زبان گورانی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
گورانی یکی از زبانهای ایرانی شمال غربی است که در غرب ایران و شمال شرق عراق صحبت میشود. گورانی از شاخه پهلوی اشکانی زبانهای ایرانی است.
بر اثر ريشه مشترك گورانی و زبان كردى در زبان پهلوی اشکانی و مجاورت در دورانهاى طولانى تاريخى گورانى زبانها درمناطق كردنشين ايران و عراق با زبان كردى ادغام شده و متقابلا براى همديگر كاملا مفهوم هستند، متكلمين به گورانى همچنين از زبان كردى سورانى و فارسى نيز استفاده ميكنند.[۱] تعدادى از محبوبترين خوانندگان كرد، خوانندگان گورانى ميبا شند. اين زبان به علت تعداد كم گويشوران آن توسط يونسكو يكى از زبانهاى در خطر نابودى اعلام شده است.[۲] گویشوران آن در ایران ۲۳ هزار نفر و در عراق ۲۱ هزار نفر برآورد شدهاند.[۱]
گورانی از شاخه زازا-گورانی زبانهای ایرانی است و نزدیکی آن بیشتر با زبانهای تالشی، گیلکی و زازا است.[۳] گورانی با زبانهای کردی مانند سورانی و کرمانجی که در همسایگی آن قرار دارند تمایز زیاد دارد.[۴]
[ویرایش] منطقه جغرافیایی
این گویش در نواحی جنوبی کردستان که بین ایران و عراق تقسیم شدهاست تلفظ میشود. در کردی سایر مناطق به آواز گورانی و به آواز خوان گورانی بیژ گفته میشود. در عراق در خانقین، مندلی، شرق سلیمانیه، نزدیکی حلبچه و در ایران در جنوب و غرب ایران (کنار مرز عراق)، اورامانات، شرق سنندج، شمال و شمال غربی کرمانشاه به این گویش سخن میگویند.[۱]
[ویرایش] پانویس
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), ۲۰۰۵. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International Gurani
- ↑ [۱] UNESCO Interactive Atlas of the World’s Languages in Danger
- ↑ J N Postgate, Languages of Iraq, ancient and modern, British School of Archaeology in Iraq, [Iraq] : British School of Archaeology in Iraq, 2007, p.138.
- ↑ J N Postgate, Languages of Iraq, ancient and modern, British School of Archaeology in Iraq, [Iraq] : British School of Archaeology in Iraq, 2007, p.138.
[ویرایش] منابع دیگر
- دانشنامهٔ ایرانیکا - چاپ دانشگاه کلمبیا
- شاهنامهٔ فردوسی
