ترکمنستان

ترکمنستان کشوری دارای موضع بیطرفی است. موضع بیطرفی ترکمنستان در تاریخ ۱۲ دسامبر ۱۹۹۵ میلادی از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسیده‌است.

بر اساس سیاست‌های خارجی ترکمنستان که تحت رهبری صفرمراد ترکمنباشی رئیس جمهور نخست ترکمنستان برنامه ریزی و اجراء می‌گردد، جامعه جهانی شاهد ایجاد مدل جدید در عرف روابط بین الملل شد. ترکمنستان نظریه فعالیت و توسعه توأم با صلح و ثبات در منطقة پیچیده آسیای مرکزی را برای جهان پیشنهاد نموده‌است.

بعد از تصویب موضع بیطرفی مسئله استراتژیک تأمین منافع ملی ترکمنستان به‌عنوان کشوری مستقل در جامعه جهانی حل شده‌است. در حال حاضر اندیشة بیطرفی بصورتی محکم وارد زندگی ما شده‌است. روز ۱۲ دسامبر در ترکمنستان جشن ملی – روز بیطرفی اعلام شده‌است. ترکمنستان مستقل ضمن پایبندی به سیاست خارجی خود و تعهدات بین المللی در نظر گرفته در موضع بیطرفی، در هیچ کدام از درگیری‌های نظامی مشارکت نکرده‌است و به عضویت هیچ کدام از اتحادها و بلوک‌های نظامی و نظامی سیاسی و یا دیگر سازمانهای بین المللی که اهداف ارایه کمک‌های انسان دوستانه را ندارند در نیامده‌است.

سیاست بیطرفی دائم ترکمنستان خارج از محدوده‌های یک کشور است. این موضع عامل مهمی در تأمین ثبات منطقه‌ای شده و دارای اهداف ایجاد شرایط برای گفتگوی‌های صلح آمیز و همکاری دولت‌ها می‌باشد. در برخی از اسناد سازمان ملل متحد ذکر می‌گردد که پایتخت ترکمنستان شهر عشق آباد در واقع به یک مرکز صلح آمیز، محل برگزاری مذاکرات صلح آمیز و همایش‌های بزرگ بین المللی تبدیل شده‌است. این امر نشان دهنده ویژگی‌های سازنده موضع بیطرفی ترکمنستان در امر تأمین نه تنها ثبات داخلی بلکه ثبات خارجی و نیز آمادگی ترکمنستان برای حمایت از هر گونه روند‌های صلح آمیز و گفتگوی بخاطر صلح و توافق می‌باشد.

سر مشق اصلی سیاست خارجی ترکمنستان منافع داخلی کشور و حل مسایل اجتماعی و اقتصادی آن بوده، هست و می‌باشد. سیاست خارجی کشور باید مطابق منافع ملی باشد و مسایل مهم مردم و موضوعاتی همچون حفظ استقلال، تمامیت ارضی و ایجاد شرایط برای تأمین ثبات و بی بازگشت بودن اصلاحات سیاسی و اقتصادی را در نظر بگیرد.

اولویت در سیاست خارجی ترکمنستان همکاری طولانی مدت با سازمان ملل متحد است. سازمان ملل متحد نه تنها منبری است که از طریق آن کشورها در مورد مسایل مورد نظر، نظرات خود را اعلام می‌نمایند، بلکه به نظر ترکمنستان سازمان ملل متحد بایستی مکانیزم اصلی و غیر قابل تعویض در امر تأمین صلح و ثبات و نیز بالاترین ارگان بین المللی در حل مسایل و مناقشات و اساسنامه سازمان ملل متحد پایه ساختار جهانی در قرن ۲۱ باشد. ترکمنستان به عنوان عضو دارای حقوق کامل سازمان ملل متحد اقداماتی همچون حمایت همه جانبه برای افزایش نقش متحد کنندگی سازمان ملل متحد، گسترش برنامه‌های صلح آمیز آن، حمایت از ابتکارات انساندوستانة این سازمان و مؤسسات ویژه آن را وظایف اصلی خود محسوب می‌نماید. با توجه به مراتب فوق، ترکمنستان همکاری فعال خود را با سازمان ملل متحد و ساختارها و مؤسسات آن برای اجرای برنامه‌ها و اهداف مندرج در اساسنامه آن را ادامه خواهد داد.

ترکمنستان برتری حقوق بین الملل و نیز رجحان اسناد مؤسس سازمان ملل متحد و اساسنامه این سازمان در امور بین الملل را می‌پذیرد و از این پس نیز به این اسناد پایبند خواهد بود. ترکنستان که به عنوان کشوری دارای بیطرفی دائم از سوی سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده‌است، ضمانت می‌نماید که بصورت کامل و بدون انحراف، تعهدات خود در رابطه با بیطرفی را رعایت خواهد نمود.

اولویت مهم در سیاست خارجی ترکمنستان، همکاری‌های دو جانبه بوده و می‌باشد. بنابراین، عنصر اصلی سیاست خاجی کشور در قرن جدید تحکیم همکاری‌ها با کشورهای همجوار است که این امر دارای اهداف ایجاد صلح، توافق و حسن همجواری در منطقه می‌باشد. به نظر ترکمنستان فقط بر اساس اعتماد متقابل، عدم دخالت به امور داخلی، رعایت تمامیت ارضی و حاکمیت، احترام نسبت به راه ویژه توسعه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی هر کشور است که می‌تواند شرایطی را برای رفاه و رشد مردم این منطقه ایجاد نماید. منطقة آسیا که در آن ترکمنستان قرار گرفته‌است، منطقه برخی از مناقشات داخلی می‌باشد. مسلماً این منطقه پتانسیل زیادی برای توسعه دارد. عامل مهم برای این امر، همکاری‌های نتیجه بخش ملت‌های منطقه- وارثین غنی ترین فرهنگ دیرینه و سنت‌های عمیق صلح دوستی و حسن همجواری – می‌باشد. این همکاری‌ها ضمن رد هر گونه دخالت از بیرون، بارها توانایی خود را در مورد یافتن راه‌های توافق و مصالحه نشان داده‌است.

ترکمنستان پایبند به توسعة فعال همکاری‌های منطقه‌ای است و این امر را می‌توان در احیای فعالیت سازمان اکو مشاهده نمود. کشورهای عضو اکو با بیش از ۳۱۰ میلیون جمیعت، خود را به عنوان سازمانی تاثیر گذار در روابط بین الملل معرفی کرده و این امر نشانی از ایجاد جامعة جدید منطقه‌ای مطابق با گذشتة تاریخی و فرهنگی ملت‌های قوم و خویش می‌باشد. منطق همکاری بین کشورهای عضو اکو برای احیای منطقه و شکوفایی ملت‌های آن، با اصول اصلی بیطرفی ترکمنستان مطابق می‌نماید. ادامه سیاست درب‌های باز، ستون اصلی استراتژی روابط اقتصاد خارجی ترکمنستان می‌باشد.

ترکمنستان بیطرف به سرپرستی رهبر سیاسی خود نخستین رئیس جمهور کشور صفرمراد ترکمنباشی ـ که ضامن توسعه کشور بر اساس قانون اساسی توأم با دموکراسی می‌باشد ـ با داشتن اعتماد به خود و ایده‌های بالای بشری وارد هزاره سوم می‌شود. وی نسبت به بی بازگشت بودن روند آغاز شده، رونق ایده‌های صلح دوستی، عدالت، خیر و نیز نسبت خرد و قدرت معنوی بشر اعتماد دارد. تاریخ به مردم کرة زمین جهت پایه گذاری پایه‌های ساختمان جهانی جدید توأم با انساندوستی شانسی می‌دهد و آنها باید از این شانس استفاده نمایند. مردم ترکمنستان مستقل و بیطرف آماده‌اند به همراه اتحاد با ملت‌های دیگر در اجرای این هدف عالی مشارکت نماید.

[ویرایش] تقسیمات کشوری

ترکمنستان دارای ۵ استان است:

1. آخال
2. بلکان
3. داش‌حوض
4. لباب
5. مرو

[ویرایش] جغرافیا

کناره دریای خزر در بندر ترکمن باشی

۸۰ درصد کشور ترکمنستان را صحرای قره قوم تشکیل می‌دهد که دارای آب و هوای خشک است. ولی ناحیه رشته کوه کپه داغ در جنوب کشور و نزدیکی مرز ایران آب و هوای مناسبی دارد و عشق آباد و سایر شهرهای مهم در این ناحیه هستند. ^[۱]

[ویرایش] اقتصاد

کوههای کپه داغ در آخال

ترکمنستان در فهرست چهار کشور بزرگ تولید کننده گاز طبیعی و چهار کشور تولید کننده نفت در شوروی سابق قرار دارد. ذخائر اثبات شده نفت و گاز این کشور ۲۰۰۰ میلیارد متر مکعب گاز مقام چهاردهم جهان و ۵۴۶ میلیون بشکه نفت است. بیشتر ذخایر نفتی کشور در غرب ترکمنستان از جمله در پهنه دریای خزر متمرکز شده‌است. ذخایر گاز طبیعی تقریباً در سراسر خاک کشور پراکنده‌است.

معادن نمک کلسیم در منطقه قویرداق وجود دارد. ذخایر نمک‌های طبیعی دریایی در خلیج قره بوغاز متمرکز است. در این منطقه موادی همچون میرابیلیت و دیگر مواد پر ارزش وجود دارد. بیشتر زمین‌های کشاورزی ترکمنستان را دشت قره قوم تشکیل می‌دهد که اغلب برای چراندن گوسفند قره‌گل مورد استفاده قرار می‌گیرد. در زمین‌های کشاورزی کشور محصولاتی همچون پنبه، میوه و تره بار و انگور پرورش می‌شود. امور پرورش کرم ابریشم نیز توسعه یافته‌است. در طی سال‌های اخیر، تولید گندم نیز افزایش خوبی داشته‌است.

ترکمنستان اقتصادی رو به رشد دارد و با توجه به منابع سرشار نفت و گاز و پنبه از طریق سرمایه گذاری مشترک صنایع پایین دست را گسترش داده‌است و جزو معدود کشورهایی است که فراورده‌های نفتی صادر می‌کند. و با فراوری محصول پنبه و با اتکا به نیروی کار خود صنایع فعال نساجی پیشرفته‌ای دارد که از بازار فروش بالایی در سطح جهان برخوردار می‌باشد و با فروش سالانه مقدار زیادی گاز به کشورهایی چون اوکراین و روسیه و چند کشور دیگر از جمله ایران، اقدام به کسب درآمدهای سرشار می‌کند.

از آنجا که ترکمنستان یک کشور محاط در خشکی است، برای ترانزیت کالا از خاک کشورهای همسایهاستفاده می‌کند. خط آهن ترکمنستان به شهر سرخس (در شمال خاوری ایران) متصل است و از آنجا تا بندرعباس امتداد دارد.

[ویرایش] مردم

دختر ترکمن با لباس سنتی

بیشتر مردم ترکمنستان، ترکمن هستند و اقلیت قابل توجهی روس و ازبک نیز در این کشور حضور داند. سایر اقوام قزاقها، تاتارها، اوکراینی‌ها، ارمنی‌ها، آذربایجانی‌ها و بلوچ‌ها هستند.

براساس آمار سازمان سیا در سال ۲۰۰۳ ترکیب جمعیتی ترکمنستان ۸۵٪ ترکمن، ۵٪ ازبک و ۴٪ روس و ۶٪ از اقوام دیگر است. براساس آمار دولت ترکمنستان در سال ۲۰۰۱ ترکمن‌ها ۹۱٪، ازبک‌ها ۳٪ و روس‌ها ۲٪ جمعیت را شکل داده‌اند. جمعیت ترکمن‌ها در ترکمنستان از ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۱ حدود دو برابر (از ۲٫۵ میلیون به ۴٫۹ میلیون نفر) شد. اما شمار روس‌ها به کمتر از یک‌سوم (از ۳۳۴ هزار به ۱۰۰ هزار نفر) کاهش یافته‌است.^[۲]

[ویرایش] مذهب

اسلام مذهب اکثر مردم کشور است. ۸۹٪ ترکمن‌ها مسلمان (اکثرا پیرو مکتب حنفی از مذهب اهل سنت) و ۹٪ پیرو کلیسای ارتدوکس روسیه هستند^{[۳][پیوند مرده]} .

[ویرایش] جستارهای وابسته

• قانون اساسی ترکمنستان
• مردم ترکمن
• زبان ترکمنی
• پیمان آخال
• مختومقلی فراغی

[ویرایش] منابع

• کتابهای تاریخ و جغرافیا، دوره آموزش متوسطه، رشته علوم انسانی، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی.
• صفا، ذبیح اللّه، تاریخ ادبیات در ایران (۸جلد)، انتشارات فردوس.

1. ↑ شناخت بازار ترکمنستان و راه‌های دستیابی به آن. چاپ اول، موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، ۱۳۸۱.
2. ↑ Ethnic composition of Turkmenistan in 2001, Demoscope Weekly, No. 37-38, 8-21 October 2001.
3. ↑ [۱]

ن . ب . و جغرافیای جشن نوروز کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند ایران • افغانستان • تاجیکستان • ترکمنستان • عراق • ترکیه • سوریه • لبنان • جمهوری آذربایجان • ازبکستان • قرقیزستان • قزاقستان • پاکستان کشورهایی که جشنی مشابه نوروز دارند ارمنستان • مصر • چین • زنگبار

ن . ب . و کشورهای ترک‌زبان  ازبکستان •  ترکمنستان •  ترکیه •  جمهوری آذربایجان •  قبرس 1•  قرقیزستان •  قزاقستان 1 باوجود اینکه تنها ۱۸ درصد مردم جمهوری قبرس، ترک زبان هستند و در بخش شمالی جزیره که تحت تسلط جمهوری خودخوانده قبرس شمالی است، زندگی می‌کنند؛ اما در قبرس، زبان ترکی به همراه زبان یونانی زبان رسمی است.