اربیل
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
اَربیل (در کردی ههولیر: Hewlêr با تلفظ: هاؤلِر، در عربی: اربیل) یکی از شهرهای کردستان، مرکز استان اربیل و پایتخت حکومت کردستان عراق است. مختصات جغرافیایی آن ۳۶٫۱۲ شمالی و ۴۴٫۰۱ شرقی است و در ۸۰ کیلومتری شرق موصل قرار گرفتهاست. جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۵ (میلادی) ۹۹۰ هزار نفر برآورد شدهاست.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] اربیل باستان
اربیل شهری بسیار باستانی است که در زمان آرامیها بنیاد گشت. نام آن از ریشه سامی «اربع ئیلا» به معنای «چهار ایزد» است. نام امروزی کردی آن یعنی ههولیر هم دگرگونشده همان واژه اربیل است. اربیل در زمان آشوریان مرکز دینی مهمی برای آیین پرستش ایزد ایشتار بود.
منطقه اربیل در طی سدهها بخشی از شاهنشاهی ایران هخامنشی را تشکیل میداد و مدتی نیز بدست نیروهای اسکندر مقدونی افتاد. پس از آن اشکانیان و ساسانیان طی سدههای پیاپی بر آن فرمانروایی کردند.
جنگ گوگمل که در آن اسکندر مقدونی، داریوش سوم را در سال ۳۳۱ پ.م. شکست داد در جایی حدود صد کیلومتر در غرب اربیل رخ داد.
[ویرایش] اربیل معاصر
شهر امروزی اربیل بر روی تپهای باستانی قرار دارد. بر روی آن تپه، دیوارها و بقایای یک دژ عثمانی به چشم میخورد. در سدههای میانه اربیل به یک کانون بازرگانی بر جاده میان بغداد و موصل تبدیل شد و امروزه نیز با قرار داشتن در مسیرهای جادهای و ریلی از اهمیت زیادی برخوردار است.
مجلس منطقه خودگردان کردستان از سالها پیش در شهر اربیل تشکیل میشد ولی کنترل آن تا زمان شورش کردها در پایان جنگ خلیج فارس، عملآ در دست صدام حسین بود. در سالهای میانی دهای ۱۹۹۱ میان دو حزب اصلی کردها یعنی حزب دموکرات کردستان عراق و اتحاد میهنی کردستان جنگی درگرفت و مجلس نامبرده منحل شد. حزب دموکرات با کمک صدام حسین در سال ۱۹۹۶ اربیل را در دست گرفت. پس از سرنگونی صدام بدست نیروهای آمریکایی، در دهم آوریل ۲۰۰۳ اربیل شاهد جشن و سرور مردم در خیابانها بود. پس از جنگ چندین بمب برعلیه نیروهای آمریکایی و کردها در شهر منفجر شده که شدیدترین آن انفجار بمبی در روز عید قربان در مقر هر دو حزب در شهر اربیل بود که در آن رویداد ۱۰۹ نفر جان باختند. این بمبگذاری را به گروه مسلح انصارالاسلام نسبت میدهند.
[ویرایش] محلهها
شهر اربیل ۷۲ محله دارد[۱] که محلههای قَلات (ارگ اربیل)، خانقاه، بازار، مستوفی، مناره، تعجیل، عرب، سیداوه و سهتاقان هسته قدیمی این شهر را تشکیل میدهند.[۲]
| محلههای شهر اربیل |
|---|
|
اربیل نو | آزادی ۱و ۲ | اردوگاه | اسکان | اندازیاران | بابه گورگور | باداوه | بازار | بختیاری | برایتی | بهار | بیرکوت | پارک سامی عبدالرحمان | پارلمان | پیشهسازی جنوبی | تعجیل اسلام | تعجیل یهود | تکیه | توپخانه | تیراوه | چارچرا | چنار | حمرین | خانزاد | خانقاه | خبات | راپرین | راستی | رزگاری ۱ و ۲ | روشنبیری | روناکی | زاگرس | زانایان | زانکو ۱ و ۲ | زانیاری | زیلان | سرای | سربستی | سروران | سفین ۱ و ۲ و ۳ | سیداوه | سهتاقان | شادی | شاروانی | شهر خواب | شورش | صلاحالدین | عرب | قلات | کاریزان | کانی | کردستان | کوران عینکاوه | کوماری | کویستان | گلان ۱ و ۲ | گلاوژ | گورستان جنوبی | ماجیداوه | ماموستایان ۱ و ۲ | مریوان | مستوفی | مفتی | مناره | منتکاوه | مهاباد | نوروز | نیشتمان | هَوالان |
[ویرایش] فرودگاه
فرودگاه اربیل تا سال ۱۹۹۱ پادگان نظامی بود و در سال ۲۰۰۴ بیشتر از آن برای فرود هواپیماهای جنگی آمریکایی استفاده میشد. این فرودگاه در دههٔ ۲۰۰۰ میلادی رتبه بینالمللی گرفتهاست و روزانه دست کم پانزده تا بیست پرواز خارجی را میزبانی میکند. بسته شدن مکرر فرودگاههای دیگر شهرهای بزرگ عراق همچون بغداد و بصره به رونق این فرودگاه کمک کردهاست.[۳]
[ویرایش] نویسندگان معروف اربیل
- ابن خلکان (۱۲۱۱–۱۲۸۲)
- عبدالله پشیو (۱۹۴۶)
- محمد خطیب اربیلی
[ویرایش] ابنیه تاریخی و مکانهای گردشی
ساختمانهای تاریخی:
- ارگ اربیل
- مناره چولی (مناره مظفریه)
- تپه قلیچآقا
- بازارهای قیصریه
- مناره باستانی اربیل
مکانهای گردشگری:
- منطقه عینکاوه (محله مسیحیان)
- محلهٔ شاری خهون (شهر خواب)
- بازارهای شهر و بازار شیخَلا
- منطقه باداوه [۱]
هتلها:
- هتل شرایتون
- هتل چارچرا (چهارچراغ)
- هتل شیرینپالاس
- هتل برج اربیل (تاوهری ههولیر)
- هتل کوشک شاهان
- هتل نزار
- مهمانخانه سرسنگ
- مهمانخانه زهور [۲]
[ویرایش] دانشگاهها
[ویرایش] منابع
- ویکیپدیای انگلیسی.
- ^ منبع گردشگاهها
- ^ منبع نام هتلها
- ↑ استان اربیل
- ↑ نقشه محلههای شهر اربیل
- ↑ نفیسه کوهنورد، اربیل امیدوار، در آغاز راهی پر پیچ و خم در بیبیسی.
