ازبکستان
مختصات: شرقی′۱۳°۶۹ شمالی′۱۶°۴۱ / ۶۹٫۲۱۷غرب ۴۱٫۲۶۷جنوب
| جمهوری ازبکستان
O‘zbekiston Respublikasi
Ўзбекистон Республикаси ازبکستان |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| شعار ملی: ندارد | ||||||
| سرود ملی: سرود ملی جمهوری ازبکستان |
||||||
 |
||||||
| پایتخت (و بزرگترین شهر) |
تاشکند شرقی′۱۳°۶۹ شمالی′۱۶°۴۱ / ۶۹٫۲۱۷غرب ۴۱٫۲۶۷جنوب |
|||||
| زبان رسمی | زبان ازبکی | |||||
| نوع حکومت | جمهوری پارلمانی | |||||
| نام حاکمان • رئیس جمهور •نخستوزیر |
اسلام کریموف شوکت میرضیایف |
|||||
| موارد منجر به تشکیل از اتحاد جماهیر شوروی |
۱۹۹۱ | |||||
| مساحت | ||||||
| - | مساحت | ۴۴۷،۴۰۰کیلومتر مربع (۵۶ام) | ||||
| - | آبها (٪) | ۴٫۹ | ||||
| جمعیت | ||||||
| - | سرشماری | ۲۷٬۳۷۲٬۰۰۰ (۴۴ام) |
||||
| - | تراکم جمعیت | ۵۹/km۲ (۱۳۶ام) | ||||
| تولید ناخالص داخلی | (تخمین ۲۰۰۷) | |||||
| - | مجموع | ۲۲٫۳۰۷ بیلیون دلار (ام) | ||||
| - | سرانه | ۲٬۳۸۹ (ام) | ||||
| شاخص توسعه انسانی (۲۰۰۷) | ۰٫۷۰۲ (بالا) (۱۱۳ام) | |||||
| واحد پول | سوم (UZS) |
|||||
| منطقه زمانی | UZT (ساعت جهانی+۵) | |||||
| - | تابستانی (DST) | DST (ساعت جهانی) | ||||
| دامنه اینترنتی | .uz | |||||
| پیششماره تلفنی | +۹۹۸ | |||||
ازبکستان (ازبکی: O‘zbekiston، به سیریلیک: Узбекистан) کشوری است در آسیای میانه، دارای مرز مشترک با کشورهای افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان، قرقیزستان، و قزاقستان. پایتخت این کشور شهر تاشکند است.
مساحت خاک ازبکستان ۴۴۷٬۴۰۰ کلیومتر مربع است (پنجاه و ششمین کشور از نظر وسعت). زبان رسمی ازبکستان زبان ازبکی است.
محتویات |
تاریخ [ویرایش]
مردمان ایرانیتبار ساکنان اولیه منطقه ازبکستان را تشکیل میدادند. زبانهای قدیمی رایج در این منطقه زبانهای ایرانی سغدی، خوارزمی و پارسی میانه بود.[۱]
در سدهٔ دهم میلادی، منطقهٔ کنونی ازبکستان جزیی از قلمرو سامانیان بود[۲]. منطقهٔ کنونی ازبکستان بعدها به ترتیب جزئی از حکومتهای غزنوی، سلجوقی، خوارزمشاهی، مغول، تیموری و ازبک شد. در سدهٔ نوزدهم میلادی، غرب و شمال ازبکستان زیر سلطهٔ خانات خوارزم، و جنوب ازبکستان جزئی از خانات بخارا بودهاست. خانات بخارا و خوارزم در سال ۱۸۶۶ زیر سلطهٔ روسیه درآمدند. شیبانیها به مدت ۴۰۰ سال در ازبکستان حکومت کردند.
پس از انقلاب اکتبر، در سال ۱۹۲۴، جمهوری سوسیالیستی ازبکستان به عنوان جزئی از اتحاد جماهیر شوروی) تشکیل شد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، در سال ۱۹۹۱، ازبکستان به استقلال دست یافت. واژهٔ ازبکستان از دو بخش ازبک و ستان تشکیل شدهاست، که به معنای «سرزمین ازبکها» است.
اتسویوکی اکابه، پژوهشگر آسیای میانه مینویسد: «در دوران باستان مردم آبادینشین آسیای میانه ایرانی بودند. از سده ششم میلادی به بعد چند موج از گروههای کوچی ترکتبار به آبادیهای منطقه رخنه کردند و از جمله در وادی فرغانه سکنی گزیدند که در پی آن، برخی از ایرانیان ویژگیهای ترکی کسب کردند. ترک تباران در روستاها و شهرها ماندگار شدند. علیرغم روند تاریخی ترکیسازی منطقه شمار زیادی از مردم در محلهای مختلف ایرانی باقیماندند و تا به سده بیستم میلادی رسیدند.[۱]
سیاست [ویرایش]
جغرافیا [ویرایش]
ازبکستان با افغانستان، تاجیکستان، قرقیزستان، ترکمنستان و قزاقستان همسایهاست. ازبکستان ۴۴۷،۴۰۰ کیلومتر مربع مساحت و ۲۶،۸۵۱،۰۰۰ تن جمعیت دارد[۳]. که از این لحاظ ۵۶ کشور بزرگ جهان و ۴۲ کشور پرجمعیت جهان به حساب میآید[۴]. در میان کشورهای مستقل همسود از نظر پهناوری پنجمین و از لحاظ جمعیت سوم است. پایتخت آن تاشکند و از شهرهای مهم آن سمرقند و بخارا است. این کشور ۱۴۲۵ کیلومتر از شرق به غرب و ۹۳۰ کیلومتر از شمال به جنوب کشیده شدهاست.
ازبکستان کشوری خشک و محصور در خشکی است. ازبکستان به همراه لیختن اشتاین دو کشور افزون محصور در خشکی هستند یعنی توسط کشورهای دیگری که در خشکی محصور هستند احاطه شدند.
تقسیمات کشوری [ویرایش]
.jpg)
کشور ازبکستان دارای ۱۲ استان (ولایت)، شهر تاشکند و یک جمهوری خودمختار است که عبارت اند از:
- شهر تاشکند
- استان اندیجان
- استان بخارا
- استان فرغانه
- استان جیزک
- استان نمنگان
- استان نوایی
- استان قشقهدریا
- استان سمرقند
- استان سیردریا
- استان سرخاندریا
- استان تاشکند
- استان خوارزم
- جمهوری خودمختار قرهقالپاقستان
مردم [ویرایش]
جمعیت جمهوری ازبکستان ۲۵٬۶۶۳٬۴۴۱ نفر است. تراکم جمعیت تقریباً ۵۰ نفر در یک کیلومتر است.
ترکیب جمعیتی ازبکستان شامل ۸۰٪ ازبک، ۵٫۵٪ روس، ۵ تا ۵٫۵٪ تاجیک (طبق آمارهای دولت ازبکستان)، ۳٪ قزاق، ۲٫۵٪ قره قالپاق، ۱٫۵٪ تاتار و ۲٫۵٪ نیز از سایر اقوام تشکیل میدهند.[۵] برخلاف آمار رسمی فارسی زبانان ازبکستان (تاجیکها) ۳۰ تا ۴۰ درصد برآورد شدهاند.[۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱]
جستارهای وابسته [ویرایش]
- سازمان همکاری شانگهای
- جمهوری خلق شوروی بخارا
- قانون اساسی ازبکستان
- میدان مین مرز ازبکستان-تاجیکستان
- فهرست شهرهای ازبکستان
منابع [ویرایش]
- 1. D. Carlson, "Uzbekistan: Ethnic Composition and Discriminations", Harvard University, August 2003
- The Tajiks of Uzbekistan, Central Asian Survey (1996), 15(2), 213-216.2.
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Atsuyuki Okabe, Islamic Area Studies with Geographical Information Systems, 2004, p.112 ترجمه بند از داریوش رجبیان[۱].
- ↑ The Cambridge History of Iran: From the Arab Invasion to the Saljuqs, Vol. 4, Cambridge University Press, 1975, ISBN-13: 978-0521200936
- ↑ آمار سیا)
- ↑ www.worldatlas.com
- ↑ CIA - The World Factbook - Uzbekistan
- ↑ Carlson, "Uzbekistan: Ethnic Composition and Discriminations", Harvard University, August 2003}}
- ↑ The Tajiks of Uzbekistan, Central Asian Survey (1996), 15(2), 213-216
- ↑ Svante E. Cornell, "Uzbekistan: A Regional Player in Eurasian Geopolitics?", European Security, vol. 20, no. 2, Summer 2000.
- ↑ Richard Foltz, "The Tajiks of Uzbekistan", Central Asian Survey, 15(2), 213–216 (1996).
- ↑ Karl Cordell, "Ethnicity and Democratisation in the New Europe", Published by Routledge, 1999. Excerpt from pg 201: "Consequently, the number of citizens who regard themselves as Tajiks is difficult to determine. Tajikis within and outside of the republic, Samarkand State University (SamGU) academic and international commentators suggest that there may be between six and seven million Tajiks in Uzbekistan, constituting 30% of the republic's 22 million population, rather than the official figure of 4.7%(Foltz 1996;213; Carlisle 1995:88).
- ↑ Lena Jonson, "Tajikistan in the New Central Asia", Published by I.B.Tauris, 2006. pg 108: "According to official Uzbek statistics there are slightly over 1 million Tajiks in Uzbekistan or about 4% of the population. The unofficial figure is over 6 million Tajiks. They are concentrated in the Sukhandarya, Samarqand and Bukhara regions."
پیوند به بیرون [ویرایش]
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ ازبکستان موجود است. |
.svg)
