خدیجه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تصویر خیالی خدیجه از یک اثر چاپی مربوط به قرن شانزدهم میلادی در اروپا

خَدیجه دختر خویلد (۶۸ق‌ه-۳ق‌ه) نخستین همسر محمد، مادر فاطمه و اولین زن ایمان آورنده به اسلام است. نام کامل وی: خدیجه بنت خویلد بن اسد بن عبدالعزی بن قصی بن کلاب بن مرة بن کعب بن لؤی بن غالب به فهر بن مالک بن نضر بن کنانه. مادرش: فاطمه بنت زایده بن الأصم بن الهرم بن رواحه بن حجر بن عبد بن معیص بن عامر بن لؤی بن غالب بن فهر بن مالک. خدیجه در سال ۶۸ قبل از هجرت در مکه تولد شد. از القاب او در زمان جاهلیت «الطاهره» و «سیده قریش» بود.

طبق عقاید شیعه و برخی دیگر از مسلمانان و تاریخ نویسان اسلامی، خدیجه عزیزترین زن پیامبر بود. عایشه نیز از محمد نقل کرده که او خدیجه را بهترین زنان خود می‌دانست.[۱]

ازدواج خدیجه با پیامبر اسلام[ویرایش]

خدیجه زنی بازرگان و دارا بود که به اِمرأةالقریش (یعنی: شاهزاده خانم قریش) شهرت داشت. طبق برخی نقلها خدیجه پیش از محمد (ص)، دوبار ازدواج کرده بود (ابی هاله هند بن زراره تمیمی و عتیق بن عائد مخزومی). اما تعدادی از محققین از جمله جعفر مرتضی عاملی بر این عقیده‌اند که خدیجه قبلاً با کسی ازدواج نکرده بود و اولین و تنها ازدواج او، ازدواج با محمد (ص) بود.[۲]

داستان ازدواج او با پیامبر چنین است که محمد (ص) ابتدا در کاروان‌های تجاری او کار می‌کرد و او از امانتداری و کاردانی پیامبر خوشش آمده بود. و گفته می‌شود این خدیجه بوده‌است که از محمد (ص) خواستگاری کرده‌است.

و در برخی روایات آمده است که مراسم خواستگاری با حضور عموی محمد (ص)، ابوطالب و ورقة بن نوفل پسر عموی خدیجه که مردی دانشمند و گریزان از پرستش بت‌ها بود، انجام شد. پس از خواندن خطبه عقد توسط ابوطالب، محمد (ص) از جای برخاست و آماده رفتن شد. در این هنگام حضرت خدیجه به ایشان عرض کرد: ' إلی بیتک فبیتی بیتک و أنا جاریتک ' به سوی خانه خود بیایید که خانه من خانه شما و خودم خدمتکار شمایم. به گفته محمد (ص) هیچ کدام اززنان او به اندازه خدیجه نزد او گرامی نبوده‌اند. او تا زمان حیات خدیجه با زن دیگری ازدواج نکرد. [سفینة البحار، ج ۱۶ ص ۲۷۹]

محمد (ص) در ۲۵ سالگی با خدیجهٔ ازدواج کرد. گفته می‌شود که خدیجه در آن موقع ۴۰ سال داشت ولی با توجه به حمل فاطمه و ولادت او که در سال پنجم بعثت می‌باشد این قول نمی‌تواند درست باشد و اقوال دیگر همچون ۲۵ یا ۲۸ سال که در برخی کتابها[۳] ذکر شده قابل قبول تر است.

خدیجه که یکی از ثروتمندان عرب به شمار می‌آمد و نوشته‌اند هشتاد هزار شتر و پول‌های فراوانی در دست افراد مختلف برای تجارت داشت، وقتی می‌خواست با رسول خدا ازدواج کند، گفت:«به خدا قسم ای محمد، اگر مال تو کم است، مال من زیاد است. کسی که خودش را در اختیار تو می‌گذارد، چگونه مالش را در اختیارت نگذارد؟! من با تمام اموال و کنیزانم در اختیار توام.» خدیجه بعد از ازدواج با رسول خدا به عمویش، ورقه، فرمود:«این اموال مرا بگیر و نزد محمد ببر و به او بگو من تمام اموال و بردگان و آنچه را در اختیار من است به او هدیه می‌کنم.» ورقه این خبر را در بین زمزم و مقام ابراهیم با صدای بلند به گوش همه مردم رسانید و آنها را شاهد گرفت.[۴]خدیجه پس از ازدواج با پیامبر تمام ثروتش را برای دین اسلام خرج کرد.

ایشان دو پسر برای پیامبر آورد، قاسم و عبدالله (عبدالله:طیب و طاهر) که هر دو در کودکی فوت کردند.[۵]و دو دختر به نام‌های، ام کلثوم و فاطمه زهرا (س).[۶] در مورد ازدواج محمد (ص) با خدیجه گفته شده‌است که: محمد (ص) پیش از ازدواج با خدیجه برای خدیجه کار می‌کرد و خدیجه از زنان ثروتمند قریش بوده‌است. ثروت خدیجه و کارفرما بودن او نشان می‌دهد که پیش از محمد (ص) نیز زنان حق داشتن ثروت و حق کارفرما بودن را داشته‌اند و مردان از کار کردن برای زنان شرمسار نبوده‌اند.

مختصری بر زندگی آن حضرت[ویرایش]

اُمّ المؤمنین، حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها دختر خویلد بن اسدبن عبدالعزی نخستین همسر رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم، از زنان شریف، اصیل و نامدار عرب و اسلام می‌باشد.

سال دهم بعثت: وفات حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها اُمّ المؤمنین، حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها دختر خویلد بن اسدبن عبدالعزی نخستین همسر رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم، از زنان شریف، اصیل و نامدار عرب و اسلام می‌باشد. وی با این که در عصر جاهلیت، در مکه معظمه دیده به جهان گشود و در آن شهر قبیله گرا و طایفه مدار رشد و کمال یافت، در عفت، نجابت، طهارت، سخاوت، حسن معاشرت، صمیمیت، صداقت، مهر و وفا با همسر، کم‌نظیر بود و وی رادر آن عصر، طاهره و سیده نساء قریش می‌خواندند و در اسلام یکی از چهار بانویی که برتمام بانوان بهشت فضیلت و برتری دارند، شناخته شد و جز دختر ارجمندش حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها، هیچ بانویی این مقام و فضیلت را نیافت.[۷]

حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم که پیش از بعثت، بنا به سفارش عمویش ابوطالب علیه السلام در یکی ازسفرهای کارگزاران خدیجه شرکت کرد و سود فراوانی نصیب وی نموده بود، علاقه خدیجه رابه خویش جلب و زمینه ازدواج با وی را فراهم کرد. خدیجه کبری سلام الله علیها در چهل سالگی با امین قریش، حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم که در سنّ بیست وپنج سالگی بود ازدواج کرد[۸] و زندگی شرافتمندانه و اصیلی را پایه ریزی کردند، که در تاریخ بشریت بی همتا و بی مانند است. خدیجه کبری سلام الله علیها به پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم عشق و علاقه ویژه‌ای داشت و هنگامی که آن حضرت مبعوث به رسالت شد، تمام توان و دارایی‌های خویش را در اختیار آن حضرت گذاشت، تا درراه اسلام و باروری آن هزینه کند. او نخستین زنی بود که به آن حضرت ایمان آورد و دراین راه مشقت‌ها و آزارهای فراوانی از سوی قریش و اهالی مکه متحمل گردید.[۹]

وی تا زنده بود، در تمام صحنه‌ها یار و یاور رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و موجب تسلی قلبشریف آن حضرت بود و در روزگار سخت تبعید در شعب ابی طالب، هیچ‌گاه آن حضرت را تنهانگذاشت و با تمام وجود از وی پشتیبانی و نگه‌بانی می‌کرد. سرانجام این بانوی فداکار، پس از یک عمر تلاش و کوشش و ۲۵ سال خدمت به رسولگرامی صلی الله علیه وآله وسلم و دین مبین اسلام، پس از بازگشت از محاصره قریش در شعب ابی طالب به مکهمعظمه، در دهم رمضان سال دهم بعثت، جان به جان آفرینان تسلیم و روح مطهرش به اعلیعلیین عروج نمود.

پیامبراکرم صلی الله علیه وآله وسلم در مدت کوتاهی، دو یار و پشتیبان خویش، یعنی عمویش ابوطالب وپس از وی، خدیجه کبری سلام الله علیها را از دست داد و از این باب، بسیار اندوهگین و ماتم زده بودو روزگار سختی را پشت سر می‌گذاشت. به همین جهت، آن سال را "عام الحزن" [سال اندوه] نامیدند. پس از غسل و کفن بدن مطهر خدیجه کبری سلام الله علیها، پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم وی را در حجون مکه به خاک سپرد.[۱۰]

خدیجه سلام الله علیها در خانه پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم دارای دو پسر به نام‌های قاسم و عبدالله (معروفبه طیب و طاهر) و چهار دختر به نام‌های زینب، رقیه، ام کلثوم و حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها گردید.[۱۱] پیامبراکرم صلی الله علیه وآله وسلم در شأن همسرش خدیجه سلام الله علیها فرمود: سوگند به خدا، پروردگار کسی رابهتر از خدیجه نصیبم نکرد. زیرا در حالی که مردم، کفر می‌ورزیدند، او به من ایمانآورد؛ در حالی که مردم تکذیبم می‌کردند، او مرا تصدیق کرد؛ در حالی که مردم محرومم کرده بودند، او با دارایی‌های خود با من مساوات کرد و خداوند از او به من فرزندانی عطا کرد، که از سایر همسرانم چنین موهبتی نصیبم نشد.[۱۲]

پانویس[ویرایش]

  1. مسند احمد بن حنبل، ج۶، ص ۱۱۷ [۱]
  2. بنات النبی ام ربائبه[۲]
  3. الصحیح من السیره ج۱ ص ۱۲۶
  4. زندگی نامه مختصر خدیجه (س)[۳]
  5. تاریخ یعقوبی، ج 1,ص 340. چاپ اعلمی، بیروت 1431
  6. صدف كوثر، ص 41.
  7. رمضان در تاریخ (لطف‌الله صافی گلپایگانی)، ص 66
  8. تذکره الخواص (ابن جوزی)، ص 271؛ کشف الغمه (علی بن عیسی اربلی)، ج2، ص 79
  9. رمضان در تاریخ، ص 72
  10. رمضان در تاریخ، ص 64؛ تاریخ الیعقوبی، ج2، ص 35؛ المنتخب من ذیل المذیل (طبری)، ص 86؛ البدایه و النهایه (ابن کثیر)، ج3، ص 156؛ کشف الغمه، ج2، ص 79
  11. منتهی الآمال (شیخ عباس قمی)، ج1، ص 108؛ زندگانی چهارده معصوم علیه السلام (ترجمهاعلام الوری)، ص 211
  12. تذکره الخواص، ص 273؛ رمضان در تاریخ، ص 76؛ کشف الغمه، ج2، ص

منابع[ویرایش]

  • زوجات النبی صلی الله علیه وآله وسلم نوشته: امیر مهنا الخیامی.
  • هذا الحبیب یا محب نوشته: ابوبکر جابر الجزایری.
  • السیرة النبویه نوشته: ابوالحسن علی الحسینی الندوی.
  • بنات النبی ام ربائبه نوشته: جعفر مرتضی عاملی

پیوند به بیرون[ویرایش]