ایروان
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| ایروان | |||
| Երևան | |||
|
|
|||
|
|||
| لقب: «نامعلوم» | |||
 |
|||
| — موقعیت سیاسی — | |||
| کشور | ارمنستان | ||
|---|---|---|---|
| ناحیه | ایروان | ||
| شهردار | یرواند زاخاریان | ||
| — موقعیت جغرافیایی و زمانی — | |||
| وسعت شهر | ۲۲۷ کیلومتر مربع | ||
| وسعت شهر به همراه حومه | نامعلوم کیلومتر مربع | ||
| ناحیه زمانی | +4 گرینویچ (CET) | ||
| — جمعیت — | |||
| جمعیت | ۱,۱۰۷,۸۰۰ نفر | ||
| جمعیت به همراه حومه | ۱٬۲۴۵٬۷۰۰ نفر | ||
| وبگاه رسمی: وبگاه شهر ایروان | |||
| نامعلوم | |||
| نامعلوم | |||
شهر ایرَوان (در ارمنی Երևան: یِرِوان) بزرگترین شهر ارمنستان و پایتخت این کشور است.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] موقعیت جغرافیایی
ایروان در دامنهٔ کوه آرارات و بر کرانهٔ رود هرازدان بنا شدهاست و جمعیت آن در سال ۱۹۸۹، ۱٬۲۰۱٬۵۳۹ نفر سرشماری شدهاست. این شهر در تقسیمات کشور ارمنستان تابع هیچ استانی نیست و در واقع در مرز چهار استان کوتایک در شمال، آرارات در جنوب، آرماویر در جنوب غربی و آراگاتسوتن در شمال غربی قرار دارد. ارتفاع این شهر از سطح دریا از بین ۹۰۰ متر تا ۱۳۰۰ متر میباشد.
شهر ایروان از مراکز مهم اصلی صنعتی، فرهنگی، و علمی منطقهٔ قفقاز است. خطوط راه آهن گستردهای از این شهر منشعب شده و شهر مرکز بازرگانی فراوردههای کشاورزی است. علاوه بر این، کارخانههای ایروان در زمینه فراوری فلزات، ماشینافزار، لوازم برقی، شیمیایی، بافندگی و غذایی فعالیت دارند.
[ویرایش] آموزش
تسهیلات آموزشی و فرهنگی ایروان شامل یک دانشگاه، فرهنگستان علوم ارمنستان، موزهی دولتی و چندین کتابخانه از جمله یک مرکز بزرگ دستنویسها به نام ماتناداران است. از جاذبههای گردشگری شهر میتوان از کاسکاد (پلکان مشرف بر شهر)، مسجد کبود ایروان، تنها مسجد ایرانی بازمانده در شهر و بازماندههای یک دژ عثمانی از قرن ۱۶ میلادی نام برد. نام فرودگاه شهر ایروان زوارتنوتس است.
دانشگاه پزشکی دولتی ایروان یکی از قدیمیترین دانشگاههای کشور ارمنستان است که در مقاطع دکترای عمومی، تخصصهای پزشکی و دکترای تخصصی در رشتههای مختلف دانشجو دارد.[۱]
[ویرایش] تاریخ
از ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، انسانها در محدوده ایروان زندگی میکردهاند. استحکامات عصر برنز شامل شنگاویت، کارمیربلور، کارمیربرد و بردادزور در این منطقه یافت شدهاند. اکتشافات باستانشناسی قلعهٔ اورارتویی به نام اربونی را که در ۷۸۲ پیش از میلاد و بنا به امر شاه آرگیشیتیس اول بنا شده بود را نمایان ساخت که در محل ایروان فعلی و برای محافظت از حملات قفقازیان شمالی قرار داشت. کانالهای آبیاری و مخرن آب اورارتویی نیز در این محل کشف شدهاست. قلعه تیشابیانی (کارامیربلور) به دست سیتها در ۵۸۵ پیش از میلاد تخریب شد. مابین قرن ۶ و ۴ پیش از میلاد، ایروان یکی از مراکز مهم قلمرو ساتراپ ارمنی در امپراطوری هخامنشی بود. دوره زمانی بین قرون ۴ و ۳ پیش از میلاد نیز به عصر سیاه ایروان معروف است چراکه دانش تاریخی درباره آنچه در این دوره بر ایروان گذشت در دسترس نیست. اولین کلیسا در ایروان، کلیسای سنت پیتر و پاول در قرن ۵ ساخته شد که در ۱۹۳۱ فروریخت.
در دوران عظمت اعراب، ایروان در ۶۵۸ به دست آنها افتاد. از آن زمان به مرکزی استراتژیک به عنوان گذرگاه کاروانهای تجاری اروپا و هند مبدل شد. از قرن هفتم به بعد نام ایروان به این شهر اطلاق شد و بین قرنهای ۹ و ۱۱ و بیش از حمله سلجوقیان، ایروان بخش امنی در پادشاهی باگراتونی بود.
ایروان در ۱۳۸۷ به چنگ تیمور درآمد و به تاراج رفت. شهر به عنوان مرکز اجرایی ایلخانیان درآمد، و به لحاظ اهمیت استراتژیک خود در طی قرنها، بارها میان عثمانیها و ایرانیان رد و بدل شد. در اوج جنگهای میان ایران و عثمانی در ۱۵۱۳ تا ۱۷۳۷، شهر ۱۴ بار دست به دست شد. در دوران شاه عباس اول و در ۱۶۰۴، دهها هزار ارمنی به ایران کوچانده شدند. اولین نتایج این کوچها این بود که درصد مسلمین ساکن در این شهر به ۸۰ رسید در حالیکه جمعیت ارمنیان محلی باقیمانده در سرزمین به ۲۰ درصد هم نمیرسید. شاردن، جهانگرد فرانسوی، از ایروان بازدید کرد و در کتابش، شرحی از این شهر را ذکر کردهاست. در ۷ ژوئن ۱۶۷۹ یک زلزله مهیب شهر را به خاک نشانید.
در طی جنگ ایران و روس، و در تاریخ ۱ اکتبر ۱۸۲۷ شهر ایروان به دست ارتش روس (تحت ریاست ایوان پاسکویچ) افتاد و در ۱۸۲۸ و بر اساس عهدنامه ترکمنچای رسماً از تسلط ایرانیان خارج شد.[۲]
حاج سیاح در سفرنامه خود مینویسد: «شهری است در نهایت پاکیزگی. روی بازارها نپوشیده. میدان بسیار وسیع. باغچههای متعدد به اطراف میدان که برای تفرج مردم ساختهاند... روانه قلعه شدم خندق و باره بسیار محکم. داخل شده نزدیکی مسجدی بسیار خوبی بود. در آن قلعه چند سربازخانه برای سربازان و مجلسی برای مقصرین بود. از آنجا گذشتم گفتند جای سیاحت باغ حسن خان است، روانه گشتم باغی دیدم در نهایت صفا و طراوت. در وسط آن کلاه فرنگی به وضع ایران داشت...»[۳]
[ویرایش] شاعران ایرانی اهل ایروان
از شاعران پارسیگوی این شهر میتوان به این شاعران اشاره کرد[۴]:
آشفته ایروانی، آشوب ایروانی، بیدل ایروانی، چشمه ایروانی، حجت ایروانی، حریف ایروانی، دلیل ایروانی، شاکر ایروانی، شهاب ایروانی، فخری ایروانی، قابل ایروانی، قدسی ایروانی، ناظم ایروانی
[ویرایش] منابع
 |
شهرها و شهرکهای ارمنستان | |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
آبوویان | آپاران | اچمیادزین | آختالا | آرارات | آرتاشات | آرتسواشن | آرتیک | آرماویر | اسپیتاک | استپاناوان | آشتاراک | آگاراک | اللهوردی | اوشاکان | ایجوان | ایروان | برد | بیورغاوان | تاشیر | تالین | تومانیان | جرموک | چارنتساوان | چامباراک | داستاکرت | دیلیجان | زوارتنوتس | سردارآباد | سوان | سیسیان | شاملوغ | قاناقر زیتون | کاپان | کاجاران | گاوار | گوریس | گیومری | لرنامردز | مارالیک | مارتونی | ماسیس | متسامور | نور هاچن | نویمبریان | واردنیس | وانادزور | وایک | ودی | هرازدان | یغگنادزور | یغوارد |
|||||||
|
|||||||
