شاخص توسعه انسانی

نقشه جهانی مقدار شاخص توسعه انسانی برای کشورها (سال ۲۰۱۰)

توضیحات
منبع	نقشه جهانی شاخص‌های UNDP
تاریخ
پدیدآور	Seyyedalith
اجازه‌نامه (استفاده در جاهای دیگر)	پایین را ببینید.

شاخص توسعهٔ انسانی (در زبان انگلیسی: Human Development Index بصورت خلاصه شده: HDI)، شاخصی ترکیبی است برای سنجیدن موفقیت در هر کشور، در سه معیار پایه از توسعه انسانی: زندگی طولانی و سالم، دسترسی به دانش و معرفت و سطح زندگی مناسب.

از سال ۱۹۹۰، هر ساله گزارشی با نام گزارش توسعه انسانی توسط برنامه توسعه سازمان ملل متحد منتشر می‌شود و در آن کشورها در شاخص‌های مختلفی مانند شاخص‌های آموزشی، بهداشتی، اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی، سیاسی و... مورد مقایسه قرار می‌گیرند. در اولین گزارش توسعه انسانی در سال ۱۹۹۰ آمده‌است: مردم، یعنی مردان و زنان، ثروت واقعی هر ملتی را تشکیل می‌دهند. هدف توسعه، خلق شرایطی است که مردم بتوانند در آن از عمر طولانی و زندگی سالم و سازنده‌ای بهره مند شوند. انتشار این گزارش کمک می‌کند تا مردم دوباره در مرکز توجه توسعه جای گیرند.

در گزارش توسعه انسانی، کشورها را بر اساس میزان شاخص توسعه انسانی به گروه‌های کشورهای با توسعه انسانی بسیار زیاد، کشورهای با توسعه انسانی زیاد، کشورهای با توسعه انسانی متوسط و کشورهای با توسعه انسانی کم تقسیم می‌کنند. در گزارش سال ۲۰۱۰، ایران در گروه کشورهای با توسعه انسانی زیاد قرار گرفته‌است.

روش محاسبه شاخص توسعه انسانی

معیارها و شاخص‌های تشکیل دهنده HDI

شاخص توسعه انسانی یک شاخص ترکیبی است و از ۴ شاخص امید به زندگی در هنگام تولد، درآمد سرانه کشور، میانگین تعداد سال‌های تحصیل کشور و امید به تعداد سال‌های تحصیل کشور تشکیل می‌شود؛ که به ترتیب معیارهای سلامت، سطح زندگی و آموزش را تشکیل می‌دهند.

در شکل روش دقیق محاسبه HDI (سال ۲۰۱۰) آورده شده‌است.

توضیحات	روش محاسبهٔ HDI (سال ۲۰۱۰)
منبع	گزارش سال ۲۰۱۰ HDR
تاریخ
پدیدآور	Seyyedalith
اجازه‌نامه (استفاده در جاهای دیگر)	پایین را ببینید.

روش محاسبهٔ شاخص توسعه انسانی در سال ۲۰۱۰ تغییر کرد. به همین دلیل، نمی‌توان شاخص توسعه انسانی محاسبه شده در سال‌های ۲۰۰۹ و پیشتر را با نتایج سال ۲۰۱۰ مقایسه کرد. به این دلیل و برای مقایسهٔ کشورها و پیشرفت آنها در طول سالها، برنامه توسعه سازمان ملل متحد در گزارش سال ۲۰۱۰ خود و بر اساس روش جدید محاسبه HDI، مقدار شاخص توسعه انسانی را در سال‌های ۱۹۸۰، ۱۹۸۵، ۱۹۹۰، ۱۹۹۵، ۲۰۰۰، ۲۰۰۵، ۲۰۰۶، ۲۰۰۷، ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ علاوه بر ۲۰۱۰ برای کشورهایی که آمارهای مورد نیاز را داشته بودند محاسبه کرده‌است. البته به دلیل نبودن آمارهای لازم در بسیاری از کشورها قبل از سال ۲۰۰۵، رتبهٔ کشورها در سال ۲۰۰۰ و قبل تر منتشر نشده‌است.

اثرات جنگ بر روی کشورهای همسایه و بازتاب آن در HDI

کشورهایی که در مناطق بحرانزده قرار دارند حتی اگر خود دچار بحران نباشند به علت نگرانی از سرایت ناامنی و بی ثباتی به داخل خاک خود ناگزیر از پرداخت هزینه‌هایی برای حفظ آمادگی نظامی خود می‌شوند و از سوی دیگر میزان سرمایه‌گذاری خارجی در چنین کشورهایی کاهش می‌یابد و شبکه‌های دادوستد کالا با مشکل مواجه می‌شوند. این رخدادها دارای تأثیرات مستقیم در شاخص توسعه انسانی هستند.

جایگاه ایران در رتبه بندی شاخص توسعه انسانی

ایران با داشتن شاخص توسعهٔ انسانی برابر ۰٫۷۰۲ رتبهٔ ۷۰ (هفتادم) را در بین ۱۶۹ کشور در سال ۲۰۱۰ دارا می‌باشد. ایران در رده بندی کشورها بهتر از کشورهایی مانند برزیل. مالزی، هند، مقدونیه، موریس، گرجستان و ونزوئلا و پس از کشورهای بوسنی هرزگوین، قزاقستان، آذربایجان و عربستان سعودی قرار گرفت. همچنین ایران با ۱۰ رتبه پیشرفت نسبت به سال ۲۰۰۵، یکی از ۷ کشور دنیا با بیشترین پیشرفت در شاخص توسعه انسانی است، تا جایی که ایران از گروه کشورهای دارای توسعه انسانی متوسط به گروه دارای توسعه انسانی بالا منتقل شده‌است با این وجود از لحاظ شاخص دمکراسی و حقوق بشر نمره ایران بد و ایران در رده خودکامه ترین کشورهای جهان قرار گرفته‌است. همچنین در این گزارش قید شده که شمار روزنامه نگاران زندانی ایران بعد ازچین بالاترین میزان در دنیا را دارد [۵]

جستارهای دیگر

• شاخص ادراک فساد
• شاخص توسعه انسانی در ایران
• فهرست کشورها برپایه شاخص توسعه انسانی

منابع

• ویکی‌پدیای انگلیسی