پیرانشهر
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| پیرانشهر | ||
|---|---|---|
|
||
| اطلاعات | ||
| کشور : | ایران  |
|
| استان : | آذربایجان غربی | |
| شهرستان : | شهرستان پیرانشهر | |
| بخش : | مرکزی | |
| جمعیت : | ۵۷٬۶۹۲ نفر | |
| ارتفاع از سطح دریا : | ۱٬۸۴۰ متر | |
| پیششماره تلفنی : | ۰۴۴۴۴۲۲ | |
| مساحت شهر : | ۶۰۰ هکتار | |
| میانگین بارندگی سالیانه : | ۳۵۲ میلیمتر | |
| محدوده دما : | ۴-۳۵ سانتیگراد | |
| میزان رطوبت نسبی : | ۵۱ درصد | |
| وبگاه : | www.piranshahr-ag.ir | |
پیرانشهر یکی از شهرهای کردنشین استان آذربایجان غربی و مرکز شهرستان پیرانشهر در شمالغربی ایران است.
شهر پیرانشهر در جنوب غربی استان آذربایجان غربی و در کنار مرزهای جمهوری اسلامی با عراق واقع شده و به دلیل داشتن ۶۰۰میلی متر بارندگی در سال از زیباترین و سرسبزترین شهرهای کشور بشمار میرود.این شهر بدلیل قرار گرفتن در مسیر جاده ترانزیت جمهوری اسلامی با کشور عراق و دیگر کشورهای حوزه دریای مدیترانه، یکی از بزرگترین مراکز تجارت خارجی در جمهوری اسلامی است.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] مردمشناسی
بر پایه سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این شهر برابر با ۵۷٬۶۹۲ نفر بوده است[۱]. زبان رایج در این شهر کردی است. مردم این شهر به زبان کردی, لهجه سورانی, زیرلهجه مکریانی تکلم مینمایند. این شهر دارای سه ایل به نامهای منگور، مامش و ایل پیران است که مجموعاً بلباس خوانده میشوند.
نرخ رشد جمعيت پيرانشهر سالانه 8/1 درصد است و بيشترين ميانگين نرخ رشد جمعيت استان آذربایجان غربی مربوط به پيرانشهر است[۲]
[ویرایش] کارخانه قند
این کارخانه درسال ۱۳۴۷ توسط شرکت بلژیکی اوکماس و از طریق وزارت صنایع در ۵ کیلومتری جاده پیرانشهر-نقده واقع در استان آذربایجان غربی احداث شد، و طی سالهای فعالیت خود، با استفاده از توانمندیهای موجود از ظرفیت ۱۰۰۰ تن به ۲۵۰۰ تن چغندر در روز توسعه یافتهاست. محصول تولیدی این واحد ۳۰٬۰۰۰ تن شکر سفید و ۳ میلیون لیتر الکل طبی و ۱۵٬۰۰۰ تن تفاله خشک در سال میباشد. کارخانه قند پیرانشهر با جذب ۳۶۵ هزار تن چغندرقند، مقام دوم بیشترین چغندر تحویلی را در کشور کسب کرده است[۳]
[ویرایش] آثار باستانی
آثار باستانی شهر عبارتاند از: تپه قلات جلدیان تپة قلات موت آباد تپه آشه وان (گرد) قلات شین آباد گرد مرقد و نیز قلعه و تپهای قدیمی متعلق به دورة ساسانیان در آبادی قدیمی پسوه مرکز دهستان لاهیجان شرقی در حدود ۵ر۱۳ کیلومتری مشرق پیرانشهر.
[ویرایش] وقایع
از وقایع مهم شهر استقرار واحدهایی از لشکر ارومیه در این شهر پس از شهریور ۱۳۲۰ در جریان هجوم ارتش شوروی به ایران بود.
[ویرایش] اهالی پیرانشهر
شلیر خضری جانباخته در جریان سرکوب معترضین جنبش سبز در تهران
بهرام یوسفی هنرمند در زمینه گرافیک و نقاشی
شيخ شمس الدين برهانی عالم و عارف
[ویرایش] کشاورزی
اهالی عمدتاً به زراعت باغداری دامداری و تولید صنایع دستی اشتغال دارند. آب کشاورزی و آشامیدنی از چشمه و چاه تأمین میشود و محصولاتی از قبیل گندم جو نخود چغندرقند آفتابگردان و محصولات باغی مانند گردو بادام سیب توت انجیر انگور قیسی و به دارد از گیا دارای بلوط سیاه و سقز است. بافت قالی جاجیم و شال از تولیدات صنایع دستی آن به شمار میرود. ایلات پیران, منگور و مامش در محدودة آن به سر میبرند.
[ویرایش] مساجد شیعیان
پیرانشهر دارای دو مسجد مخصوص شیعیان به نامهای مسجد امام حسین و مسجد صاحب الزمان است که در مراسمهای مذهبی مورد استفادهٔ شعيان ساكندر پيرانشهر مانند نيروهاي نظلامي و انتظامي و كارمندان غير بومي شيعه مذهب آفرادی که محل کارشان در پیرانشهر است قرار میگیرد. مسجد صاحب الزمان فقط در ایام محرم باز میشود.
[ویرایش] دانشگاهها
دانشگاه آزاد اسلامی [۳]
دانشگاه پیام نور [۴]
[ویرایش] موقعیت جغرافیایی
شهر پیرانشهر با مساحتی در حدود ۱۶۰۰ کیلومتر مربع در ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی و ۳۷ درجه ۱۶ دقیقه عرض شمالی واقع شدهاست و از شمال به اشنویه و نقده، از جنوب به سردشت, از شرق به مهاباد و از غرب به کشور عراق محدود است.
به دلیل موقعیت سوق الجیشی خاص منطقه (نزدیکی به مرز) پادگانهایی در پیرانشهر مانند پادگان جلدیان پادگان پیرانشهر و پادگان بزرگ پسوه احداث شدهاست.
شهر دارای دو بافت معماری قدیم و جدید است. بافت قدیمی شهر که در دامنه کوه جای دارد دارای ساختمانهایی از گل و خشت است و بافت جدید شهر که در دشت واقع است ساختمانهایی امروزی دارد. دو محله کهنه خانه و زرگتن که امروزه از محلههای قدیمی شهر محسوب میشوند در گذشته دو آبادی بودهاند.
[ویرایش] تاریخچه
برخی نام آبادی پسوه را اخذ شده از واژه اکدی پارسوا به معنای «خطه» و «مرز و کنار» میدانند. پارسوا نام سرزمینی است که در ۸۳۴ قبل از میلاد اراضی واقع در جنوب و جنوب غربی دریاچه ارومیه را شامل میشدهاست. به نظر میرسد شهر بسوی ــ که یاقوت حموی در قرن هفتم آن را شهری از آذربایجان کنار خان خاصبک آورده و حمدالله مستوفی در قرن هشتم آن را یکی از چهار شهر تومان مراغه ذکر کردهاست ــ همان پسوه امروزی باشد.
[ویرایش] محلات
| محلهها و معابر اصلی شهر پیرانشهر |
|---|
| پارک بزرگ شهر، خیابان خمینی، کهنهخانا، بازار سیگارفروشان، کمربندی، شهرک فرهنگیان ۱ و ۲ و ۳ و ۴، قدس ، پاداش ، كوي كاركنان دولتA ، B ،c ، شهرك منگوري ، كوي شهيد عبدالهي ، ايثارگران ، باغ رمضان ، زرگتن ، محله مسجدجامع قديم ، كوي نور ، كوي جيژني ، منطقه شريعتي ، محله مسجد حاج شفيع ، پشت آشيانه شهرداري ، بالاشهر ، قبرستان زرگتن و قيزقپان |
