عبدالحسین امینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عبدالحسین امینی
Allama Amini.jpg
شناسنامه
نام کامل عبدالحسین امینی نجفی
لقب آیت‌الله ، علامه
تاریخ تولد ۱۳۲۰ ق
زادگاه سراب ایران
محل تحصیل تبریز، نجف
محل زندگی سراب، نجف
محل مرگ ۲۸ ربیع‌الثانی ۱۳۹۰ ق
۱۲ تیر ۱۳۴۹ ش تهران
مدفن نجف، کتابخانه امیرالمؤمنین
اطلاعات علمی
تالیفات الغدیر، شهداء الفضیلة و ...
وبگاه رسمی وب سایت رسمی علامه امینی

عبدالحسین امینی نجفی مشهور به علامه امینی (متولد: ۱۳۲۰ هجری قمری در تبریز واقع در آذربایجان، وفات: ۲۸ ربیع‌الثانی ۱۳۹۰ هجری قمری یا ۱۲ تیر ۱۳۴۹ شمسی در تهران که در نجف مدفون شد.)، از مراجع بنام شیعه و نویسنده کتاب دائرةالمعارفی الغدیر است.

زندگی[ویرایش]

شیخ عبدالحسین فرزند شیخ احمد امینی در سال ۱۲۸۱ه.ش در روستای سردها شهرستان سراب و در خانواده‌ای سرشناس دیده به جهان گشود. جد وی امین‌الشرع از روحانیان بنام تبریز بود. تحصیلات مقدماتی را در تبریز گذراند. در جوانی به نجف رفت و پس از گذراندن مراحل تحصیلی و نیل به رتبه اجتهاد نزد مراجع معروف وقت نجف، دوباره به تبریز بازگشت. بعد از مدتی تدریس و تحقیق در تبریز دوباره به نجف رفت و برای انجام و بسط پژوهش‌های تاریخی معروف خود برای همیشه در آنجا ماند. وی در سال ۱۳۳۵ قمری تألیف کتاب «شهداء الفضیله» را آغاز کرد. موضوع این کتاب درباره «عالمانی بود که در راه حق به شهادت رسیده‌اند». در این کتاب زندگی بیش از ۱۰۰ عالم شیعه از قرن ۴ تا ۱۴ ذکر شده‌است.

نجفقلی ملقب به امین الشرع (جد علامه امینی)[ویرایش]

مرحوم امین الشرع در سال 1257 هجری قمری [1] بدنیا آمد و مدتی از زندگی خود را در سردها (یکی از توابع تبریز) گذرانید و سپس به تبریز مهاجرت نمود و برای همیشه در آنجا مقیم گشت. وی فردی عالم و صاحب و متقی بود و حیات خویش را مصروف کسب علوم دینی نمود و در شعر و ادب و مکارم اخلاقی به حظی وافر دست یافت. امین الشرع شعر نیز می‌سرود و قصائدی در مدح ائمه‌ی اطهار علیهم‌السلام دارد که هم اکنون در دست است. او در شعر خود


به «واثق» تخلص می‌کرد و نقش مهر او- آنطوری که در پشت بعضی از رسائلش مشهود است- «الواثق بالله الغنی عبده نجفقلی» بوده است. وی در سن 83 سالگی در شب جمعه هفتم جمادی الاولی سال 1340 هجری یک ساعت پیش از اذان صبح- دیده از جهان فروبست و بصورت امانت در محل وفات خود (تبریز) دفن گردید. علامه امینی می‌فرمودند: 12 سال پس از فوت مرحوم جدم (نجفقلی) وقتی که او را از قبرش بیرون آوردیم تا به نجف اشرف منتقل نماییم با نهایت تعجب و شگفتی دیدیم کوچکترین تغییری در جنازه‌ی این مرد بزرگوار بوجود نیامده است، و حتی مویی از محاسن شریفش نریخته است. مرحوم امین الشرع پس از انتقال به نجف اشرف در جوار مولای متقیان امیرمومنان- در وادی السلام- بخاک سپرده شد

شیخ احمد امینی (پدر علامه امینی)[ویرایش]

شیخ احمد که پدر مرحوم علامه امینی می‌باشد در سال 1287 هجری در «سردها» بدنیا آمد و در سال 1304 هجری به تبریز مهاجرت نمود. وی از فقها و فضلا و مجتهدین مسلم زمان خویش و در زهد و تقوی زبانزد خاص و عام بود. بقدری سلیم النفس و خلیق بود که کسی او را در طول عمرش- جز در مسائل مذهبی- خشمگین ندیده بود. چنان به آداب اخلاقی متخلق بود که اطرافیان را به اعجاب وا می‌داشت. با آنکه از مقام علمی شایسته‌ای برخوردار بود همواره از شهرت و معروفیت دوری می‌جست و از هرگونه تظاهر و ریا پرهیز می‌کرد. آیه الله سید میرزا ابوالحسن انگجی تبریزی (متوفای 1357 هجری) که از مراجع عظام زمان خویش بود؛ همواره در مجالس و محافل خود


می‌گفت: «شیخ میرزا احمد امینی از کسانی است که در زهد و تقوایش شکی نیست و بدون تردید فردی مجتهد است منتها از خوف تظاهر به ریا و از ترس شهرت طلبی همیشه فضائل خویش را مخفی می‌نماید». شیخ احمد مقدمات علوم دینی را نزد پدر بزرگوارش در تبریز کسب نمود و سپس از دیگر اساتید موجود در تبریز استفاده کرد و نزد افاضل تبریز نظیر علامه میرزا اسد الله بن حاج محسن تبریزی- که از نوادر فقها و از عالمان جامع معقول و منقول زمان خود بود- به تلمذ پرداخت. از تالیفات وی- که مرحوم شیخ آقا بزرگ در کتاب نقباء البشر و همچنین عمر رضا کحاله در معجم المولفین نیز به آن اشاره نموده‌اند- کتاب تعلیق او بر مکاسب شیخ مرتضی انصاری است. نوشته‌های دیگری چون تعلیق بر لمعه و رساله‌ای در فقه نیز از آثار علمی اوست. از جمله علمایی که به او اجازه‌ی روایت اعطا نموده‌اند آیات زیر می‌باشند: 1- مرحوم آیه‌الله سید میرزا علی شیرازی (متوفای 1355 هجری). 2- مرحوم آیه‌الله سید ابوالحسن موسوی اصفهانی (متوفای 1365 هجری). 3- مرحوم آیه‌الله شیخ محمد حسین غروی اصفهانی (متوفای 1361 هجری). 4- مرحوم آیه‌الله سید حسین طباطبائی بروجردی (متوفای 1380 هجری مطابق با 1340 هجری شمسی). 5- مرحوم آیه‌الله شیخ میرزا علی ایروانی (متوفای 1354 هجری). 6- مرحوم آیه‌الله شیخ میرزا رضی بن محمد حسن زنوزی تبریزی (متوفای 1360 هجری). 7- مرحوم آیه‌الله شیخ میرزا احمد مجتهد تبریزی قراچه داغی. 8- مرحوم آیه‌الله شیخ میرزا فتاح شهیدی (متوفای 1372 هجری). 9- مرحوم آیه‌الله شیخ میرزا خلیل آقا مجتهد بن میرزا حسن (متوفای 1368 هجری). [2] . مرحوم شیخ احمد- مانند پدرش امین الشرع- در سن 83 سالگی در بیست و نهم ربیع الاول سال 1370 هجری (مطابق با هفدهم دیماه 1329 هجری شمسی) در تهران وفات یافت و در شهر قم در «قبرستان نو» بخاک سپرده شد[۱]

فرزندان[ویرایش]

تعداد فرزندان علامه هشت فرزند که پنج پسر با نامهای محمد هادی ، رضا، صادق ، احمد ، محمد و سه دختر می باشند.

مشایخ روایتی مرحوم علامه امینی قدس سره[ویرایش]

جدیت و تلاش خستگی ناپذیر علامه- به مدد توفیقات الهی – خیلی زود او را به مقام والای اجتهاد رسانید. علامه تیمّناً برای پیوستن به جرگه ی حاملان احادیث پیامبر اکرم (صلوات الله علیه و آله) و خاندان او (علیهم السلام) و جهت متبرّک شدن مرویاتش به اتصال سند و جهت صیانت آنها از قطع و ارسال، مبادرت به اخذ اجازه روایت از بعضی از بزرگان آن روزگار نمود که نام بعضی از آنان به قرار ذیل می باشد :

  • اجازه روایت از مرحوم آیۀ الله سید ابوالحسن موسوی اصفهانی( متوفای 1365 هجری).
  • اجازه روایت از مرحوم آیۀ الله سید میرزا علی حسینی شیرازی( متوفای 1355 هجری).
  • اجازه روایت از مرحوم آیۀ الله شیخ میرزا علی اصغر ملکی تبریزی.
  • اجازه روایت از مرحوم آیۀ الله حاج آقا حسین قمی طباطبائی ( متوفای 1366 هجری).
  • اجازه روایت از مرحوم علامه شیخ علی بن ابراهیم قمی (متوفای 1373 هجری).
  • اجازه روایت از مرحوم علامه شیخ محمد علی غروی اردوبادی( متوفای 1380 هجری).
  • اجازه روایت از مرحوم علامه شیخ آقا بزرگ (محمد حسن) تهرانی (متوفای 1389 هجری).
  • اجازه روایت از مرحوم علامه شیخ میرزا یحیی بن اسدالله خویی (متوفای 1364 هجری).

تألیف الغدیر[ویرایش]

اثر نامدار او دائرةالمعارف یازده جلدی "الغدیر" که به زبان عربی (22 جلد به‌زبان فارسی) و خلاصه آن به چند زبان ترجمه شده است در رأس تألیفات علامه و حاصل زحمات 40 ساله اوست. الغدیر به بررسی تفصیلی مسئله ولایت تشیع از جنبه‌های گوناگون تاریخی، تفسیری، روایی و حدیثی، فقهی، ادبی، کلامی و اصولی پرداخته است. امینی برای تالیف این اثر مرجع به کشورهای مختلفی سفر کرد و با کار پیگیر شبانه‌روزی در کتابخانه‌های بزرگ جهان اسلام آن را به‌سرانجام رسانید. وی در نگارش این اثر چنانکه خود گفته ده‌هزار جلد کتاب را بدقت مطالعه و استنساخ، و به صدهزار رساله مراجعه مکرر کرده است. علامه برای گردآوری مطالب الغدیر سفرهای پژوهشی بسیار کرد. این سفرها عموماً به مطالعه و استنساخ و تهیه مأخذ و ملاقات با استادان میگذشت. از جمله شهرهایی که وی با این هدف به آنها سفر کرد، میتوان حیدرآباد، دکن، علیگره، لکنهو، کانپور، جلالی (در هند) رامپور، فوعه، معرفه، قاهره (در مصر)، حلب، نبل و دمشق (در سوریه) را برشمرد.

دائرةالمعارف "الغدیر" پس از نشر مورد توجه و تحسین علمای اهل سنت ازجمله امام الازهر در مصر، برخی از رجال سیاسی جهان اسلام و اساتید و ادیبان عرب و غیرعرب قرار گرفته و آن را بزرگترین سند وحدت مسلمین و از جمله کتب منبع و مرجع خویش دانسته‌اند. بجز برخی نامداران عرب، اساتید و ادیبان پارسی گوی چون جلال همایی، سیدجعفر شهیدی، محمدرضا حکیمی، امیری فیروزکوهی، مهدی اخوان‌ثالث، و ... در رثای علامه امینی و تجلیل از اثر او سروده و نوشته‌اند. ویژگی مهم این اثر استفاده بی‌واسطه و بسامد از آثار اجماعی اهل سنت در اثبات ولایت و عقاید شیعه امامیه است. اثر علامه امینی علاوه بر جهان اسلام، امروزه از جمله مراجع اولیه پژوهشی شیعه شناسان در کرسی‌های دانشگاهی غرب است.

وفات[ویرایش]

عمر علامه امینی در ظهر روز جمعه 12 تیر ماه 1349ه. ش (28 ربیع‌الثانی 1390ه .ق) پس از 68 سال تلاش علمی در تهران به پایان رسید و پیکر او پس از تشییعی انبوه در تهران و شهرهای بغداد، کاظمین، کربلا و نجف به کتابخانه‌ای در نجف (کتابخانه امیرالمؤمنین) که خود بنیانگذارش بود انتقال و به خاک سپرده شد.

شاگردان[ویرایش]

نسخه‌پژوه فقید سید عبدالعزیز طباطبایی یزدی معروف به محقق طباطبایی و سید حیدر دانشمند عراقی از مشهورترین شاگردان علامه امینی اند.

اساتید[ویرایش]

  • سید محمد مولانا
  • سید مرتضی خسرو شاهی
  • شیخ حسین
  • سیـد محمـد فیـروز آبادی
  • سیـد ابـو تـراب موسوی خوانساری (نوه آیت‌الله موسوی خوانساری معروف به میرکبیر)

همچنین ایشان از مراجع بزرگی چـون :


  • بنا به نقل وب سایت رسمی ایشان اساتید ایشان
  • مرحوم آیۀ الله سید محمد بن محمد باقر حسینی فیروز آبادی ( متوفای 1345 هجری ).
  • مرحوم آیۀ الله سید ابوتراب بن ابوالقاسم خونساری( متوفای 1346 هجری).
  • مرحوم آیۀ الله میرزا علی بن عبدالحسین ایرونی ( متوفای 1354 هجری).
  • مرحوم آیۀ الله میرزا ابوالحسن بن عبدالحسین مشکینی ( متوفای 1358 هجری).
  • مرحوم آیۀ الله سید میرزا علی بن مجدّد شیرازی ( متوفای 1355 هجری).
  • مرحوم آیۀ الله شیخ میرزا حسین نائینی نجفی ( متوفای 1355 هجری).
  • مرحوم آیۀ الله سید ابوالحسن بن سید محمد موسوی اصفهانی (متوفای 1365 هجری).
  • مرحوم آیۀ الله شیخ محمد حسین بن محمد حسن اصفهانی غروی (متوفای 1361 هجری).
  • مرحوم آیۀ الله شیخ محمد حسین بن علی آل کاشف الغطاء ( متوفای 1373 هجری).انتهی نقل از سایت ایشان

آثار[ویرایش]

مطبوع:

  • شهداء الفضیله
  • کامل الزیارات این قولویه ـ تحقیق و تعلیق
  • ادب الزائر لمن یَمم الحائر
  • سیرتنا و سنتنا سیرة نبیّنا و سنتهٌ
  • تفسیر سوره‏ی فاتحه الکتاب
  • المقاصد العلیّه فی المطالب السنیة
  • فاطمة الزهرا

غیر مطبوع:

  • اعلام الانام فی معرفة الملک العلام (در توحید) به فارسی
  • تفسیر سوره‏ غافر:11
  • تفسیر سوره‏ اعراف: 18
  • تفسیر آیه سوره‏ اعراف: 172
  • تفسیر آیه سوره‏ واقعه: 7 الی 11
  • ثمرات الاسفار (در2 جلد)
  • تعالیق بر رسائل شیخ انصاری
  • تعالیق بر مکاسب شیخ انصاری
  • رساله‏ای درباره‏ی حقیقت زیارات
  • رساله‏ای در علم «درایة الحدیث»
  • رساله‏ای درباره‏ی «نیّت»
  • ریاض الانس (در 2 جلد هر جلد 1000 صفحه)
  • العترة الطاهره فی الکتاب العزیز
  • رساله‏ای درباره‏ی کتاب «سلیم بن قیس الهلالی»
  • رجال آذربایجان

23 ـ الغدیر، متأسفانه تا کنون که 44 سال از رحلت ملکوتی علامه امینی می‏‏گذرد 11 جلد از آن چاپ شده و بقیه‏ مجلدات به صورت مخطوط باقی مانده است، امید است انشاءالله یک شیعه‏ غیرتمندی پیدا بشود و این اثر گرانسنگ و پر آوازه‏ شیعه را از زیر گردو غبارها بیرون کشیده، به زیور طبع برساند و شیعه را سرافرازتر کند.{به نقل از وب سایت رسمی ایشان WWW.ALLAMEHAMINI.IR}

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]