معطم بن عدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

معطم بن عدی بن نوفل، یکی از اهالی مکه و از قبیله قریش است که فرزندش جبیر بن معطم یکی از صحابی پیامبر اسلام است. وی در زمان محمد زندگی می‌نمود ولی تا پایان عمر اسلام را نپذیرفت؛ با این حال وی نزد مسلمانان مورد احترام بوده‌است. علت این احترام‌ها، موافقت با تبلیغ اسلام توسط مسلمین بوده‌است، همچنین وی یکی از شش نفری بوده که با نقض عهدنامه قریش در تحریم محمد و مسلمانان -که سبب ماجرای شعب ابی‌طالب شد- موافقت کرد.[۱]

حمایت از محمد[ویرایش]

بعد از بازگشت محمد و زید بن حارثه از سفر تبلیغی به طائف، مطعم بن عدی اعلام عمومی کرد که محمد تحت حمایت اوست و محمد نیز به خانه وی وارد شده و شب را در خانه وی گذارند. صبح روز بعد نیز مطعم به همراه فرزندانش، محمد را تا مسجدالحرام همراهی کردند. ابوسفیان با دیدن این صحنه، از تعقیب محمد ناامید شد و محمد نیز بعد از طواف به خانه خود بازگشت. این جریان در کتاب‌های معتبر و متعدد آمده‌است.[۲][۳]

پس از آنکه در سال اول هجرت پیامبر به مدینه خبر درگذشت مطعم به آن جا رسید، محمد متذکر عمل نیک او شد، همچنین بعد از جنگ بدر که گروهی از مشرکین قریش به اسارت مسلمانان درآمدند، محمد گفت: «هرگاه مطعم زنده بود و از من تقاضا می‌کرد که همه اسیران را آزاد کنم، تقاضای او را رد نمی‌کردم»[۲]

عایشه قبل از ازدواج با محمد، نامزد جبیر بن مطعم بوده که این نامزدی بهم خورد.[۱] برخی بر این باورند که عایشه همسر جبیر بن مطعم بوده و حاصل این ازدواج پسری به نام عبدالله بوده‌است.[۴] برخی دیگر نیز نگرانی مطعم و همسرش از مسلمان شدن پسرشان، دلیل این جدایی دانستند.[۱]

وفات[ویرایش]

معطم در سال‌های پایانی عمر خود، نابینا شده بود و در مکه و قبل از وقوع جنگ بدر در حدود ۹۰ سالگی از دنیا رفت.[۵] تاریخ مرگ وی را یکی از روزهای ماه صفر در سال دوم هجرت دانسته‌اند.[۱] در رثای او حسان بن ثابت قصیده‌ای سروده‌است:[۶]

أَیَا عَیْنُ فَابْکِی سَیّدَ الْقَوْمِ وَاسْفَحِیبِدَمْعٍ وَإِنْ أَنْزَفْتِهِ فَاسْکُبِی الدّمَا
وَبَکّی عَظِیمَ الْمَشْعَرَیْنِ کِلَیْهِمَاعَلَی النّاسِ مَعْرُوفًا لَهُ مَا تَکَلّمَا
فَلَوْ کَانَ مَجْدٌ یُخْلَدُ الدّهْرَ وَاحِدًامِنْ النّاسِ أَبْقَی مَجْدُهُ الْیَوْمَ مُطْعِمَا
أَجَرْتَ رَسُولَ اللّهِ مِنْهُمْ فَأَصْبَحُواعَبِیدَک مَا لَبّی مُهِلّ وَأَحْرَمَا
فَلَوْ سُئِلَتْ عَنْهُ مَعَدّ بِأَسْرِهَاوَقَحْطَانُ أَوْ بَاقِی بَقِیّةِ جُرْهُمَا
لَقَالُوا هُوَ الْمُوفِی بِخُفْرَةِ جَارِهِذِمّتِهِ یَوْمًا إذَا مَا تَذَمّمَا
فَمَا تَطْلُعُ الشّمْسُ الْمُنِیرَةُ فَوْقَهُمْعَلَی مِثْلِهِ فِیهِمْ أَعَزّ وَأَعْظَمَا
وَآبَی إذَا یَأْبَی، وَأَلْیَنَ شِیمَةًوَأَنْوَمَ عَنْ جَارٍ إذَا اللّیْلُ أَظْلَمَا

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «دانشنامه جهان اسلام - بنیاد دائرةالمعارف اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت». lib.eshia.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۲۰.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «چرا پیامبر در بازگشت از سفر طائف در پناه یکی از کافران وارد مکه شدند؟». گروه اینترنتی رهروان ولایت. c. دریافت‌شده در 2019-12-20. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  3. رواه البزار فی البحر الزاخر، ج8، ص332، وصححه.
  4. «پایگاه تخصصی شبهه - سن عایشه در زمان ازدواج با پیامبر». دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۲۰.
  5. سیر أعلام النبلاء، الذهبی «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ مه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۹.
  6. السیرة النبویة، ابن هشام، ج1، ص380.