اربیل
مختصات: ۳۳″ ۰′ ۴۴°شرقی ۲۸″ ۱۱′ ۳۶°شمالی / ۴۴٫۰۰۹۱۷غرب ۳۶٫۱۹۱۱۱جنوب
| اربیل |
||
|---|---|---|
شرقی″۵۹ ′۰۱ °۴۴ شمالی″۴۶ ′۰۶ °۳۶ / °۴۴٫۰۳۳شرقی °۳۶٫۱۱۲۸شمالی |
||
| اطلاعات کلی | ||
| نام رسمی : | اربیل | |
| کشور : | عراق  |
|
| استان : |
[[استان |]] |
|
| مردم |
||
| زبانهای گفتاری: | کردی و ترکی آذربایجانی[۱] |
|
| مذهب: | اسلام - تسنن | |
اَربیل (سورانی: ھەولێر،[۲] Hewlêr، با تلفظ: هاؤلِر، عربی: أربيل) یکی از شهرهای کردستان عراق و مرکز استان اربیل است. مختصات جغرافیایی آن ۳۶٫۱۲ شمالی و ۴۴٫۰۱ شرقی است و در ۸۰ کیلومتری شرق موصل قرار گرفتهاست. جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۹ (میلادی) ۱٬۲۹۳٬۸۳۹ میلیون نفر برآورد شدهاست. قدمت شهرنشینی در این شهر به ۶۰۰۰ سال پیش از میلاد میرسد [۳] و یکی از قدیمیترین شهرهای مسکون دنیاست.[۳]
برخی قومگرایان کرد اینگونه میپندارند که ههلیر نام کردی این شهر است در صورتی که این واژه شکل درهمریخته و تحریف شده همان نام اربیل عربی است. (مقایسه شود با حهمه که تلفظ کردی محمد است یا وهفر که شکل کردی برف است.)
محتویات |
[ویرایش] اربیل باستان
اربیل شهری بسیار باستانی است که در زمان آرامیها بنیاد گشت. نام آن از ریشه سامی «اربع ئیلا» به معنای «چهار ایزد» است. نام امروزی کردی آن یعنی ههولیر هم دگرگونشده همان واژه اربیل است. اربیل در زمان آشوریان مرکز دینی مهمی برای آیین پرستش ایزد ایشتار بود.
منطقه اربیل در طی سدهها بخشی از شاهنشاهی ایران هخامنشی را تشکیل میداد و مدتی نیز بدست نیروهای اسکندر مقدونی افتاد. پس از آن اشکانیان و ساسانیان طی سدههای پیاپی بر آن فرمانروایی کردند.
جنگ گوگمل که در آن اسکندر مقدونی، داریوش سوم را در سال ۳۳۱ پ. م. شکست داد در جایی حدود صد کیلومتر در غرب اربیل رخ داد.
[ویرایش] اربیل معاصر
شهر امروزی اربیل بر روی تپهای باستانی قرار دارد. بر روی آن تپه، دیوارها و بقایای یک دژ عثمانی به چشم میخورد. در سدههای میانه اربیل به یک کانون بازرگانی بر جاده میان بغداد و موصل تبدیل شد و امروزه نیز با قرار داشتن در مسیرهای جادهای و ریلی از اهمیت زیادی برخوردار است.
مجلس منطقه خودگردان کردستان از سالها پیش در شهر اربیل تشکیل میشد ولی کنترل آن تا زمان شورش کردها در پایان جنگ خلیج فارس، عملآ در دست صدام حسین بود. در سالهای میانی دهای ۱۹۹۱ میان دو حزب اصلی کردها یعنی حزب دموکرات کردستان عراق و اتحاد میهنی کردستان جنگی درگرفت و مجلس نامبرده منحل شد. حزب دموکرات با کمک صدام حسین در سال ۱۹۹۶ اربیل را در دست گرفت. پس از سرنگونی صدام بدست نیروهای آمریکایی، در دهم آوریل ۲۰۰۳ اربیل شاهد جشن و سرور مردم در خیابانها بود. پس از جنگ چندین بمب برعلیه نیروهای آمریکایی و کردها در شهر منفجر شده که شدیدترین آن انفجار بمبی در روز عید قربان در مقر هر دو حزب در شهر اربیل بود که در آن رویداد ۱۰۹ نفر جان باختند. این بمبگذاری را به گروه مسلح انصارالاسلام نسبت میدهند.
[ویرایش] محلهها
شهر اربیل ۷۲ محله دارد[۴] که محلههای قَلات (ارگ اربیل)، خانقاه، بازار، مستوفی، مناره، تعجیل، عرب، سیداوه و سهتاقان هسته قدیمی این شهر را تشکیل میدهند.[۵]
|
|||||
[ویرایش] فرودگاه
فرودگاه اربیل تا سال ۱۹۹۱ پادگان نظامی بود و در سال ۲۰۰۴ بیشتر از آن برای فرود هواپیماهای جنگی آمریکایی استفاده میشد. این فرودگاه در دههٔ ۲۰۰۰ میلادی رتبه بینالمللی گرفتهاست و روزانه دست کم پانزده تا بیست پرواز خارجی را میزبانی میکند. بسته شدن مکرر فرودگاههای دیگر شهرهای بزرگ عراق همچون بغداد و بصره به رونق این فرودگاه کمک کردهاست.[۶]
[ویرایش] نویسندگان معروف اربیل
- ابن خلکان (۱۲۱۱–۱۲۸۲)
- عبدالله پشیو (۱۹۴۶)
- محمد خطیب اربیلی
[ویرایش] ابنیه تاریخی و مکانهای گردشی
ساختمانهای تاریخی:
- ارگ اربیل
- مناره چولی (مناره مظفریه)
- تپه قلیچآقا
- بازارهای قیصریه
- مناره باستانی اربیل
مکانهای گردشگری:
- منطقه عینکاوه (محله مسیحیان)
- محلهٔ شاری خهون (شهر خواب)
- بازارهای شهر و بازار شیخَلا
- منطقه باداوه ∗
هتلها:
- هتل شرایتون
- هتل چارچرا (چهارچراغ)
- هتل شیرینپالاس
- هتل برج اربیل (تاوهری ههولیر)
- هتل کوشک شاهان
- هتل نزار
- مهمانخانه سرسنگ
- مهمانخانه زهور ∗
[ویرایش] دانشگاهها
[ویرایش] منابع
- ویکیپدیای انگلیسی.
- ^ منبع گردشگاهها
- ^ منبع نام هتلها
- ↑ نگاهی به ترکمن های عراق - صفحه 20
- ↑ واژه «هه ولیر» تحریف گفتاری از همان واژه اربیل است. در زبان کردی سورانی در برخی نامها جایگشت ایجاد میشود و ب به واو تبدیل میشود. مانند: برف/وفر، اربیل/ههولیر....
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ "Czech archaeologists uncover Stone Age tools in Arbil, Iraq". Radio Prague. ۱۷-۰۳-۲۰۱۰. http://www.radio.cz/en/section/czechstoday/czech-archaeologists-uncover-stone-age-tools-in-arbil-iraq. Retrieved ۰۸-۱۲-۲۰۱۰.
- ↑ استان اربیل
- ↑ نقشه محلههای شهر اربیل
- ↑ نفیسه کوهنورد، اربیل امیدوار، در آغاز راهی پر پیچ و خم در بیبیسی.
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ اربیل موجود است. |
