گرجستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری, جستجو

مختصات: شرقی′۴۷°۴۴ شمالی′۴۳°۴۱ / ۴۴٫۷۸۳غرب ۴۱٫۷۱۷جنوب / -۴۴٫۷۸۳;-۴۱٫۷۱۷

گرجستان
საქართველო
ساکارتْوِلو
شعار ملی: ძალა ერთობაშია
(نیرو در همبستگی است)
سرود ملی: თავისუფლება
( آزادی)
Tavisupleba vocal.ogg
پایتخت
(و بزرگترین شهر)		 تفلیس
شرقی′۴۷°۴۴ شمالی′۴۳°۴۱ / ۴۴٫۷۸۳غرب ۴۱٫۷۱۷جنوب / -۴۴٫۷۸۳;-۴۱٫۷۱۷
زبان رسمی گرجی
نوع حکومت جمهوری دمکراتیک
نام حاکمان 
• رئیس جمهور
• نخست وزیر
میخائیل ساکاشویلی
نیکولوز گیلائوری 
موارد منجر به تشکیل
انقلاب 1382 گرجستان		 1382
مساحت
 -  مساحت ۶۹٬۷۰۰ کیلو متر مربعکیلومتر مربع (۱۲۱ام)
جمعیت
 -  سرشماری ۴٬۶۳۰٬۸۴۱ 
(115ام)
 -  تراکم جمعیت 66 نفر بر کیلومتر مربع‎/km۲‏ (132ام)
تولید ناخالص داخلی (تخمین ۱۳۸۶)
 -  مجموع ۲۰، ۵۱۶ میلیارد دلار (117ام)
 -  سرانه ۴، ۶۹۴ دلار (112ام)
شاخص توسعه انسانی (۱۳۸۶) ۷۵۵/۰ (میانه) (95ام)
واحد پول = لاری ლ)۱ (GEL)
منطقه زمانی CET (ساعت جهانی+4)
 -  تابستانی (DST) CEST (ساعت جهانی)
نوع تقویم میلادی
جهت رانندگی راست
دامنه اینترنتی .ge
پیش‌شماره تلفنی +995

گُرجستان (گرجی: საქართველო، (تلفظ: ساکارتْوِلو) با نام فارسی رسمی جمهوری دمکراتیک گرجستان با نام بین المللی Georgia و با نام بین المللی رسمی Democratic Republic of Georgia (به اختصار:DRG ) کشوری در جنوب شرقی اروپا و در منطقهٔ قفقاز است با ۶۹٬۷۰۰ کیلو متر مربّع وسعت (121ام درجهان) و بر پایهٔ سرشماری سال 1387 حدود ۴٬۶۳۰٬۸۴۱ نفر جمعیت است. پایتخت، بزرگ‌ترین شهر و مرکز سیاسی گرجستان ، تفلیس (گرجی: თბილისი، (تلفظ: تْبیلیسی) است.

گرجستان کشوری است که در منطقه اوراسیا قرار دارد که مرز میان اروپا و آسیا است. گرجستان در میانه و غرب قفقاز جنوبی (ماورای قفقاز) واقع شده‌است و از شمال با فدراسیون روسیه، از شرق با جمهوری آذربایجان، از جنوب با ارمنستان، و از جنوب غربی با ترکیه هم مرز است و در غرب هم به دریای سیاه منتهی می شود.

نظام سیاسی گرجستان برپایهٔ قانون اساسی پایه‌ریزی شده‌است. بالاترین جایگاه رسمی گرجستان پس ، رئیس جمهور است که اکنون در اختیار میخائیل ساکاشویلی است. مسیحیت دین رسمی، ارتدوکس مذهب رسمی و گرجی، زبان رسمی این کشور است. گرجستان به عنوان یک سرزمین و یک ملت، پیشینه‌ای کهن دارد و یکی از‌ کشورهای تاریخی جهان به ‌شمار می‌رود.

گرجستان کشوری کوهستانی و پرباران می‌باشد که پهناوری آن ۶۹٬۷۰۰ کیلومتر مربع (۱۲۱ام) است و جمعیت آن ۶/۴ میلیون تن (آمار ۱۳۸۷) می‌باشد. بیشتر مردم گرجستان مسیحی هستند و ۸۴ درصد آنان از نژاد گرجی هستند که به زبان گرجی سخن می‌گویند، این زبان خط ویژه خود را دارد.

گرجستان تاریخ و فرهنگ پربار و کهنی دارد و از نخستین کشورهایی است که مسیحیت را به عنوان دین رسمی کشور برگزید (در سده‌های چهارم و پنجم میلادی). تاریخ و فرهنگ گرجستان با ایران مشترکات بسیاری دارد چراکه این کشور مدتها جزئی از ایران بوده‌است. در دوره صفویه، مادر بیشتر شاهان، گرجی بودند و گرجی‌ها در بسیاری از مناصب کشوری و لشکری حضور داشتند. در سال ۱۱۹۲ هجری خورشیدی (۱۸۱۲ میلادی/۱۲۲۸ قمری) طبق پیمان‌نامه گلستان، گرجستان رسماً از ایران جدا شد و به خاک روسیه تزاری پیوست. پس از انقلاب اکتبر و تشکیل اتحاد جماهیر شوروی، گرجستان با عنوان جمهوری سوسیالیستی گرجستان شوروی به یکی از جمهوری‌های آن تبدیل شد. گرجستان پس از فروپاشی شوروی در دی ۱۳۷۰ (دسامبر ۱۹۹۱) از شوروی اسقلال یافت.

این کشور دارای دو جمهوری خودمختار آبخازیا و اوستیای جنوبی (به گرجی: منطقهٔ تسخینوالی) است که در شمال کشور و در همسایگی روسیه هستند و اکنون این دو منطقه با پشتیبانی روسیه اعلام استقلال کرده‌اند.

حکومت گرجستان، جمهوری دموکراتیک و سکولار است. رئیس جمهور کنونی کشور میخائیل ساکاشویلی است که رابطه نزدیکی با غرب دارد و خواهان عضویت گرجستان در ناتو و اتحادیه اروپا می‌باشد. و با روسیه برسر دو جمهوری خودمختار آبخازیا و اوستیای جنوبی - به ویژه پس از جنگ سال ۱۳۸۷ - اختلافات فراوانی دارد.

محتویات

[ویرایش] نام

مردم گرجی کشورشان را "ساکارتْوِلو" (საქართველო)، خودشان را "کارتوِلِبی" (ქართველები) و زبان‌شان را "کارتولی" (ქართული) می‌خوانند (اما کلمه ی «گرجی» یا «Georgian» : در زبان یونانی از کلمه ی «گئورگوس» (Georgos)است و به معنی زارع و برزگر می باشد) [۱] . گرجستان به زبان روسی "گروزیا" (Грузия) نامیده می‌شود و در کشورهای دارای زبان‌های فارسی و ترکی ، "گرجستان" خوانده می‌شود. گرجستان را در زبان انگلیسی جرجیا (Georgia) می‌خوانند. البته جرجیا (Georgia) نام یکی از بزرگترین ایالات آمریکا نیز هست که مرکز آن آتلانتا ست.

[ویرایش] تاریخ

نوشتار اصلی: تاریخ گرجستان

انسان‌های اولیه را می‌توان در ماوراء قفقاز، به ویژه در گرجستان، خیلی پیش از دوره پارینه‌سنگی ردیابی کرد. در دوره مربوط به آثار دوره پارینه‌سنگی در اراضی گرجستان، انسان در گستره وسیعی سکونت داشت. یکی از قرارگاه‌های آن زمان که بیشتر قابل ملاحظه‌است، در یاشتخوا، در نزدیکی سوخومی کنونی است.

[ویرایش] دوران جدید

مرز ایران و روسیه تزاری پیش از پیمان نامه گلستان

این کشور پس از اسلام در دوره‌های صفویه و افشاریه نیز جزئی از ایران بوده‌است. در دوره صفویه، مادران بسیاری از شاهان، از مردم گرجی بوده‌اند و گرجی‌ها در بسیاری از مناصب کشوری و لشکری حضور داشتند. در دوره زندیه به دلیل از میان رفتن مرکزیت سیاسی ایران، هراکلیوس حاکم گرجستان ابتدا اعلام استقلال کرد و پس از چندی خود را زیر پوشش روسیه تزاری قرار داد. آقا محمدخان قاجار پس از به قدرت رسیدن به قفقاز لشکر کشید و تفلیس را تسخیر کرد. پس از فتح شهر ۱۵ هزار تن از مردم بیگناه را کشت و خانه‌ها و کلیساها را نیز خراب کرد و دهها هزار گرجی را به اسارت گرفت. این رخداد سبب تنفر شدید مردم گرجستان از ایران شد و یکی از زمینه‌های معنوی جدایی گرجستان از ایران گشت. در زمان فتحعلی شاه قاجار و پس از شکستهای پیاپی سپاه ایران به فرماندهی عباس میرزا از روسیه تزاری و در پی پیمان نامه گلستان، گرجستان رسما از ایران جدا شد و ضمیمهٔ خاک روسیه شد. از آن زمان زبان روسی به عنوان زبان رسمی گرجستان در مدارس و ادارات اجباری گردید.

در آذر ۱۳۷۰ (دسامبر ۱۹۹۱) گرجستان رسما از شوروی استقلال یافت و زبان گرجی زبان رسمی کشور شد. پس از استقلال گرجستان، ادوارد شواردنادزه وزیر خارجه پیشین شوروی، به عنوان نخستین رییس جمهور کشور برگزیده شد. گرجستان از همان زمان برسر جمهوری‌های خودمختار اوستیای جنوبی و آبخازیا با روسیه اختلاف داشت، چرا که روسیه اجازه نمی‌داد که گرجستان، حاکمیت خود را در این دو منطقه اعمال کند.

می‌خاییل ساکاشویلی و جرج و. بوش

ولی به دلیل ضعف و نیز نزدیکی دولت وقت - به ویژه شخص شواردنادزه - به روسیه، این کشور تن به مصالحه با روسیه داد و پذیرفت که در امور جمهوری‌های خودمختار اوستیای جنوبی و آبخازیا دخالت نکند و با حضور نیروهای روسی در این دو منطقه مخالفتی نداشته باشد.

اما پس از انقلاب رز (رنگین/مخملی) در سال ۱۳۸۲ در گرجستان که با پشتیبانی آمریکا صورت گرفت و منجر به برکناری دولت متمایل به روسیه و روی کارآمدن دولت غربگرای میخاییل ساکاشویلی شد، اوضاع سیاسی این کشور دگرگون شد. دولت جدید سیاست دوری از روسیه و نزدیکی به غرب (به ویژه آمریکا) را در پیش گرفت. همچنین این کشور خواهان عضویت در اتحادیه اروپا و ناتو شد.

[ویرایش] جغرافیا

طبیعت گرجستان گوناگون است: این جمهوری با نواحی ناهموار مشخص می‌شود و دو سوم آن کوهستانی است؛ بلندترین قله این کشور با بلندی ۵۰۶۹ متر بر فراز کوه شخارا قرار دارد. گرجستان غربی دارای اقلیم مرطوب جنب مداری است، در حالی که در گرجستان شرقی خشک یا معتدل مرطوب است. منابع طبیعی جمهوری شامل زغال سنگ، نفت، منگنز، فلزات غیرآهنی و معادن غیرفلزی است. از آب رودخانه‌های گرجستان در تولید برق و آبیاری زمین‌های کشاورزی نیز استفاده می‌شود.

گرجستان و از شمال با فدراسیون روسیه، از شرق با جمهوری آذربایجان، از جنوب با ارمنستان، و از جنوب غربی با ترکیه هم مرز است و در غرب هم به دریای سیاه منتهی می شود.

از دید طبیعی گرجستان از شمال ارتفاعات قفقاز از خاور به دریای خزر ، از باختر به دریای سیاه محدود است. بیش از نیمی از گرجستان کوهستانی و است. بخش عظیمی از را جنگل‌های انبوه تشکیل داده ‌است. بلندترین کوه گرجستان نیز آلبروس است که با ارتفاع 5642 متر ارتفاع از سطح دریا (27متر کمتر از دماوند) جزو بلند ترین کوههای جهان پس از دماوند (۵۶۷۱ متر) می‌باشد.

[ویرایش] تقسیمات کشوری

نقشه گرجستان؛ آبخازیا(رنگ سبز) و اوستیای جنوبی(رنگ بنفش)

جمهوری گرجستان شامل دو جمهوری خودمختار آبخازیا (در شمال غرب) و اوستیای جنوبی (در شمال شرق) است. جمهوری خودمختار پیشین آجاریا در جنوب غرب کشور نیز در سال ۱۳۸۳ به استان تبدیل شد. گرجستان به ۶۵ ناحیه و مناطق روستایی تقسیم می‌شود و دارای ۱۳ شهر و چندین شهرک است که شامل شهرهای تفلیس، کوتائیسی، گوری، چیاتورا، روستاوی، پوتی، تقیبولی، زوگدیدی، تسقالتوبو، سوخومی، تقوارچلی، گاگرا، باتومی،تلاوی ، گرمی و ۳۷ شهر کوچک، ۶۱ مرکز روستایی و ۴۵۰ روستا است.


[ویرایش] جامعه

[ویرایش] مردم

نوشتار اصلی: مردم گرجی

مردم گرجی مردمی هستند از نژاد گرجی و بیشتر آنان پیرو آیین مسیحیت هستند.پادشاهی‌های گرجی در دوره‌های باستانی، یعنی ایبریا در شرق کشور و اگریسی در غرب، از نخستین کشورهایی بودند که به ترتیب در سالهای ۳۱۷ و ۵۲۳ میلادی، مسیحیت را دین رسمی خود ساختند.

مردم گرجی با پوشاک بومی


[ویرایش] جمعیت

جمعیت گرجستان در سال ۱۳۸۷، ۴٬۶۳۰٬۰۰۰ تن بوده‌است، که ۸۳٫۸ درصد آنان از نژاد گرجی بوده‌اند که به زبان گرجی صحبت می‌کنند، این زبان دارای خط ویژهٔ خود است. سایر نژادهای ساکن در گرجستان، آذری، روسی، آبخازی، و اوستیایی هستند.


[ویرایش] جشن ها

مردم گرجستان به بهانه هاي مختلف چه ملي و چه مذهبي جشن هايي بر پا مي كنند .از مهم ترين جشن ها جشن سال نو ميلادي ( كريسمس ) از 15 دسامبر تا 15 ژانويه ، جشن اَليلو 15 روز پس از سال نو كه ريشه ملي و مردمي دارد ، كارناوال سنتي ، رقص با لباس هاي محلي به صورت جمعي ، جشن پاك كه پيش از سال نو ،جشن بركت خواهي و سبزه سبز كني و جشن تخم مرغ رنگ كني كه همزمان با عيد نوروز ماست ودر فصل گل ، جشن بزرگ گل كه با شكوه ترين و زيبا ترين جشن ملي و مردمي مي باشدكه همزمان با جشن گل رز و انقلاب مخملي آنها مي باشد.


[ویرایش] نامداران گرجی


[ویرایش] زبان

نوشتار اصلی: زبان گرجی
نمونه باستانی الفبای گرجی

زبان گرجی (ქართული ენა, بصورت آوایی kʰɑrtʰuli ɛna) در شمار زبان های «قفقازی» است و زبان های قفقازی به آن دسته از زبان ها گفته می شود که در منطقه ی قفقاز بین «دریای سیاه» و «دریای خزر» در محدوده ی جماهیر شوروی سابق بدان ارتباط یرقرار می شود . در حدود 30 تا 40 زبان در این منطقه جغرافیایی وجود دارد و همین تنوع زبانی در منطقه ای بدین کوچکی خود امر قابل ملاحظه ای است .[۲]

[ویرایش] خط گرجی

نوشتار اصلی: خط گرجی

یکی از قدیمی ترین سیستم های نوشتاری جهان خط گرجی است . بر اساس روایات تاریخی که در کتاب باستانی «سرگذشت کارتیل» آمده است ، خط گرجی در دوره ی استقرار دولت گرجستان شرقی یا همان «ایبریا» حدود 400 سال قبل از میلاد مسیح اختراع شده است و گفته می شود که «پرنواز» اولین پادشاه کارتیل «گرجستان شرقی» الفبای گرجی را اختراع کرد . ولی با استناد به آثار مکتوب گرجی که در دسترس پژوهشگران قرار دارد ، تاریخ موثق نوشتار گرجی از قرن پنجم میلادی آغاز می گردد .[۳]

[ویرایش] الفبای گرجی

الفبای گرجی نتیجه ی تطور الفبایی است که از «قرون وسطی» در گرجستان رایج بوده است . الفبای زبان گرجی دارای 33 حرف یا همان نویسه است و به صامت و مصوت یا همان همخوان و واکه تقسیم می شود . در زبان گرجی 5 مصوت (ა – ე – ი – ო – უ) و 28 صامت و جود دارد و از چپ به راست نوشته می شود .

تعدای از آدرس های اینترنتی که خوانندگان را در تلفظ دقیق بعضی از عبارت های گرجی و الفبای گرجی در زیر آورده شده است . [۴]

http://members.tripod.com/ggdavid/georgia/language/anbani.htm

http://www.amniglot.com/writing/georgian.htm

http://members.tripod.com/ggdavid/georgia/language/gphrases.htm

http://en.wikipedia.org/wiki/georgian_language

http://webdisk.berkeley.edu/shorena/sakartvelo.html


[ویرایش] سیاست

پس از استقلال گرجستان در سال ۱۳۷۰ (۱۹۹۱)، ادوارد شواردنادزه وزیر خارجه پیشین شوروی، به عنوان نخستین رییس جمهور کشور برگزیده شد. گرجستان از همان زمان برسر جمهوری‌های خودمختار اوستیای جنوبی و آبخازیا با روسیه اختلاف داشت، چرا که روسیه اجازه نمی‌داد که گرجستان، حاکمیت خود را در این دو منطقه اعمال کند. ولی به دلیل ضعف گرجستان و نیز نزدیکی دولت وقت - به ویژه شخص شواردنادزه - به روسیه، این کشور تن به مصالحه با روسیه داد و پذیرفت که در امور جمهوری‌های خودمختار اوستیای جنوبی و آبخازیا دخالت نکند و با حضور نیروهای روسی در این دو منطقه مخالفتی نداشته باشد.

اما پس از انقلاب گل رز در سال ۱۳۸۲ در گرجستان که با پشتیبانی آمریکا صورت گرفت و منجر به برکناری دولت متمایل به روسیه و روی کارآمدن دولت غربگرای میخاییل ساکاشویلی شد، اوضاع سیاسی این کشور دگرگون شد. دولت جدید سیاست دوری از روسیه و نزدیکی به غرب (به ویژه آمریکا) را در پیش گرفت. همچنین این کشور خواهان عضویت در اتحادیه اروپا و ناتو شد.

در مرداد ۱۳۸۷ و همزمان با بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸ پکن، ارتش گرجستان برای بازگرداندن اوستیای جنوبی به خاک خود، به این منطقه یورش برد که با واکنش شدید روسیه مواجه شد و مجبور به عقب‌نشینی شد. اکنون روسیه تنها کشوری است که استقلال دو منطقه آبخازیا و اوستیای جنوبی را به رسمیت شتاخته‌است و با حضور نیروهای خود در این دو منطقه، عملاً کنترل آنها را در دست دارد.

[ویرایش] پرچم

نوشتار اصلی: پرچم گرجستان

پرچم گرجستان برای اولین بار در 02004-01-25 ۲۵ ژانویه ۲۰۰۴ به رسمیت شناخته شد.به عنوان پرچم غیر نظامی و پرچم استان شناخته می‌شود و همچنین دارای تناسب ۲:۳ می‌باشد .

  • پرچم گرجستان

  • نشان نیروی زمینی

  • نشان نیروی هوایی

  • نشان نیروی دریایی


[ویرایش] فرهنگ

[ویرایش] رقص گرجی

نوشتار اصلی: رقص گرجی

رقص گرجی از سری رقص‌های فولکلوریک مردم گرجستان است که از نسلی به نسل بعدی منتقل و در این پروسه توسعه و شکل گرفته‌است .

ویژگی اصلی رقص گرجی این است که هر رقص نوع زندگی هر منطقه را که برخاسته از آن است مجسم می‌کند رقص کوهستانی مانند خووسورولی، قزبگی و یا متیورولی بشدت از رقص‌های به اصطلاح دره‌ای مثل آچارولی و دورولی متمایز می‌شوند. لباس‌ها و پوشش‌ها برای هر رقص متفاوت است و نشانگر لباس‌های سنتی و تاریخی می‌باشد.

گریگل روباکیدزه نویسنده و شاعر گرجی در وصف رقص گرجی گفته‌است که کسی دیگر نمی‌تواند مانند ما برقصد البته منظورش از لحاظ نژادی، توان رقصیدن نخواهد داشت .

رقص گرجی

[ویرایش] لیست انواع رقص‌های فولکلوریک گرجی

[ویرایش] نگارخانه


[ویرایش] پیوند به بیرون

[ویرایش] منابع

  1. ↑ دلاواله ، سفرنامه پیترو دلاواله
  2. ↑ گگوچادزه،زبان گرجی برای فارسی زبانان.
  3. ↑ گگوچادزه،زبان گرجی برای فارسی زبانان.
  4. ↑ گگوچادزه،زبان گرجی برای فارسی زبانان.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گرجستان موجود است.
  • سایکس، سرپرسی، تاریخ ایران، ۱۳۵۵.
  • * سنیکیدزه ، لوان . «تاریخ گرجستان در یک نگاه» . ترجمه آریا خسروی . تفلیس: وطن، ۱۹۹۴.
  • صفحه "گرجستان" در ویکی‌پدیای انگلیسی
  • بخش آغازین و «رقص و موسیقی» از ویکی‌پدیای انگلیسی.
  • صفا، ذبیح اللّه، تاریخ ادبیات ایران (۵ جلد)؛ انتشارات فردوس، ۱۳۶۷.
  • مشارکت کنندگان ویکی‌پدیاانگلیسی.بازیابی در تاریخ هفتم آوریل ۲۰۱۱
  • دلاواله ، پیترو . «سفرنامه پیترو دلاواله» . ترجمه شعاع الدین شفا . تهران: ۱۳۴۸ .
  • لکهارت، لارنس، انقراض سلسله صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران، ترجمه مصطفی قلی عماد، تهران، ۱۳۴۳.
  • گگوچادزه ، لیلا . «دستور زبان گرجی برای فارسی زبانان» . ترجمه فردین کمایی . رشت: دانشگاه گیلان، ۱۳۸۲.
  • تاریخ ایران (از صفویه تا دوران معاصر)، سال دوم آموزش متوسطه، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، ۱۳۷۷.

[ویرایش] جستارهای وابسته

نماد خرد این یک نوشتار خُرد گرجستان است. با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&oldid=6385434»
ابزارهای شخصی

گویش‌ها
فضاهای نام
عملکردها
گشتن
چاپ/برون‌بری
جعبه‌ابزار
زبان‌های دیگر