قزاقستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

Kazakhstan جمهوری قزاقستان
پرچم نشان ملی قزاقستان
شعار ملی:
سرود ملی: "My Kazakhstan"
پایتخت  - مختصات جغرافیایی	آستانه ‎ 51°10′ N 71°30′ E
بزرگ‌ترین شهر	آلماآتي
زبان رسمی	قزاقی و روسی
نوع حکومت •رئیس جمهور •نخست وزیر	جمهوری ریاستی نورسلطان نظربایف کریم ماسبموف
استقلال از اتحاد جماهیر شوروی	۱۷ آذر ۱۳۷۰ دسامبر ۱۹۹۱
مساحت  - کل    - آبها (٪)	‪۲٬۷۲۴٬۹۰۰ km² ‫(۹ام) ۱.۷
جمعیت  - برآورد {{{سال براورد جمعیت}}}  - تراکم جمعیت	‪۱۵٬۲۱۷٬۷۱۱ ‫(۶۲ام) ‪۵.۴/km² ‫(۲۲۶ام)
واحد پول	تنگه (‏KZT)
منطقه زمانی  - در تابستان (DST)	(UTC+5)
دامنه اینترنتی	.kz
پیش‌شماره تلفن	+۷

قزاقستان (به قزاقی: Қазақстан ، به روسی: Казахстан) کشوری است در آسیای میانه که از شمال با روسیه، از غرب با چین، در جنوب شرقی با قرقیزستان، در جنوب با ازبکستان و در جنوب غربی با ترکمنستان همسایه است. سواحل شمال شرقی دریای خزر در خاک این کشور قرار دارد و قزاقستان بزرگترین کشور محصور در خشکی در دنیا است.

پایتخت فعلی این کشور آستانه است. وسعت قزاقستان ۲٬۷۱۷٬۳۰۰ کیلومتر مربع (بیش از سه برابر ترکیه یا پاکستان) است که بخش مهمی از آن را صحرای قره قروم می پوشاند و حدود ۲۰٪ آن در سوی کوههای اورال قرار گرفته و به لحاظ جغرافیایی بخشی از اروپا است. البته قزاقستان معمولا یک کشور آسیایی طبقه بندی می‌شود. جمعیت قزاقستان در سال ۲۰۰۵ میلادی ۱۵٬۱۰۰٬۵۰۰ نفر تخمین زده شده که تراکم پایین جمعیت در این کشور را نشان می‌دهد.

فهرست مندرجات ۱ تاریخچه ۲ حکومت ۳ جغرافیا ۴ فرهنگ ۵ زبان ۶ شهرها ۷ اقتصاد ۷.۱ صنعت ۷.۲ فضانوردی ۸ منابع

[ویرایش] تاریخچه

اولین ساکنان منطقه قزاقستان، اقوام ترک در اوایل قرن هشتم قبل از میلاد بودند. در قرن سیزدهم، این منطقه توسط امپراتوری چنگیزخان مغول تصرف شد. پس از مرگ او، این امپراتوری بین فرزندان او قسمت شد و قزاقستان کنونی به چاگادای، پسر چنگیزخان رسید. ولی قسمت غربی و بیشتر قسمت‌های شمالی به گنقیز نوه چنگیزخان رسید.

واژهٔ قزاقستان از دو بخش "قزاق" و "ستان" تشکیل شده است، که به معنای "سرزمین قزاق‌ها" است.

[ویرایش] حکومت

حکومت قزاقستان دمکراتیک و از نوع جمهوری ریاستی است. رئیس جمهور در راس کشور و دولت قرار دارد. قدرت اجرایی دست دولت بوده و قدرت قانونی دست پارلمان می‌باشد. در حال حاضر، رییس جمهور این کشور نورسلطان نظربایف است که در ۴ دسامبر ۲۰۰۵ میلادی انتخاب شد.

[ویرایش] جغرافیا

با وجود وسعت زیادی که این کشور را نهمین کشور بزرگ دنیا قرار می‌دهد، بیشتر سرزمین آن کویر و استپ است و تراکم جمعیت آن تنها ۶ نفر در هر کیلومتر مربع است. میزان جمعیت که در در سال ۱۹۸۹ به بیش از ۱۶ میلیون نفر رسیده بود، پس از استقلال قزاقستان و مهاجرت‌های زیاد به کشورهای دیگر به ۱۵ میلیون در سال ۲۰۰۶ تقلیل یافت.

استان های قزاقستان

[ویرایش] فرهنگ

ویژگی چند قومیتی قزاقستان در هنر و فرهنگ این کشور بازتاب یافته است. فعالیت های فرهنگی و هنری قزاقستان را می‌توان در دو دسته گسترده سنتی و غربی دسته بندی کرد.

فرهنگ و هنر سنتی که با نوع زندگی ساکنان عمدتاً قزاق و البته کره‌ای‌ها و اویغورها و اقوام کوچکتر این سرزمین مرتبط است؛ همانند شعرها، آهنگ‌ها‌ و رقص‌های فولکلور، موسیقی قزاق که با سازهای سنتی آنان اجرا می‌شود، همچون فرش‌ها و پارچه‌های دست بافت و صنایع دستی گوناگون که در طول قر‌ن‌ها در این سرزمین به حیات خود ادامه داده‌ و پیشرفت کرده‌ا‌ند. در مجموع شعر، موسیقی و رقص جایگاه خاصی در فرهنگ قزاق داشته و دارند.

گروه غربی شامل انواع هنرهایی می‌گردد که روس‌ها از ابتدای قرن بیستم به منطقه آوردند. مانند تئاتر ، موسیقی کلاسیک ، باله ، اپرا ، سینما ، تلویزیون و ادبیات روسی می‌گردند.

البته همه این انواع فرهنگی و هنری در میان قزاق‌ها به مقبولیت کامل دست نیافتند. اما در نتیجه سیاستهای حکومت بلشویکی اتحاد شوروی، قزاقستان در دهه‌های گذشته پذیرای جمعیت بزرگی از روس‌ها و اقوام غیر قزاق بوده است، به گونه‌ای که قزاق‌ها در سرزمین خودشان به یک اقلیت بدل شدند.

حضور چنین جمعیت بزرگ و با فرهنگ های گوناگون و بسیار متفاوت موجب شکوفایی هنر و فرهنگ غربی در این کشور شده است. موفقیت قزاق‌ها و حتی آثار هنری که در قزاقستان ساخته شده یا به این کشور مربوط است، در جشنواره‌های بین‌المللی از آثار مثبت این تنوع فرهنگی است.

[ویرایش] زبان

زبان قزاقی که زبان مردم قزاق و زبان ملی این کشور است، زبانی است از زیرگروه شرقی زبان‌های ترکی‌تبار که خود زیر شاخه از زبانهای آلتای است. از نزدیکترین زبانها به قزاقی، زبان کشور همسایه قرقیزی است . زبان روسی با توجه به سابقه تاریخی و حضور گسترده خود همچنان موقعیت زبان رسمی (در قانون اساسی قزاقستان از اصطلاح زبان ارتباطات بین المللی استفاده شده‌است) را حفظ کرده‌است.

زبانهای زبان اوکراینی، زبان تاتاری، قرقیزی، اویغوری، ازبکی، باشقیری، فارسی تاجیکی، زبان آلمانی، زبان کره‌ای، زبان ترکمنی، زبان ارمنی و زبان مغولی تنها تعدادی از مهمترین زبانهایی هستند که بزرگترین اقلیت‌های قومی این کشور به آنها سخن می‌گویند.

البته بسیاری از اقلیت‌های قومی قزاقستان برای داشتن زبان مشترک به جز روسی، زبان قزاقی را هم می‌دانند. آموزش زبان انگلیسی به عنوان زبان بین المللی در سالهای اخیر افزایش یافته‌است.

[ویرایش] شهرها

شهرهای بزرگ قزاقستان به ترتیب آلماتی با حدود ۱٫۵ میلیون نفر، آستانه و کاراگاندا با حدود ۷۰۰ هزار نفر هستند. از شهرهای دیگر قزاقستان می‌توان آترائو، آکتائو، چیمکند (شیمکنت)، پاولودار، پتروپاولسک و اوست کامنگورسک را نام برد.

[ویرایش] اقتصاد

اقتصاد این کشور تا حد زیادی به بخش کشاورزی متکی است. قزاقستان بیشترین تولید ناخالص داخلی و درآمد سرانه را در میان جمهوریهای تازه استقلال یافته دارد و نیز از اعضای مهم سازمان همکاری شانگهای است.

این کشور از لحاظ منابع زیرزمینی هم بسیار غنی است، از سال ۱۹۹۳ تاکنون بیش از ۴۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی در این بخش انجام شده است. همچنین تخمین زده می‌شود که قزاقستان صاحب دومین منابع بزرگ در اورانیوم ، کروم ، روی و سرب و سومین در منگنز ، چهارمین در مس و در مورد زغال سنگ ، آهن و طلا نیز در بین ۱۰ کشور اول دنیا قرار می‌گیرد^[۱] . و همچنین یازدهمین منابع بزرگ هم در نفت و هم در گاز طبیعی را در اختیار دارد^[۲].

[ویرایش] صنعت

کشف و استخراج نفت در مناطق غربی در کنار دریای خزر، این کشور را جزو کشورهایی با درصد رشد بالا در میان جمهوری‌های اتحاد شوروی سابق قرار داده است.

[ویرایش] فضانوردی

پایگاه فضایی بایکونور در کشور قزاقستان قرار دارد و قدیمی‌ترین پایگاه فضایی جهان است. یوری گاگارین نخستین انسان فضانورد از این پایگاه به فضا سفر کرد . این پایگاه در دوران شوروی سابق و به خاطر موقعیت جغرافیایی مناسب در جمهوری قزاقستان ساخته شد . پس از فروپاشی شوروی ، کشور روسیه این پایگاه را تا سال ۲۰۵۰ از قزاقستان اجاره کرده است.

[ویرایش] منابع

ن . ب . و كشورهاى پیرامون دریای خزر ‎ ایران •  ترکمنستان •  جمهوری آذربایجان •  روسیه •  قزاقستان

ن . ب . و کشورهای ترک‌زبان  ازبکستان •  ترکمنستان •  ترکیه •  جمهوری آذربایجان •  قبرس 1•  قرقیزستان •  قزاقستان 1 باوجود اینکه تنها ۱۸ درصد مردم جمهوری قبرس، ترک زبان هستند و در بخش شمالی جزیره که تحت تسلط جمهوری خودخوانده قبرس شمالی است، زندگی می‌کنند؛ اما در قبرس، زبان ترکی به همراه زبان یونانی زبان رسمی است.

ن . ب . و جغرافیای جشن نوروز کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند ایران • افغانستان • تاجیکستان • ترکمنستان • عراق • ترکیه • سوریه • لبنان • جمهوری آذربایجان • ازبکستان • قرقیزستان • قزاقستان • پاکستان کشورهایی که جشنی مشابه نوروز دارند ارمنستان • مصر • چین • زنگبار

ن . ب . و کشورهای مستقل همسود جمهوری آذربایجان • ارمنستان • ازبکستان • اوکراین • بلاروس • تاجیکستان • روسیه • قرقیزستان • قزاقستان • مولداوی

ن . ب . و سازمان همکاری شانگهای اعضا چین • قزاقستان • قرقیزستان • روسیه • تاجیکستان • ازبکستان اعضای ناظر هندوستان • ایران • مغولستان • پاکستان زبان‌های رسمی چینی • روسی