موسی کاظم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۳°۲۲′۴۸.۱″ شمالی ۴۴°۲۰′۱۶.۷۴″ شرقی / ۳۳.۳۸۰۰۲۸° شمالی ۴۴.۳۳۷۹۸۳۳° شرقی / 33.380028; 44.3379833

امام شیعه
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
موسی بن جعفر
(مشهور به موسی کاظم)
Mousa kazem - 0012541251.jpg
نقش هفتمین امام شیعیان
نام موسی بن جعفر
(مشهور به موسی کاظم)
کنیه ابوابراهیم
لقب(ها)

کاظم
باب‌الحوائج
عبدالصالح
صابر

صالح
زادروز ۷ صفر سال ۱۲۸ پس از هجرت
زادگاه ابواء، عربستان
درگذشت ۲۵ رجب سال ۱۸۳ پس از هجرت
مدفن کاظمین
پدر جعفر صادق
مادر حمیده البربریه
همسر(ان) ام بنین نجمه
فرزند(ان) رضا، فاطمه، عبدالله العوکلانی، معصومه، هاجر خاتون، حمزه،احمد (شاه چراغ)
طول عمر

پیش از امامت ۲۰ سال
(سال ۱۲۸ تا ۱۴۸ پس از هجرت)

دوران امامت ۳۵ سال
(سال ۱۴۸ تا ۱۸۳ پس از هجرت)
شیعه
Hadith Ali.svg
عقاید
اصول توحید • نبوت • معاد یا قیامت •
عدل • امامت
فروع نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری
عقاید برجسته مهدویت: غیبت (غیبت صغری، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوم محمد • علی • فاطمه • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابه سلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن‌عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامه بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه
علما روحانیان شیعه
مکان‌های متبرک
مکه و مسجد الحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجدالاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه • شیراز و شاه چراغ • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و شاه عبدالعظیم
مسجد • امامزاده • حسینیه
روزهای مقدس
عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر خم • محرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین) • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهله • غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه • قتل عثمان • نبرد جمل • نبرد صفین • نبرد نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصار • اصول کافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه
مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد
وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیان • زیدیه • غلاه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع

موسی بن جعفر الکاظم، یا موسی کاظم ملقب به ابو ابراهیم، ابوالحسن و ابو عبدالله هفتمین امام شیعیان دوازده امامی بعد از پدرش جعفر صادق می باشد. موسی کاظم در روز ۷ صفر سال ۱۲۸ ه. ق. در ابواء (منطقه‌ای در میان مکه و مدینه) به دنیا آمد. مادرش برده ای آزاد شده به نام حمیده بود که نامهای دیگری از قبیل حمیده بربریه و حمیده اندلسیه نیز برای او نقل شده‌است. اهل سنت به عنوان یک عالم دینی به کاظم احترام می گذارند. زندگی کاظم همزمان با زندگی خلفای عباسی منصور، هادی، مهدی و هارون‌الرشید بود. موسی کاظم چندین بار به زندان افتاد و عاقبت در زندان سندی بن شابک در بغداد از دنیا رفت. علی بن موسی الرضا امام هشتم شیعیان دوازده امامی و فاطمه معصومه از جمله فرزندانش می باشند.[۱][۲][۳][۴]

تولد و دوران اولیه زندگی[ویرایش]

موسی کاظم در دوران کشمکش بین عباسیان و امویان به دنیا آمد و چهار سال داشت وقتی سفاح، اولین خلیفه عباسی، به حکومت رسید. مادرش حمیده، برده ای بربری یا اندلسی بود که توسط پدرش خریداری و آزاد شده بود. کاظم در خانواده ی پرجمعیتی با نه خواهر و شش برادر زندگی می کرد. بزرگترین برادرش اسماعیل قبل از پدرش از دنیا رفت و به عقیده اکثریت شیعیان کاظم به امر خداوند و به حکم جعفر صادق به عنوان امام بعدی انتخاب شد.[۴]

برخی منابع از هوش سرشار کاظم در دوران کودکی یاد میکنند. محمدباقر مجلسی داستانی را روایت می کند که در آن ابوحنیفه به دیدار جعفر صادق می آید تا از او در مورد مسئله ی سوال کند که با پسرش کاظم که در آن موقع پنج سال داشت مواجه می شود. ابوحنیفه سوالی را که برای صادق آماده کرده بود از کاظم می پرسد: " پسر! گناه از کجا صادر می شود؟ از طرف خداست یا از طرف بنده ی خدا؟" کاظم پاسخ می دهد: "یا از طرف خداست و بنده هیچ نقشی در آن ندارد که در آنصورت خداوند بنده را به خاطر چیزی که در آن نقشی نداشته تنبیه نمی کند. یا از طرف خداوند و هم از طرف بنده است که در آنصورت خداوند شریک قوی تر است و شریک قوی تر حق ندارد ضعیف تر را به خاطر گناهی که هر دو در آن نقش داشته اند تنبیه کند. یا از طرف بنده است و خدا در آن نقشی ندارد که در آنصورت اگر خدا بخواهد بنده را می بخشد و اگر نخواهد تنبیه می کند، و خدا کسی است که کمکش در همه حال طلب می شود." نقل است که ابوحنیفه با شنیدن این پاسخ، خانه ی صادق را ترک کرده اظهار داشت که این پاسخ برایش کافی بوده است.[۵][۶]


در موقعیتی دیگر، ابوحنیفه از کاظم، نزد پدرش صادق، ایراد گرفته می گوید: "پسرت موسی را دیدم که نماز می خواند در حالی که مردم از جلویش رد می شدند، و موسی مردم را از این کار باز نمی داشت". صادق دستور می دهد موسی را نزدش بیاورند و از او می پرسد آیا این حرف درست است. کاظم پاسخ می دهد: "بله پدر! کسی که من برایش نماز می خوانم به من نزدیکتر از کسانی است که از جلویم رد می شوند. خداوند بلند مرتبه می فرماید: ما از رگ گردن به او نزدیکتریم(قرآن 50:16). با شنیدن این پاسخ صادق برخاسته کاظم را در آغوش گرفته می گوید: "پدر و مادرم فدایت! فدای تو که رازها بر تو آشکار می شود."[۷]

کاظم[ویرایش]

موسی به خاطر صبر زیاد و به این دلیل که خشمش را فرو می خورده است، کاظم لقب گرفته است. همچنین به این دلیل که نسبت به کسانی که به او بد کرده بودند مهربان و بخشنده بوده است.[۲] به نوشته ی ابن خلکان، وقتی کسی از او بدگویی می کرد هدیه ای برایش می فرستاد.[۴] گفته می شود که مردی در حضور کاظم به جدش علی بن ابیطالب توهین کرد. همراهان کاظم خواستند به مرد حمله کنند که کاظم مانع شد. کاظم سپس به مزرعه ی مرد در خارج از مدینه رفت، مرد با دیدن امام شروع به داد و بیداد می کند که محصولش را لگد مال نکند. کاظم اما بی توجه به او نزدیک شده سلام کرده با خوشرویی پرسید چقدر پول صرف کاشت مزرعه کرده است. مرد پاسخ داد "صد دینار!" سپس پرسید "چه اندازه از آن برداشت خواهی کرد؟" مرد پاسخ داد که غیب نمی داند. کاظم پرسید "چه اندازه امیدواری از آن برداشت کنی؟" که مرد پاسخ داد "دویست دینار!" کاظم سیصد دینار به او داده گفت: "این سیصد دینار برای توست و محصولت هم برایت باقی است".[۸]

کاظم سپس مرد را ترک کرده به مسجد رفت و مرد را دید که زودتر از او به آنجا رسیده بود. مرد با دیدن کاظم برخاسته این آیه را بلند خواند که: "خدا بهتر می داند رسالتش را کجا قرار دهد."(قرآن 6:124) اصحاب کاظم از این تغییر رفتار متعجب شده دلیلش را پرسیدند و مرد جریان را برایشان تعریف کرد. سپس امام به اصحابش رو کرده گفت: "کدام راه بهتر بود؟ آنچه شما می خواستید یا آنچه من انجام دادم؟"[۸] موسی کاظم همچنین عبدالصالح خوانده می شد به این دلیل که علاقه اش به امور مذهبی بیشتر از امور سیاسی بود! معروف بود که کاظم پولهایی را در بین اهل مدینه توزیع می کرد با اینکه خودش وضعیت بهتری از آنها نداشت.[۹][۴] موسی کاظم همچنین در بین شیعیان به باب الحوائج معروف است.

امامت[ویرایش]

امامان شیعه به طور گسترده زیر فشار بوده گاهی مجبور بودند تقیه پیشه کنند. پس از اینکه خبر مسمومیت و مرگ جعفر صادق به گوش منصور رسید، به والی مدینه نوشت که به عنوان تسلیت به خانه ی امام رفته تا قول طباطبایی "وصیت نامه آن حضرت را خواسته و بخواند و کسی را که وصی امام معرفی شده فی المجلس گردن بزند و البته مقصود منصور از جریان این دستور این بود که به مسئله امامت خاتمه دهد و زمزمه تشیع را بکلی خاموش کند." وقتی حاکم مدینه وصیت نامه را خواند دید که صادق پنج نفر را به جای یک نفر برای جانشینی تعیین کرده. خود خلیفه، والی مدینه، عبدالله افطح فرزند بزرگ صادق، موسی فرزند کوچک صادق و حمیده همسرش. به این ترتیب تدبیر منصور برای خاتمه ی امامت بی نتیجه ماند. با این حال موسی کاظم بر خلاف پدرش جعفر صادق که آزادانه در مدینه تدریس می کرد، زیر فشار منصور عباسی و هارون الرشید چنین فرصتی پیدا نکرد.[۱۰]

موسی کاظم خلفای عباسی را تایید نمی کرد و پیروانش را از همکاری با خلفای جور نهی می کرد، مگر کسانی که با کار در دستگاه خلافت می توانستند باعث برداشتن مقداری از فشار از روی شیعیان شوند.[۱۱] نقل است که هارون الرشید با وجود دشمنی با کاظم احترام زیادی برایش قائل بود. وقتی پسرش مامون علت این احترام را ازاو پرسید، هارون پاسخ داد که کاظم، امام و حجت خداوند بر بندگانش در زمین است. هارون همچنین می گوید: "من به حسب ظاهر و با زور و فشار امام امت هستم در حالی که کاظم امام واقعی مردم می باشد." با این حال هارون به مامون خاطر نشان می کند که خلافت را به کاظم نخواهد داد: "به خدا سوگند که اگر تو خودت قصد کنی خلافت را از من بستانی، آنرا از تو پس خواهم گرفت، اگرچه این کار به قیمت درآوردن چشمانت تمام شود". همچنین هارون به مامون توصیه می کند که اگر به دنبال دانش واقعی است آنرا از کاظم بگیرد. "این(موسی کاظم) میراث دار دانش انبیاست... اگر به دنبال دانش واقعی هستی آنرا نزد او خواهی یافت."[۱۲] نکته جالب این است که سالها بعد وقتی مامون خودش خلافت را بدست آورد، اصرار داشت تا آنرا به پسر کاظم، علی بن موسی الرضا بسپرد؛ با این استدلال که شخصی را بر روی زمین داناتر از او نمی شناسد.[۱۳]

تفرقه[ویرایش]

پس از مرگ امام صادق و حتی پیش از مرگش، وقتی پسر ارشدش اسماعیل پیش از خودش از دنیا رفت، شیعیان شروع به انشعاب به دسته های مختلف شدند. پس از صادق این دسته بندی ها تنوع بیشتری پیدا کرد. گروه بزرگی از شیعیان دوازده امامی به امامت پسر سوم صادق، موسی کاظم، معتقد شدند. گروه کوچکتری معتقد بودند اسماعیل توسط پدرش به جانشینی انتخاب شده اما چون قبل از پدرش از دنیا رفته، جانشینی به پسرش محمد بن اسماعیل و جانشینانش منتقل میشود. این گروه اخیر به اسماعیلیه معروف شدند. برخی اسماعیلیان معتقد شدند اسماعیل در واقع نمرده است بلکه به عنوان مهدی و ناجی آخرالزمان ظهور خواهد کرد، و این در حالی است که به گفته طباطبایی مرگ اسماعیل با حضور شاهدان زیادی اتفاق افتاد. گروههای دیگری هم بودند که دو پسر دیگر صادق، عبدالله افطح و محمد بن جعفر را امام می دانستند. گروه کوچکتری معتقد شدند که صادق آخرین امام بوده و امامت با او به پایان رسیده است. پس از مرگ موسی کاظم اکثریت شیعیان به امامت پسرش علی بن موسی الرضا معتقد شدند. در حالی که گروه کوچکی معتقد بودند امامت با موسی کاظم پایان رسیده که این گروه اخیر به واقفیه معروف شدند. از امام هشتم تا امام دوازدهم، که اکثریت شیعیان مهدی موعود می دانند، انشعاب مهم دیگری رخ نداده است. از میان فرقه هایی که از اکثریتِ دوازده امامی منشعب شده اند امروزه فقط اسماعیلیه و زیدیه باقی مانده اند. [۱۴][۱۴][۱۵]

فرزندان[ویرایش]

مناظرات[ویرایش]

با هارون الرشید[ویرایش]

گفته می شود که وقتی هارون‌الرشید و موسی کاظم با هم در مدینه مقابل مقبره پیامبر ایستاده بودند، هارون برای نشان دادن نسبت خانوادگی اش با پیغمبر ایراد کرد: "سلام بر تو ای رسول خدا! بر تو که پسر عمم می باشی!"(خلفای عباسی از نسل عباس عموی پیامبر می باشند و خود را پسر عموهای پیغمبر می دانند) در مقابل کاظم گفت: "سلام بر تو! ای پدر عزیز!" هارون از شنیدن این حرف برآشفته شد و رو به کاظم کرده گفت که نسبت دادن چنین افتخاری به خویش، خودستایی است.[۴] بعدها هارون در بغداد فرصت پیدا کرد تا کاظم را بیشتر به چالش کشیده بپرسد چرا به مردم اجازه می دهد او را به پیامبر نسبت داده "یا ابن رسول الله"(ای پس رسول خدا) خطاب کنند در حالی که او در واقع فرزند علی است؛ و هر چند مادرش، فاطمه، دختر پیغمبر می باشد. و اینکه شخص به پدرش نسبت داده می شود و پیغمبر از طریق دخترش، فاطمه، جد کاظم می باشد. کاظم پاسخ داد: "آیا اگر پیغمبر زنده می شد و دخترت را از تو خواستگاری می کرد، قبول می کردی؟" هارون پاسخ می دهد که البته افتخار می کرد و به عرب و غیر عرب و قریش فخر می فروخت. کاظم پاسخ می دهد: "اما پیغمبر چنین درخواستی از من نمی کرد و من دخترم را به ازدواج او در نمی آوردم، چون ما از سلاله او هستیم و تو از سلاله او نیستی! (دخترم به او محرم است و دخترت به او محرم نیست). هارون که از این پاسخ قانع نشده بود اصرار داشت که سلاله مربوط به مرد است نه زن و اینکه ائمه از نسل دختر محمد می باشند نه محمد.[۱۶] کاظم از قرآن دلیل آورده اظهار می دارد که خداوند می گوید: " ... و فرزندانش داوود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسی و هارون هدایت نموديم، و نيكوكاران را چنین پاداش مى دهيم (6:84) و زكريا و يحيى و عيسى و الیاس همگی از نيكوكارانند.(6:85) سپس می پرسد: "پدر عیسی کیست ای امیر المومنین؟" هارون پاسخ داد که عیسی پدر نداشت. کاظم استدلال می کند که خداوند عیسی را از طریق مادرش، مریم، به اولادِ پیامبران نسبت می دهد. به همین طریق ما هم از طریق مادرمان فاطمه به پیامبر نسبت پیدا می کنیم.[۱۶] با این حال، هارون از کاظم خواست تا دلایل بیشتری ارائه کند. کاظم آیه مباهله را پیش کشیده اظهار می دارد که هیچ کس ادعا ندارد که در این آیه(قرآن:3:61) پیامبر اشخاص دیگری جز علی ، فاطمه، حسن و حسین را زیر عبایش قرار داد. پس منظور از "پسرانمان " در این آیه حسن و حسین هستند (که از طریق فاطمه به پیامبر نسبت داده شده اند).[۱۶]

با بشر بن حارث[ویرایش]

بشر بن حارث زندگی اش را به عیش و نوش و میگساری می گذراند. روزی در حین عیش و طرب موسی کاظم از جلوی خانه اش عبور می کرد که چشمش به دختر خدمتکاری افتاد که خاکروبه ای در دست از خانه ی بشر خارج می شد. کاظم به سمت کنیز چرخیده پرسید: "صاحب این خانه بنده است یا آزاد؟" کنیز پاسخ داد "آزاد است". کاظم گفت: " راست می گویی، اگر بنده بود از خدایش می ترسید!"[۱۷] دختر به خانه برگشت در حالی که بشر هنوز در عیش و نوش بود. بشر از علت تاخیرش پرسید و دختر از آنچه بین او و کاظم گذشته بود سخن گفت. گفته می شود که بشر پابرهنه به سمت در دوید و چون کاظم را نیافت به دنبالش دوید تا پیدایش کرد و از او خواست تا سخنش را تکرار کند و کاظم حرفش را تکرار کرد. بشر چنان تحت تاثیر حرف های کاظم قرار گرفته بود که روی زمین افتاده شروع به گریه کرد: "نه من بنده ام، من بنده ام". از آن موقع به بعد بشر بن حارث، پابرهنه راه می رفت و مردم او را بشر حافی (بشر پابرهنه) می نامیدند. وقتی از او پرسیدند چرا کفش نمی پوشد، پاسخ داد که "هدایت شدم در حالی که پابرهنه بودم، پس تا پایان عمر پابرهنه باقی خواهم ماند."[۱۷]

با راهب[ویرایش]

روایت شده است که عباس بن هلال شامی به موسی کاظم سفارش می کرد که مردم به کسانی احترام می گذارند که غذای ساده می خورند، لباس خشن می پوشند و ... . کاظم اما یوسف را به یادش آورد که پیامبر بود اما لباس ابریشمی زرآذین می پوشید، و روی تخت های فراعنه جلوس می کرد. "مردم به لباسهایش احتیاجی نداشتند، اما تشنه ی عدالتش بودند. امام باید منصف و عادل باشد؛ وقتی حرفی می زند حقیقت را بگوید؛ وقتی قول می دهد به قولش وفا کند؛ وقتی قضاوت می کند، به مساوات رفتار کند. خداوند خوردن نوع خاصی از غذا یا پوشیدن نوع خاصی از لباس را که از راه حلال بدست آمده باشد ممنوع نکرده است؛ بلکه حرام را ممنوع کرده است، چه کم و چه زیاد." بعد کاظم این آیه از قران را تلاوت کرد که : بگو: چه کسی زینت‌های خدا را که برای بندگان خود آفریده حرام کرده و از صرف رزق حلال و پاکیزه منع کرده؟(قرآن 7:32)[۱۸]

حبس و مرگ[ویرایش]

اولین حبس[ویرایش]

موسی کاظم چندین بار در طول زندگی اش به زندان افتاد. اولین بار به دستور مهدی، خلیفه عباسی، دستگیر و به بغداد منتقل شد. پس از این واقعه به نوشته ی ابن خلکان "خلیفه در خواب علی بن ابیطالب را دید که می گفته است: چه بسا چون دست یابید، در این سرزمین فتنه و فساد کنید و پیوند خویشاوندانتان را بگسلید(قرآن 47:22) فضل بن ربیع نقل می کند که "خلیفه نیمه شب به دنبالم فرستاده بود که این باعث وحشت شدید من شد. وقتی به خدمتش رسیدم دیدم تنها نشسته و آیه بالا را به آواز می خواند؛ و کسی خوش صداتر از او ندیده بودم. به من گفت: "موسی بن جعفر را به نزدم بیاور". امرش را اطاعت کردم. پس خلیفه او را در آغوش گرفت؛ سپس او را پهلوی خود نشاند و گفت: "ابوالحسن! الآن امیرالمومنین را در خواب دیدم که این آیه را برایم قرائت می کرد. قول بده که علیه من یا هیچیک از فرزندانم شورش نخواهی کرد!" کاظم جواب داد: "قسم به خدا که توان شورش ندارم." خلیفه گفت: "راست می گویی!" سپس دستور داد تا سه هزار سکه طلا به او بخشیده او را به مدینه نزد خانواده اش ببرند." فضل می گوید: "از ترس اینکه مبادا مانعی پیش بیاید، همان شب ترتیب سفرش را دادم و صبح نشده بود که در راه سفرش به مدینه بود."[۱۹][۴]

دومین حبس[ویرایش]

دومین حبس کاظم در پی بحثی بود که با هارون الرشید رخ داد که در بالا به آن اشاره شد. خزایی رئیس نگهبانان قصر هارون الرشید از خوابی روایت می کند که باعث شد هارون الرشید، کاظم را آزاد کند. خزایی نقل می کند که "فرستاده ای از طرف هارون نزدم آمد در ساعتی از شب که هیج وقت قبلا نیامده بود؛ و با چنان عجله ای مرا از جایی که خوابیده بودم بیرون کشید که حتی فرصت لباس پوشیدن پیدا نکردم. خیلی وحشت کرده بودم. وقتی به قصر رسیدم، خلیفه را دیدم که روی تختش نشسته بود. سلام کردم اما خلیفه ساکت حرفی نمی زد و این باعث شد بیشتر وحشت کنم. خلیفه سپس گفت "می دانی برای چه در این وقت شب پی ات فرستادم؟" گفتم: " به خدا که نه! ای امیر المومنین" گفت: "آگاه باش که چند لحظه پیش خواب دیدم که یک حبشی نیزه به دست به نزدم آمد و گفت: "موسی را در دم آزاد کن وگرنه با همین نیزه ذبحت می کنم." حالا برو و آزادش کن." گفتم: "ای امیرالمومنین! بروم و موسی پسر جعفر را آزاد کنم؟" گفت: "بله! برو موسی پسر جعفر را آزاد کن... سه هزار درهم به او بده و از قول من بگو که اگر می خواهد با ما بماند، هر چه بخواهد بدست خواهد آورد، اما اگر ترجیح می دهد به مدینه برگردد، اجازه دارد تا چنین کند." به زندان رفتم و دیدم که کاظم بیدار شده منتظرم نشسته است. گفت: "در خواب پیغمبر خدا را دیدم که به من گفت: موسی! تو به ناحق به زندان افتاده ای! کلماتی که می خوانم را با من تکرار کن! همانا امشب را تا پایان در زندان نخواهی ماند."[۲۰][۴]

حبس نهایی[ویرایش]

آرامگاه

به گفته ی فخری دلیل حبس نهایی کاظم این بود که چند تن از خویشاوندانش که به او حسادت می کردند، خبرهای دروغ نزد هارون الرشید می آوردند مبنی بر اینکه مردم، کاظم را امام دانسته، حق خمس خود را به او پرداخت می کنند، و اینکه کاظم قصد خروج دارد. این گزارشها آنقدر تکرار شد که خلیفه را نگران کرد. در آن سال هارون به سفر حج رفت. در راه وقتی به مدینه رسید کاظم را دستگیر کرده با خود به بغداد آورد و در زندانی تحت حراست سندی بن شاهک در حبس قرار داد.[۲۱][۴]

به نقل از فخری، هارون در رقه بود که دستور قتل کاظم را صادر کرد. پس از مسمومیت امام، به گفته ی فخری، چند نفر به عنوان شاهد به کرخ فرستاده شدند تا شهادت دهند که کاظم بر اثر مرگ طبیعی از دنیا رفته است. کاظم سپس در قبرستان قریش در سمت جنوبی بغداد به خاک سپرده شد. شیعیان معتقدند او مسموم شده است. محل خاکسپاری اش قبرستانی در خارج از بغداد بود اما به زودی محل مراجعه زائرین شد و شهری به نام کاظمیه(شهر امام کاظم) در اطراف آن شکل گرفت. مدرسه ی علمیه ای نیز در این شهر پا گرفت که هنوز محل مراجعه ی دانشجویان از سراسر دنیاست.[۳][۴]

سخنان برگزیده[ویرایش]

  • خداوند دو حجت بر مردم قرار داده: حجت بیرونی که رسولان و پیامبران و ائمه می باشند. و حجت درونی که همانا عقل است.[۲۲]
  • عمل اندک از دانشمند پذیرفته می شود اما کار بسیار از مردم بی میل و جاهل پذیرفته نیست.[۲۳]
  • سخاوتمند و مودب در زیر چتر حمایت خداوند است؛ خداوند او را رها نمی کند تا وارد بهشت کند. خداوند هیچ پیامبری نفرستاده مگر اینکه سخاوتمند بوده است.[۲۴]
  • بدبختی برای کسی که صبر پیشه می کند یکی است و برای کسی که ناآرامی می کند دو تاست.[۲۴]
  • سکوت دروازه حکمت است؛ محبت می آورد و برهان همه خوبی هاست.[۲۴]
  • همسایه ی خوب همسایه ی بی آزار نیست؛ همسایه خوب کسی است که در مقابل آزار صبور باشد.[۲۵]
  • وقتی هارون الرشید او را به زندان تاریک انداخت، خدا را شکر کرده گفت: خداوندا! شاهدی که همیشه از تو درخواست می کردم به من فراغتی عطا کنی تا تو را پرستش کنم. خداوندا دعایم را مستجاب کردی. ستایش مخصوص توست.[۲۶]

زمام‌داران معاصر[ویرایش]

  1. مروان بن محمد اموی - معروف به مروان حمار (۱۲۶ - ۱۳۲ ه. ق)
  2. ابوالعباس سفاح عباسی (۱۳۲ - ۱۳۶ ه. ق)
  3. منصور عباسی (۱۳۶ - ۱۵۸ ه. ق)
  4. مهدی عباسی (۱۵۸ - ۱۶۹ ه. ق)
  5. هادی عباسی (۱۶۹ - ۱۷۰ ه. ق)
  6. هارون الرشید (۱۷۰ - ۱۹۳ ه. ق)

اصحاب و یاران[ویرایش]

1) علی بن یقطین 2) ابوصلت بن صالح هروی 3) اسماعیل بن مهران 4) حمّاد بن عیسی 5) عبدالرحمن بن حجّاج بجلی 6) عبداللّه بن جندب بجلی 7) عبداللّه بن مغیره بجلی 8) عبداللّه بن یحیی کاهلی 9) مفضّل بن عمر کوفی 10)هشام بن حکم 11) یونس بن عبدالرحمن 12) یونس بن یعقوب

رویدادهای مهم در دوران زندگی[ویرایش]

سال‌شمار امامت امامان دوازده‌گانه شیعه[ویرایش]

توضیحات
  • این الگو بر مبنای اندیشه شیعه می‌باشد.
  • دوره امامت علی بن ابی‌طالب از درگذشت پیامبر اسلام آغاز شده‌است. دوره خلافت وی پس از کشته شدن عثمان بن عفان آغاز شد.
  • آغاز امامت هر امام مصادف با درگذشت امام پیشین است.
  • دوره امامت حجت بن حسن از لحظه درگذشت امام پیشین خود آغاز شده است و چون به عقیده شیعیان دوازده امامی وی زنده است و از نظرها پنهان می‌باشد، لذا امامت حجت بن حسن تا زمان ظهور وی و پیرو آن تا روز قیامت ادامه دارد.

     (۱) علی المرتضی، از ۶۳۲ تا ۶۶۱ (۲۹ سال)      (۲) حسن المجتبی، از ۶۶۱ تا ۶۷۰ (۹ سال)      (۳) حسین الشهید، از ۶۷۰ تا ۶۸۰ (۱۰ سال)      (۴) علی السجاد، از ۶۸۰ تا ۷۱۲ (۳۲ سال)      (۵) محمد الباقر، از ۷۱۲ تا ۷۳۲ (۲۰ سال)      (۶)جعفر الصادق، از ۷۳۲ تا ۷۶۵ (۳۳ سال)      (۷) موسی الکاظم، از ۷۶۵ تا ۷۹۹ (۳۴ سال)      (۸) علی الرضا، از ۷۹۹ تا ۸۱۷ (۱۸ سال)      (۹) محمد التقی، از ۸۱۷ تا ۸۳۵ (۱۸ سال)      (۱۰) علی النقی، از ۸۳۵ تا ۸۶۸ (۳۳ سال)      (۱۱) حسن العسکری، از ۸۶۷ تا ۸۷۴ (۷ سال)      (۱۲) محمد المهدی، از ۸۷۴ تا زمان حال (تاکنون ۱۱۴۰ سال)

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. A Brief History of The Fourteen Infallibles. Qum: Ansariyan Publications. 2004. pp. 135–143. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Sharif al-Qarashi2 2000, p. 128
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Tabatabai 1975, p. 181
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ ۴٫۷ ۴٫۸ Donaldson, Dwight M. (1933). The Shi'ite Religion: A History of Islam in Persia and Irak. BURLEIGH PRESS. pp. 152–160. 
  5. Al-Murteda, Amali, vol. 1, pp. 105-106, and Bihar al-Anwar, vol. 4, p. 1049
  6. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 69
  7. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 198
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ Sharif al-Qarashi2 2000, p. 129
  9. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 125
  10. Tabatabai 1975, pp. 180–181
  11. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 393
  12. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 134
  13. Bāqir, Sharif al-Qarashi. The life of Imām 'Ali Bin Mūsā al-Ridā. Translated by Jāsim al-Rasheed. p. 81. 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Tabatabai 1975, pp. 68–69
  15. Corbin, Henry (2001). The History of Islamic Philosophy. Translated by Liadain Sherrard with the assistance of Philip Sherrard. London and New York: Kegan Paul International. p. 31. 
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ Sharif al-Qarashi2 2000, pp. 200–202
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ Sharif al-Qarashi2 2000, p. 130
  18. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 214
  19. ابن خلکان, Deaths of Eminent Men, trans. de Slane
  20. علی بن حسین مسعودی, Muruju'l-Dhahab, vi, p. 308; and ابن خلکان, Deaths of Eminent Men, trans. de Slane
  21. Al-Fakhri (Ibnu'l-Tiktil'ni), in the Adab al-Sultaniyya, Chrestomathie Arabe, Silvestre de Sacy, i, text, p. 7, and translation, p. 6.
  22. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 160
  23. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 165
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ ۲۴٫۲ Sharif al-Qarashi2 2000, p. 187
  25. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 188
  26. Sharif al-Qarashi2 2000, p. 120


منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]