شهادت ثالثه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
شیعه
Hadith Ali.svg
درگاه تشیع
عقاید
فروعنمازروزهخمسزکاتحججهادامر به معروفنهی از منکرتولیتبری
عقاید برجستهمهدویت: غیبت (غیبت صغرا، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعتبداشفاعت و توسلتقیهعصمتمرجعیت، حوزه علمیه و تقلیدولایت فقیهمتعهشهادت ثالثهجانشینی محمدنظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوممحمدعلیفاطمهحسنحسینسجادباقرصادقکاظمرضاجواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابهسلمان فارسیمقداد بن اسودمیثم تمارابوذر غفاریعمار یاسربلال حبشیجعفر بن ابی‌طالبمالک اشترمحمد بن ابوبکرعقیلعثمان بن حنیفکمیل بن زیاداویس قرنیابوایوب انصاریجابر بن عبدالله انصاریابن‌عباسابن مسعودابوطالبحمزهیاسرعثمان بن مظعونعبدالله بن جعفرخباب بن ارتاسامة بن زیدخزیمة بن ثابتمصعب بن عمیرمالک بن نویرهزید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسدحلیمهزینبام کلثوم بنت علیاسماء بنت عمیسام ایمنصفیه بنت عبدالمطلبسمیه
رجال و علماکشته‌شدگان کربلافهرست رجال حدیث شیعهاصحاب اجماعروحانیان شیعهعالمان شیعهمراجع تقلید
مکان‌های متبرک
مکه و مسجدالحراممدینه، مسجد النبی و بقیعبیت‌المقدس و مسجدالاقصینجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفهکربلا و حرم حسین بن علیکاظمین و حرم کاظمینسامرا و حرم عسکریینمشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیهقم و حرم فاطمه معصومهشیراز و شاه‌چراغکاشمر و حمزه بن حمزه بن موسی بن جعفر امامزاده سید مرتضی و آرامگاه سید حسن مدرسآستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرفری و حرم شاه عبدالعظیم
مسجدامامزادهحسینیه
روزهای مقدس
عید فطرعید قربان (عید اضحی)عید غدیر خممحرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین) • عید مبعثمیلاد پیامبر • تولد ائمه • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهلهرویداد غدیر خمسقیفه بنی‌ساعدهفدکرویداد خانه فاطمه زهراقتل عثمانجنگ جملنبرد صفیننبرد نهروانواقعه کربلامؤتمر علماء بغدادحدیث ثقلیناصحاب کساآیه تطهیر
کتاب‌ها
قرآننهج‌البلاغهصحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصاراصول کافیتهذیب الاحکاممن لایحضره الفقیه
مصحف فاطمهمصحف علیرساله حقوقاسرار آل محمد
وسائل‌الشیعهبحارالانوارالغدیرمفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیانتفسیر المیزانکتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری)اسماعیلیهزیدیهغلاهواقفیه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن)سنت (روایات پیامبر و ائمه)عقلاجماع

شهادت ثالثه، یعنی سومین گواهی دادن؛ که بعد از شهادتین (دو گواهی دادن: شهادت دادن به توحید و نبوت)، شهادت دادن به امامت و ولایت علی بن ابی طالب است.

شهادتین، یا گواهی دادن به این‌که «خدایی جز خدای یکتا نیست» و «محمد پیامبر خداست» در مواضع مختلفی مطرح است:

  1. هنگام اسلام آوردن، و گفتن شهادتین برای این کار
  2. در تشهد نمازهای واجب و مستحب
  3. در اذان و اقامه، پیش از نمازهای واجب

همه مسلمانان، از جمله شیعیان، معتقدند که گفتن «أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّٰهُ» و «أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّٰهِ» برای ورود به اسلام کفایت می‌کند، و نیز همین دو عبارت جزء اذان و اقامه و نیز تشهد نماز هستند.

مراجع تقلید شیعه هم معتقدند «أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيًّا وَلِيُّ ٱللَّٰهِ» جزء شهادتین اسلام، و نیز جزء تشهد و اذان نیست؛[۱] ولی در مورد این‌که آیا گفتن آنها به عنوان استحباب جایز است یا نه:

  • در مورد اذان: اکثر مراجع تقلید شیعه در رساله توضیح المسائل شان نوشته‌اند: «أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيًّا وَلِيُّ ٱللَّٰهِ» جزء اذان و اقامه نیست، ولی خوب است بعد از «أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّٰهِ»، بدون قصد ورود و جزئیت، به قصد قربت و به عنوان ذکر مطلق گفته شود؛ مانند صلوات بعد از «أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّٰهِ».[۲] برخی مراجع تقلید معتقدند که این عبارت باید طوری گفته شود که شبیه جملات اذان و اقامه نگردد:
  • سید موسی شبیری زنجانی: خوب است که پس از «أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّٰهِ» به قصد تیمن و تبرّک، شهادت به ولایت و امامت بلا فصل حضرت امیر المؤمنین و سایر معصومین علیهم السلام به نحوی که شبیه جملات اذان و اقامه نگردد؛ ذکر گردد.[۳]
  • ناصر مکارم شیرازی: به قصد تبرّک گفته شود، لکن به صورتی که برای شنونده معلوم شود جزءِ آن نیست؛ مثلاً با تغییر تعداد یا کیفیت بیان آن.[۴][۵] یا مثلاً گاهی بگویند و گاهی ترک نمایند تا جزئیّت از آن انتزاع و فهمیده نشود.

البته همراه با بیان این‌که شهادت به ولایت و امامت علی بن ابی طالب جزء اذان نیست، مراجع تقلید شیعه یادآوری کرده‌اند که امامت و ولایت امامان معصوم در تشیع از ارکان دین است، و اقرار و شهادت به آن شعار شیعه است:

  • سید موسی شبیری زنجانی: … البته ولایت امیر المؤمنین و ائمهٔ معصومین علیهم السلام از ارکان ایمان است…[۳]
  • حسین نوری همدانی: … چون در امثال زمان ما، شعار تشیع محسوب می‌شود، در هر جا که اظهار این شعار، مستحسن و لازم باشد، گفتن آن هم مستحسن و لازم است.[۳]
  • محمدتقی بهجت فومنی: امّا اقرار به ولایت، اگر چه در غیر اذان باشد خوب است… و کاملترین عبارتی که در اینجا گفته می‌شود آن است که اقرار به خلیفه بودن یا وصی بودن حضرت امیر المؤمنین علیه السلام و ائمهٔ طاهرین علیهم السلام در آن باشد.[۳]
  • حسین وحید خراسانی: ولی چون ولایت آن حضرت مکمّل دین است، شهادت به آن در هر حال و از جمله بعد از «أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّٰهِ» از أفضل قربات است.[۶]
  • سید علی خامنه‌ای: گفتن «أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيًّا وَلِيُّ ٱللَّٰهِ» به عنوان شعار تشيع خوب و مهم است و بايد به قصد قربت مطلقه گفته شود، ولى جزو اذان و اقامه نيست.[۷]
  • میرزا جواد تبریزی: «شهادت بر ولایت علی علیه السلام و اولاد طاهرینش، جزء اذان و اقامه نیست، ولی شعار مذهب شیعه است.»[۸]
  • در مورد تشهّد: در پاسخ به استفتایی در مورد جایز بودن شهادت دادن به ولایت علی در تشهد نماز،
  • ناصر مکارم شیرازی می‌گوید: «نظر به اینکه ائمه معصومین (علیهم السلام) اجازه اضافه کردن شهادت ثالثه را نداده‌اند، این کار صحیح نیست و وظیفه ما در اینگونه موارد تبعیّت از دستورات معصومین (علیهم السلام) است.»
  • روح‌الله خمینی گفته‌است: «باید تشهد نماز به همان‌طور که وارد شده و متعارف است خوانده شود.»
  • میرزا جواد تبریزی می‌نویسد: «بنابر احتیاط واجب در نماز شهادت بر ولایت ترک شود، و اگر خواستند بگویند باید بعد از سلام آخر نماز بگویند.»
  • در مورد اسلام آوردن: از دیدگاه شیعیان برای مسلمان شدن شهادتین کافیست[۹][۱۰] اما علاوه بر شهادتین، شیعیان گواهی می‌دهند، که«(به عربی: أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيًّا وَلِيُّ ٱللَّٰهِ)».
    برخی مراجع تقلید نیز معتقدند که شهادت ثالثه جزو اذان و اقامه است و گفتن آن واجب است.
  • سید صادق شیرازی می گوید: «شهادت ثالثه جزء اذان و اقامه است به این معنی که بدون آن اذان و اقامه ناقص است.»
  • سید محمد شیرازی می گوید: «(أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيًّا وَلِيُّ ٱللَّٰهِ) جزو اذان و اقامه است. و در رواياتى به آن اشاره شده كه در (الفقه) بيان نموده ايم.»
  • سید محسن حکیم نیز معتقد است:در عصر کنونی شهادت ثالثه، شعار مذهب تشیع است، از این جهت از نظر شرعی مستحب و بلکه ممکن است واجب باشد.[۱۱]

زمان رایج شدن[ویرایش]

میرزا جواد تبریزی در پاسخ به این سؤال که «"أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيًّا وَلِيُّ ٱللَّٰهِ" از کدام زمان در اذان رایج شده؟» می‌نویسد: گفتن « أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيًّا وَلِيُّ ٱللَّٰهِ- صَلَوَاتُ ٱللَّٰهِ عَلَيْهِ-» از وقتی که شیعه از تقیه خارج شده رایج شد، و این شعار مذهب است.[۱۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. توضیح المسائل ۱۲ مرجع، ج۱، ص ۱۲۵ و ۵۱۹؛ العروة الوثقی (المحشی)، ج۱، ص ۲۷۳.
  2. توضیح المسائل ۱۲ مرجع، ج۱، ص ۵۱۹؛ رساله صلاتیه، محمد تقی رازی نجفی اصفهانی، ص ۱۹۷.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ توضیح المسائل ۱۲ مرجع، ج۱، ص ۵۱۹.
  4. توضیح المسائل ۱۲ مرجع، ج۱، ص ۵۱۹؛ العروة الوثقی (المحشی)، ج۲، ص ۴۱۲.
  5. «رساله آیت‌الله مکارم شیرازی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۱ مه ۲۰۱۲.
  6. توضیح المسائل (وحید)، ص ۱۸۵.
  7. http://www.shia-news.com/fa/news/27798/مراجع-عظام-تقلید-شهادت-ثالثه-شعار-پر-افتخار-شیعه
  8. استفتاءات جدید (تبریزی)، ج ۱، ص ۷۰.
  9. «رساله آیت‌الله مکارم شیرازی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۱ مه ۲۰۱۲.
  10. «رساله آیت‌الله سیستانی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مارس ۲۰۰۵. دریافت‌شده در ۱۱ مه ۲۰۱۲.
  11. حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۵، ص۵۴۵"
  12. استفتاءات جدید (تبریزی)، ج ۱، ص ۷۱.