری، تیراندازی، جنگ‌های چریکی و همچنین به عنوان گله دار و پرورش دهندگان و نوشندگان شراب ناب مشهورند... از هوش و ذکاوت بسیار، بذله گویی و حاضرجوابی بهره مندند».[۱۳][۱۴]

ژان باتیست تاورنیه در سفرنامهٔ خود چنین می‌نویسد:

«گرجی‌ها مسافرت را خیلی دوست می‌دارند و تجّار بزرگ ماهری هستند. در فن تیروکمان مهارتشان حیرت انگیز است و معروف اند به این که بهترین سربازان و جنگجویان تمام آسیا هستند».[۱۵][۱۶]

پانویس[ویرایش]

  1. Central Intelligence Agency of United States (May 17, 2011). "CIA World Factbook:Georgia". The World Factbook (CIA). Retrieved May 27, 2011. 
  2. شاردن، سفرنامهٔ شاردن، ۳۲۷–۳۲۸.
  3. مارشال لانگ، گرجی‌ها، ۳–۴.
  4. مشکور، جغرافیای تاریخی ایران باستان، ۲۸۲.
  5. نفیسی، تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران، ۵۹.
  6. مارشال لانگ، گرجی‌ها، ۳–۴.
  7. شاردن، سفرنامهٔ شاردن، ۳۳۱.
  8. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۳۶.
  9. روستاولی، پلنگینه پوش، ۴۱.
  10. مارشال لانگ، گرجی‌ها، ۱۰.
  11. شاردن، سفرنامهٔ شاردن، ۳۰۵–۳۳۳.
  12. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۳۷.
  13. مارشال لانگ، گرجی‌ها، ۱۵.
  14. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۳۷.
  15. باتیست تاورنیه، سفرنامهٔ تاورنیه، ۳۳۰.
  16. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۳۸.

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Georgians»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۴).
  • مولیانی، سعید. جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران. اصفهان: یکتا، ۱۳۷۹ ISBN 964-7016-26-3. خانهٔ کتاب.
  • شاردن، ژان. سفرنامهٔ شاردن. تهران: انتشارات توس، ۱۳۷۲.
  • مارشال لانگ، دیوید. گرجی ها. تهران: نشر وزارت امور خارجه، ۱۳۷۳.
  • مشکور، محمدجواد. جغرافیای تاریخی ایران باستان. تهران: انتشارات دنیای کتاب، ۱۳۷۲.
  • نفیسی، سعید. تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران. تهران: نشر بنیاد، ۱۳۶۱.
  • روستاولی، شوتا. پلنگینه پوش. تهران: نشر ایران جام، ۱۳۷۷.
  • باتیست تاورنیه، ژان. سفرنامهٔ تاورنیه. تهران: نشر سنایی و تأیید، ۱۳۶۳.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مردم گرجی موجود است.