باجلانی
باجلانی نام یکی از طوایف کرد است که در غرب ایران و شمال شرقی عراق زندگی میکنند.[۱][۲]در متون تاریخی نام این گروه به صورتهای باجو[۳]/، باجَلَند [۴]، باجالان [۵]، بَجوران و بَجِلان نیز آمدهاست. شاخه اصلی باجلانیها در منطقه قصرشیرین، سرپل ذهاب، بن کوره و قورهتو در شمال شهرستان خانقین عراق سکونت دارند. شاخه کوچکتری از آنها در شهرستان موصل، بر کرانه چپ رود دجله سکونت دارند.
محتویات |
[ویرایش] باجلانیها در ایران
گویا باجلانیها ابتدا در نواحی گیلان غرب و سرپل زهاب ساکن بودهاند اما پس از مدتی به لرستان کنونی کوچ کردهاند. هماکنون باجلانیها در غرب ایران، در استان لرستان و شمال استان خوزستان پراکندهاند، این ایل در بخش زاغه، شهرستان خرمآباد، برخی در نزدیکی شهر بروجرد و گروهی نیز در شهرهای اندیمشک، دزفول و شوش ساکن هستند.[۲][۶] باجلانیها در تاریخ لرستان با نام ایل باجلوند نقش مهمی ایفا کردهاند. ایل باجلوند (باجلان) در لرستان اتحادیهای است از پنج طایفه عمده:
ایل سگوند از ۴ طایفه دیگر از لحاظ جمعیت بزرگتر است.[۲]هنری راولینسون خاستگاه اینان را موصل عراق می داند و معتقد است بیرانوندها و باجلوندنها در قرن دوازدهم یعنی در اواخر صفویه یا در زمان افشاریه از نواحی موصل به لرستان آمدند [۷]
[ویرایش] دین و زبان
[ویرایش] دین
باجلانیها به همراه سرلیها و شبکها فرقههای رمزی را تشکیل میدهند که خاستگاه آنها، ادیان قدیمی ایرانی است، هر چند پیروان این فرق بهمنظور کاستن از فشار گروههای دینی- مذهبی اکثریت، به این شایعه که از غلات ( شاخه ها) شیعی مسلک هستند، دامن میزنند.[نیازمند منبع]
[ویرایش] زبان
زبان باجلانیها متعلق به زیرشاخه زازا-گورانی از شاخه شمال غربی زبانهای ایرانی است و تاریخدانان و زبانشناسان خاستگاه اولیه آنها را از منطقه دیلمستان و کرانههای خزر میدانند.پژوهشهای زبانشناسان نشانگر این است که این زبان یک زبان مستقل ایرانی است.[۸] ولی برخی دیگر آن را در شمار گویشهای زبان کردی قرار میدهند.[۹]
[ویرایش] منابع
- ↑ «باجلان» (فارسی). ایرانیکا. بازبینیشده در ۹ فروردین ۱۳۹۰.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «باجُولْوَنْد (باجَلان)» (فارسی). دانشنامه جهان اسلام. بازبینیشده در ۹ فروردین ۱۳۹۰.
- ↑ عباس عزاوی، عشائر العراق، الکردیة، بغداد، ۱۳۶۶ هجری قمری، ۲/۱۸۴
- ↑ محمدکاظم مروی، عالمآرای نادری، به کوشش محمدامین ریاحی، تهران، ۱۳۶۴، ۱/۲۵۲، حاشیهٔ ۱
- ↑ محمدمهدی استرآبادی، جهانگشای نادری، تهران، ۱۳۶۸، ص ۲۵۱
- ↑ علی محمد ساکی، جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان، خرم آباد ۱۳۴۳، ص ۱۵۵
- ↑ راولینسون، هنری لرزیک. سفرنامه راولینسون: گذر از ذهاب به خوزستان. ترجم سکندر امان اللهی بهاروند. تهران: ۱۳۶۲. (ص. ۱۵۲)
- ↑ 1986 "Kurds, Kurdistan. v. -- language," The Encyclopaedia of Islam, Vol. V, pp. 479-80.
- ↑ «Kurdish language». Britannica Encyclopedia. بازبینیشده در مارس ۲۰۱۰.
- بلو، جویس: گورانی و زازا در "راهنمای زبانهای ایرانی، جلد دوم: زبانهای ایرانی نو، ویراستهٔ رودیگر اشمیت. دیمه (صفحه): ۶-۵۵۵
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
