قرقیزستان

جمهوری قرقیزستان Kyrgyz Respublikasi
نشان
شعار ملی: ندارد
سرود ملی: سرود ملی جمهوری قرقیزستان
پایتخت (و بزرگترین شهر)		بیشکک شرقی′۳۶°۷۴ شمالی′۵۲°۴۲
زبان رسمی		قرقیزی, روسی
نوع حکومت		جمهوری پارلمانی
نام حاکمان  رئیس جمهور •نخست وزیر		رزا اوتونبایوا برکنار شده
موارد منجر به تشکیل از اتحاد جماهیر شوروی		۱۹۹۱
مساحت
-	مساحت	۱۹۹٬۹۰۰کیلومتر مربع (۸۶ام)
-	‌آب‌ها (٪)	۳.۶
جمعیت
-	سرشماری	۵,۳۵۶,۸۶۹  (۱۱۱ام)
-	تراکم جمعیت	۲۶‎/km۲‏ (۱۷۶ام)
واحد پول		سوم (KGS)
منطقه زمانی		KGT (ساعت جهانی+6)
دامنه اینترنتی		.kg
پیش‌شماره تلفنی		+۹۹۶

جمهوری قِرقیزِستان معروف به قرقیزستان (به قرقیزی: Киргизия, Кыргызстан — قیرغیزيا، قیرغیزستان) کشوری است در آسیای مرکزی. پایتخت آن بیشکک است. واژهٔ قرقیزستان از دو بخش "قرقیز" و "استان" تشکیل شده‌است، که به معنای "ایستگاه و سرزمین قرقیزها" است.

جغرافیا

جمهوری قرقیزستان با ۱۹۸۵۰۰ کیلومتر مربع مساحت در قسمت شمال شرقی آسیای مرکزی واقع شده‌است. این کشور در شرق و جنوب شرقی با چین، در شمال با قزاقستان و در جنوب با تاجیکستان و از غرب با جمهوری ازبکستان همسایه و هم مرز است.

قرقیزستان با چین، تاجیکستان، ازبکستان و قزاقستان همسایه‌است. قرقیزستان ۱۹۸، ۵۰۰ کیلومتر مربع مساحت و ۵، ۱۴۶، ۰۰۰ تن جمعیت دارد (منبع: آمار سیا).

نقشه قرقیزستان سال ۱۹۹۶

رشته‌کوه تیان‌شان.

جمعیت این کشور ۵ میلیون و پایتخت آن شهر بیشکک است که جمعیت پایتخت ۲/۱ میلیون نفر می‌باشد.

این کشور دارای آب و هوای معتدل کوهستانی، بهار و تابستان معتدل و زمستانی سرد است.

تاریخ

نوشتار اصلی: تاریخ قرقیزستان ریشه‌های فرهنگی قرقیزها را در بخش‌های بالایی رود ینی‌سئی در در کوهستان آلتای پیدا کرده‌اند. بنظر می‌رسد آنان در قرن دهم میلادی از آلتای، به جایی که اکنون قرقیزستان نام دارد، مهاجرت کرده اندو در آنجا ساکن شده‌اند. ترکان سلجوقی و مغول‌ها تاثیر زیادی بر فرهنگ این منطقه گذاشته‌اند. قرقیزها اسلام و تیراندازی را از ترکان سلجوقی و اسب‌سواری ماهرانه را از سواران ترک نژاد آسیای میانه یاد گرفتند.هنوز هم سوارکاران چابکی در این کشور یافت می‌شود.

در اوایل سدهٔ ۱۹ میلادی، قرقیزستان تحت حکومت خانات خوقند درآمد. در سال ۱۸۷۶ قرقیزستان به امپراتوری روسیه ضمیمه شد.

پس از انقلاب اکتبر، در سال ۱۹۲۶، جمهوری سوسیالیستی قرقیزستان، به عنوان بخشی از اتحاد جماهیر شوروی، تشکیل شد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، در سال ۱۹۹۱، قرقیزستان به استقلال دست یافت.

سیاست

تا پیروزی کمونیست‌ها در شوروی پیشین، قرقیزستان بخشی از ترکستان روسیه بود. سپس در سال ۱۹۲۶ میلادی، یکی از جمهوری‌های اتحاد جماهیر شوروی شد. قرقیزستان پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱، مستقل شد و عسگر آقایف، رهبر حزب کمونیست قرقیزستان، به ریاست جمهوری این کشور رسید، آقایف از آغاز استقلال این کشور تا سال ۲۰۰۵ میلادی قدرت را بدست داشت و می‌خواست تا پایان عمر در مقام ریاست جمهوری باشد.از این رو، مردم پایتخت شورش کردند و به کاخ ریاست جمهوری و مجلس هجوم آوردند.

به این ترتیب، عسگر آقایف به روسیه پناهنده شد و قربان بیگ باقی‌یف به جای او به ریاست جمهوری رسید. ۵ سال بعد در سال ۲۰۱۰ میلادی مردم قرقیزستان در اعتراض به فساد مالی و گرانی قیمت برق به خیابان‌ها ریختند و دولت قربان بیگ باقی‌یف را سرنگون کردند. سپس رهبر مخالفان رزا آتونبایوا یک دولت موقت در پایتخت تشکیل داد و خواستار استعفای قربان بیگ باقی‌یف شد.

تقسیمات کشوری

قرقیزستان دارای ۷ استان است این کشور شامل ۷ استان (ولایت) بنامهای چوی، ایسیق کول، نارین، تراز، باتکن، اوش و جلال آباد است. (شهر بیشکک به‌طور مستقل اداره می‌شود): زبان اصلی مردم روسی و قرقیزی، مذهب آنان اسلام، ۷۵ درصد مردم مسلمان و ۲۰ درصد آنان مسیحی و ۵ درصد آنان پیرو سایر ادیان می‌باشند.

1. شهر بیشکک
2. استان باتکن
3. استان چوئی
4. استان جلال‌آباد
5. استان نارین
6. استان اوش
7. استان تراز
8. استان ایسیک‌کل

مردم

۶۴٫۹ ٪ قرقیز، ۱۲٫۵ ٪ روس و ۱۳٫۸ ٪ ازبک هستند. اقلیتهای کوچک دیگری نیز از قبیل ۲.۸ درصد اوکراینی، ۲ % تاتار، ۱.۱ % آلمانی و جمعیت کوچکی از قزاق‌ها، آذربایجانی‌ها، تاجیکها و اویغورها هم در این کشور زندگی می‌کنند.. بنابر آمار سال ۱۹۹۹ درصد جمعیت ازبکها از جمعیت روسها فزونی یافته‌است و ازبکها ۱۳.۸ % و روسها ۱۲.۵ % جمعیت کل قرقیزستان رادر آن سال تشکیل می‌دادند.

دین

اکثریت جمعیت قرقیزستان را مسلمانان تشکیل می دهند . در این کشور ترکان به طور سنتی مسلمان هستند و اقلیت روس دارای دین مسیحی هستند :

• 1. مسلمان (عمدتاً سنی): 80 %
• 2. مسیحی: 17 %
• 3. بقیه: 3 %.

بیش از ۸۰ ملیت و قوم در قرقیزستان ساکنند. قرقیزها مخلوطی از نژادهای ترک و مغول بوده و احتمال می‌رود که مسکن اولیه آنای سیبری جنوبی باشد. آنان قرابت نژادی نزدیک با قزاقهای قزاقستان دارند و سابقاً که قزاقها را قرقیز می‌خواندند به ایشان قراقریز می‌گفتند.

فرهنگ

زبان قرقیزی: زبان قرقیزی شاخه‌ای از زبانهای ترکی- شرقی مرکزی است.این زبان دارای سه گویش شمالی، شرقی و جنوب غربی است. زبان ادبی جدید قرقیزی که در دوران حکومت شوروی توسعه یافته ترکیبی از ویژگیهای تمام گویشهای قرقیزی است. واژگان زبان قرقیزی دارای ریشه ترکی ومغولی بوده و همچنین تعدادی از لغات فارسی، عربی و روسی در این زبان وجود دارد. خط رایج سیریلی است که از سال ۱۹۴۰ م. جایگزین خط لاتین گردیده، قبل از آن تا سال ۱۹۲۸ خط عربی به کار می‌رفت و از سال ۱۹۲۸ تا ۱۹۴۰ خط لاتین به عنوان واسط میان عربی و سیریلی رایج شد.

درصد باسوادی در قرقیزستان ۹۸.۷ درصد است.

جستارهای وابسته

• سازمان همکاری شانگهای

منابع

• سایت دولت قرقیزستان