شاخص توسعه انسانی
| بسیار بالا | پایین |
| بالا | وضعیت نامشخص |
| متوسط |
شاخص توسعهٔ انسانی (در زبان انگلیسی: Human Development Index بصورت خلاصه شده: HDI)، شاخصی ترکیبی است برای سنجیدن موفقیت در هر کشور، در سه معیار پایه از توسعه انسانی: زندگی طولانی و سالم، دسترسی به دانش و معرفت و سطح زندگی مناسب.
از سال ۱۹۹۰، هر ساله گزارشی با نام گزارش توسعه انسانی توسط برنامه توسعه سازمان ملل متحد منتشر میشود و در آن کشورها در شاخصهای مختلفی مانند شاخصهای آموزشی، بهداشتی، اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی، سیاسی و... مورد مقایسه قرار میگیرند. در اولین گزارش توسعه انسانی در سال ۱۹۹۰ آمدهاست: مردم، یعنی مردان و زنان، ثروت واقعی هر ملتی را تشکیل میدهند. هدف توسعه، خلق شرایطی است که مردم بتوانند در آن از عمر طولانی و زندگی سالم و سازندهای بهره مند شوند. انتشار این گزارش کمک میکند تا مردم دوباره در مرکز توجه توسعه جای گیرند. [۱]
در گزارش توسعه انسانی، کشورها را بر اساس میزان شاخص توسعه انسانی به گروههای کشورهای با توسعه انسانی بسیار زیاد، کشورهای با توسعه انسانی زیاد، کشورهای با توسعه انسانی متوسط و کشورهای با توسعه انسانی کم تقسیم میکنند. در گزارش سال ۲۰۱۰، ایران در گروه کشورهای با توسعه انسانی زیاد قرار گرفتهاست.[۲]
محتویات |
روش محاسبهٔ شاخص توسعه انسانی [ویرایش]
شاخص توسعه انسانی یک شاخص ترکیبی است و از ۴ شاخص امید به زندگی در هنگام تولد، درآمد سرانه کشور، میانگین تعداد سالهای تحصیل کشور و امید به تعداد سالهای تحصیل کشور تشکیل میشود؛ که به ترتیب معیارهای سلامت، سطح زندگی و آموزش را تشکیل میدهند.
در شکل روش دقیق محاسبه HDI (سال ۲۰۱۰) آورده شدهاست.
| توضیحات | روش محاسبهٔ HDI (سال ۲۰۱۰) |
|---|---|
| منبع | گزارش سال ۲۰۱۰ HDR |
| تاریخ | |
| پدیدآور | Seyyedalith |
| اجازهنامه (استفاده در جاهای دیگر) |
پایین را ببینید. |
روش محاسبهٔ شاخص توسعه انسانی در سال ۲۰۱۰ تغییر کرد. به همین دلیل، نمیتوان شاخص توسعه انسانی محاسبه شده در سالهای ۲۰۰۹ و پیشتر را با نتایج سال ۲۰۱۰ مقایسه کرد. به این دلیل و برای مقایسهٔ کشورها و پیشرفت آنها در طول سالها، برنامه توسعه سازمان ملل متحد در گزارش سال ۲۰۱۰ خود و بر اساس روش جدید محاسبه HDI، مقدار شاخص توسعه انسانی را در سالهای ۱۹۸۰، ۱۹۸۵، ۱۹۹۰، ۱۹۹۵، ۲۰۰۰، ۲۰۰۵، ۲۰۰۶، ۲۰۰۷، ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ علاوه بر ۲۰۱۰ برای کشورهایی که آمارهای مورد نیاز را داشته بودند محاسبه کردهاست. البته به دلیل نبودن آمارهای لازم در بسیاری از کشورها قبل از سال ۲۰۰۵، رتبهٔ کشورها در سال ۲۰۰۰ و قبل تر منتشر نشدهاست. [۲]
اثرات جنگ بر روی کشورهای همسایه و بازتاب آن در HDI [ویرایش]
کشورهایی که در مناطق بحرانزده قرار دارند حتی اگر خود دچار بحران نباشند به علت نگرانی از سرایت ناامنی و بی ثباتی به داخل خاک خود ناگزیر از پرداخت هزینههایی برای حفظ آمادگی نظامی خود میشوند و از سوی دیگر میزان سرمایهگذاری خارجی در چنین کشورهایی کاهش مییابد و شبکههای دادوستد کالا با مشکل مواجه میشوند. این رخدادها دارای تأثیرات مستقیم در شاخص توسعه انسانی هستند.
جایگاه ایران در رتبه بندی شاخص توسعه انسانی [ویرایش]
ایران با داشتن شاخص توسعهٔ انسانی برابر ۰٫۷42 رتبهٔ76 ام) را در بین ۱۷۸ کشور در سال2012 دارا میباشد. ایران در رده بندی کشورها بهتر از کشورهایی مانند برزیل. مالزی، هند، مقدونیه، موریس، گرجستان و ونزوئلا[۳] و پس از کشورهای بوسنی هرزگوین، قزاقستان، آذربایجان و قرار گرفت،
جستارهای وابسته [ویرایش]
منابع [ویرایش]
- ویکیپدیای انگلیسی
