قرائت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از قاری)
پرش به: ناوبری، جستجو
نوشتار(های) وابسته: قرآن § قرائت قرآن

قرائت دانش شیوه خواندن قرآن است. قرائت به صورت تحت‌الفظی به معنی خواندن‌ است، از نظر واژه‌شناسی به معنی شیوهٔ خوانش است. « قراءات » ، جمع « قرائت» است و حاكي از گوناگونی انواع قرائت است. مقصود از «قرائت صحیح قرآن» بیان الفاظ آن به همان شیوه ای است که كه محمد، پيامبر اسلام، خود تلفظ مي كرد و يا در حضور ايشان خوانده می شد و آن را تأييد مي كرد.[۱]

تعریف[ویرایش]

«قرائت» يعني وجهي از وجوه احتمالي نص قرآن.

بدرالدین زرکشی می گوید « قراءات عبارت از اختلاف مربوط به «الفاظ» و «عبارات» وحی است، كه اين اختلاف در ارتباط با حروف و كلمات قران و كيفيت آنها ـ از قبيل تخفيف و تشديد وامثال آن ـ از سوي قراء نقل شده است.» دمیاطی، می گوید:«  قراءات عبارت است از : علمي كه از رهگذر آن، اتفاق نظر و يا اختلاف ناقلان كتاب خدا ـ درباره حذف و اثبات، متحرك خواندن و سكون، فصل و وصل حروف و كلمات و امثال آنها از قبيل: كيفيت تلفظ و ابدال و غيره ـ از طريق سماع و شنيدن قابل شناسايي باشد.»[۲]

تاریخچه[ویرایش]

قرائت اصطلاحی است قديمي كه کاربرد آن به زمان صحابه محمد، پيامبر اسلام بازمی گردد. اولين علوم اسلامی که صحابه آن را فراگرفتند، حفظ قرآن و قرائت آن بوده است. پس از رحلت محمد، گروهي از اصحاب قرآن را در قالب مصحف هايي کتابت کردند، نظیر عبدالله بن مسعود، ابی بن کعب، معاذ بن جبل و مقداد بن اسود. از آن رو که این افراد درباره شیوه نگارش قرآن در مواردی يكديگر اختلاف داشتند، قرائات متعددی پیدا شد. مردم هر منطقه از جهان اسلام، قرآن را بر حسب شیوه یکی از اصحابی كه نزد آنان به سر می برد، قرائت مي كردند. مردم كوفه، قرائت را از ابن مسعود فراگرفتند و اهل بصره آن را از ابوموسی اشعری آموختند و مردم شام قرائت ابي بن كعب» را پذيرفتند. در نتیجه اختلاف در قرائت قرآن، ضرورت وجود علمی احساس شد كه بتواند قرائت صحيح متواتر را از شاذ نادر متمایز کند. [۳]

پیش از نگاشته شدن قرآن و همزمان با انتشار آن شیوه‌های متفاوتی از خوانش آن وجود داشت به صورتی که در قرن دوم یا سوم هجری گفته شده چهارده روایت از شیوهٔ تلاوت و قرائت وجود داشته و حافظ نیز به از بر خواندن قرآن به چهارده روایت اشاره می‌کند که در برخی مکث‌ها و جزئیات قرائت متفاوت هستند از این رو قرائت قرآن نباید با مفهوم حفظ قرآن اشتباه گرفته شود.[۴] قرائت ۴ رتبه دارد:[۵]

  1. ترتیل: نظم و ترتیب در کلام. قواعد سخن را رعایت کردن.
  2. تحقیق: مبالغه در انجام چیزی بدون کمی و زیادی. حفظ حداکثر آرامش در شیوه خواندن همراه اشباع مدّ، پایان حرکات صدا و حاصل شدن (تحقیق و محقق شدن) مخارج حروف. تحقیق نیز سه نوع دارد.
  3. تحدیر: سرعت گرفتن همراه رعایت احکام تجوید
  4. تدویر: چیزی بین تحقیق و تحدیر

قرائت از علوم قرآنی است که به‌طور سنّتی، ده گونه قرائت[نیازمند منبع] وجود دارد که هر یک نام خود را از یک قاری مشهور قرآن برگرفته‌اند. هر قرائت از راه راویان از پسِ راوی اصلی آن به بعدی منتقل می‌شود. در علم قرائت، اصول خوانش قرآن بیان می‌شود.

جستار وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Qira'at»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در اکتبر ۲۰۱۶).