چندزنی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سیاه: چندزنی آزاد است
آبی کمرنگ: چندزنی غیرقانونی است اما به طور کلی جرم نشده‌است.
آبی تیره: چندزنی کاملاً ممنوع و جرم است.
در هند، سنگاپور، فیلیپین، مالزی و سریلانکا چندهمسری فقط برای مسلمانان آزاد است.
تصویر مردی با سه همسر و دو کلفتش
«هوو» تغییر مسیری به این صفحه است. برای کاربردهای دیگر هوو (ابهام‌زدایی) را ببینید.

چندزنی نوعی از ازدواج چندهمسری است که در آن یک مرد در یک‌زمان با بیش از یک زن ازدواج کرده باشد.

در زیست‌شناسی تکاملی[ویرایش]

چندزنی در بسیاری از گونه‌های زیستی دیده می‌شود و دلایل تکاملی خاصی برای آن وجود دارد. چندزنی این مزیت فرگشتی را برای جنس نر دارد که شانس تولید مثل او را بیشتر می‌کند. چون جنس نر در مقایسه با جنس ماده انرژی بسیار کمتری را برای تولید مثل مصرف می‌کند و می‌تواند در یک فصل تعداد زیادی ماده را بارور کند. اما چندزنی اشکالی را هم ایجاد می‌کند و آن این که جنس نر نمی‌تواند در بزرگ کردن بچه‌ها مشارکت کند. در نتیجه چندزنی در جانورانی میسر است که جنس ماده می‌تواند به تنهایی از فرزندان سرپرستی کند. این وضعیت بیشتر در حیوانات علف‌خوار دیده می‌شود که غذای آنها فراوان است.

اما در حیوانات گوشتخوار و حشره‌خوار قاعده کلی تک‌همسری است چون در این نوع جانوران رشد بچه‌ها بدون کمک نر بسیار دشوار خواهد بود. این وضعیت باعث تفاوت‌های ظاهری مهمی نیز بین جانوران تک‌همسر و چندهمسر شده‌است. در پرندگانی مثل طاووس، قرقاول و مرغ اهلی که تمایل زیادی چندزنی دارند جنس نر با پروبال رنگین و زیبایی مشخص می‌شود تا بتواند جنس ماده را به خود جلب کند یا در سم‌دارانی چون گوزن شاخ‌های بلند و پیچ‌درپیچ همین کارکرد را دارند. اما در جانورانی که اصولا به یک زن اکتفا کنند خبری از این تمهیدات زیستی اسراف‌کارانه نیست.[۱]

رواج و ممنوعیت[ویرایش]

چندزنی در دوران قدیم در سرزمین‌های فلسطین، چین، ایران، هند، اندونزی، مالزی، هند، یونان، آفریقا و آمریکا رواج داشته است. چندزنی همچنین در پادشاهی مغول و در خلافت اسلامی رایج بوده است.

چندزنی در یهودیت و اسلام جایز شمرده شده است؛ در حالی که در مسیحیت و بهاییت ممنوع است.

امروزه، چندزنی در بسیاری از کشورهای جهان از جمله چین، تایوان، روسیه، انگلستان، آمریکا، ترکیه و تونس ممنوع است.

هوو[ویرایش]

هوو به زنی اشاره دارد که همسرش با زن یا زنان دیگری نیز ازدواج کرده‌است. چنین اصطلاحی در وضعیت چندزنی به کار می‌رود. دو زن که در نکاح یک مرد می‌باشند، هریک دیگری را هوو خوانند.[۲]

انتقادات[ویرایش]

این ایده که چندزنی به کاهش فقر در بین بیوه‌ها و یتیمان کمک می‌کند در برخی تحقیقات رد شده‌ و حتی برعکس آن ثابت شده‌است. یک تحقیق پزشکی که در آفریقا انجام شده و در ژورنال پزشکی کرواسی منتشر شده نشان می‌دهد که احتمال فقر در صورت قانونی بودن چندزنی افزایش می‌یابد چراکه مردان چندهمسر نمی‌تونند از پس هزینه سنگین همسران و فرزندانشان برآیند. تحقیق همچنین نشان می‌دهد که در کشورهایی که چندزنی آزاد است وسوسهٔ داشتن روابط جنسی متعدد هم در بین مردانی که چند زن دارند و هم در بین مردان دیگر افزایش یافته و این یکی از مهمترین عوامل همه‌گیری ایدز در آفریقا است.

تحقیق دیگری که در سال ۲۰۱۳ در ژورنال بین‌المللی روان‌شناسی و مشاوره منتشر شده نشان داده که «تفاوت قابل توجهی بین موفقیت تحصیلی دانش‌اموزان خانواده‌های تک‌همسر و چندهمسر وجود دارد» و «زندگی در خانواده‌های چندهمسر می‌تواند به ایجاد روان‌رنجوری منجر گشته و کودکانی که در چنین خانواده‌هایی بزرگ می‌شوند از مشکلات عاطفی همچون کمبود صمیمیت و محبت رنج می‌برند، حتی در مواردی که از پول و امکانات مادی برخوردار باشند و این مسائل مانع مهمی در مسیر موفقیت تحصیلی آن‌هاست».

منابع[ویرایش]

  1. منینگ، ۹-۲۷۸
  2. «هوو»(فارسی)‎. لغت نامه دهخدا. بازبینی‌شده در ۱۲ فروردین ۱۳۹۱. 
  • اوبری منینگ. مقدمه‌ای بر رفتارشناسی. ترجمهٔ عبدالحسین وهاب‌زاده. جهاد دانشگاهی مشهد، ۱۳۸۳. 
  • فرامرز رفیع پور. آناتومی جامعه یا سنة الله: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی کاربردی. تهران: شرکت سهامی انتشار، ۱۳۷۷. شابک ‎۹۶۴-۳۲۴-۰۹۱-۶.