امامزاده جعفر (پیشوا)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
امامزاده
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
جعفر بن موسی
Pishva.JPG
نام جعفر بن موسی
زادگاه مدینه
درگذشت پانزدهم جمادی‌الثانی سال ۲۱۷ هجری قمری، به دست سپاهیان مأمون
پدر موسی کاظم
امامزاده جعفر
نام امامزاده جعفر
کشور  ایران
استان تهران
شهرستان پیشوا
اطلاعات اثر
کاربری زیارتی، فرهنگی، تاریخی
کاربری کنونی زیارتگاه، آرامستان
دیرینگی ۸۷۳ هجری قمری
بانی اثر درویش خضر بن جنید رازی
مالک فعلی اثر موقوفه شیخ جنید
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۳۱۹
تاریخ ثبت ملی ۲۱ آبان ۱۳۱۷
اطلاعات بازدید
امکان بازدید دارد

آرامگاه امامزاده جعفر الخواری فرزند بلافصل موسی کاظم (امام هفتم شیعیان) و برادر علی بن موسی الرضا (امام هشتم شیعیان) است و صحن وی در شهرستان پیشوا و ۴۵ کیلومتری جنوب شرقی تهران قرار دارد.[۱]

شخصیت و زندگی[ویرایش]

امام موسی کاظمنسبت به دیگر امامان شیعه فرزندان بیشنری داشت. بیشتر مورخان تاریخ تعداد فرزندان او را ۳۷ تن شمرده اند [۲] امام زاده جعفر بن موسی الکاظم که وی را «خواری» و اولاد او را «خواریون» نیز می‌خوانند، پس از رشد و نمو، به یاری برادرش علی بن موسی الرضا پرداخت.

درگذشت[ویرایش]

پس از آنکه رضا دعوت مأمون الرشید را پذیرفت و از مدینه راهی شهر طوس شد، وی نیز با کاروانی به سرپرستی خود و با فرزندان و فرزندزادگان موسی کاظم همچون ابراهیم و ابوالجواد از بغداد به ولایت خراسان عزیمت کرد.

در میانه راه به ناحیه «ساوجبلاغ» رسیدند و پس از درگیری با سپاهیان مأمون، حسن بن موسی الکاظم کشته شده و برخی دیگر از همراهانش، زخمی شدند و پس از این پیکار با فرارسیدن شب، همگی در اطراف این منطقه پراکنده شدند.

جعفر بن موسی الکاظم که در منطقه ساوجبلاغ در حین دفاع مجروح شده بود، در روستای «سناردک» شهرستان پیشوا، در منزل جلال‌الدین نام (شاید همین قتلگاه فعلی باشد)[نیازمند منبع] بر اثر شدت جراحات وارده در تاریخ ۱۵ جمادی‌الثانی سال ۲۱۷ هجری قمری درگذشت و در گورستان محل، دفن شد.

نسب امامزاده جعفر[ویرایش]

شرح موقوفات و تولیت آستان[ویرایش]

آثار تاریخی و معماری بنای آستان[ویرایش]

بقعه امامزاده جعفر بن موسی الکاظم در زمان سلطنت شاه طهماسب صفوی ساخته شده و محراب داخلی حرم در قسمت جنوب بنای بقعه قرار دارد؛ ازاره داخلی مقبره تا ارتفاع ۱٫۵ متری با کاشی‌های معرق فیروزه‌ای، مشکی، زرد و سفید بر زمینه لاجوردی با نقوش تزیینی اسلامی تزئین شده و در اواخر دوران پهلوی، بالای ازاره داخل حرم و گنبد نیز به‌طور کامل، آینه‌کاری شده‌است.

ضریح این مقبره در وسط گنبد خانه بر روی پایه‌ای ۳۰ سانتیمتری از سنگ مرمر سبز رنگ قرار دارد و ضریح از جنس طلا و نقره‌است که با میناکاری تزیین شده و کتیبه‌های آن با خط ثلث و نستعلیق نوشته و در سال ۱۳۷۱ هجری شمسی ساخته و نصب شده‌است؛ در پایان کتیبه‌ای که روی درب ضریح سابق مرقد مطهر موجود است، تاریخ سال ۹۴۴ هجری قمری حک شده و در پایین کتیبه داخل حرم که به خط ثلث است، نام شاه طهماسب صفوی و تاریخ ۹۵۶ هجری قمری ثبت شده‌است.

گنبد این بنا که از جمله آثار ارزشمند معماری مذهبی ایران است[نیازمند منبع]، دارای ۲۱ متر ارتفاع و ۹٫۵ متر قطر است که به شیوه دو پوش ساخته شده و فاصله بین پوش اول و دوم آن هفت متر است و بر روی پایه شانزده ضلعی با هشت پنجره است که چهار پنجره آن دارای شیشه رنگی است.

کاشی‌های فیروزه‌ای قسمت خارجی گنبد، با نقوش هندسی و کتیبه‌هایی به خط ثلث و نستعلیق و کوفی بنایی تزیین شده و علاوه بر جنبه تزیینی، دارای نقش عایق برای حفاظت از برف و باران است که در سال ۱۳۵۴ توسط سازمان ملی حفاظت آثار باستانی مرمت و تعمیر شده‌است.

ایوان زیبای غربی صحن این بنا در سال ۱۲۲۷ هجری قمری با دستور فتحعلی شاه قاجار در هنگام تعمیرات بنا اضافه شد که ابعاد آن ۷× ۸٫۲۰ متر است و کف و ازاره آن تا ارتفاع ۱٫۵ متری، در سال‌های اخیر با سنگ مرمر پوشانده شده و پوشش سطح ایوان به وسیله گچ، سفیدکاری و در قسمت طاق، به صورت رسمی بندی تزیین شده‌است؛ طاق ایوان به شکل جناغی ساخته شده و از پاکار قوس طاق، کتیبه‌ای به خط نستعلیق سفید بر روی ۵۰ لوح و ۴۵۰ قطعه کاشی لاجوردی وجود دارد که مشتمل بر ۲۵ بیت شعر از فتحعلی‌خان صبا است و هر مصرع آن درون کادری مشخص نوشته شده و فواصل بین کادرها را با کاشی‌های زرد و سبز و طرح‌های گل و برگ پُر کرده‌اند؛ بر روی آخرین کاشی از کاشی‌های مذکور که از نوع کاشی خشتی زمان قاجاریه‌است، تاریخ تعمیر بنا به سال ۱۲۲۷ هجری قمری حک شده‌است.

در گذشته و حال، از صحن این مکان به عنوان قبرستان استفاده می‌شود ولی قبور به صورت همسطح ساماندهی شده و همانند حیاط صحن‌های سایر امامزادگان و مساجد مناطق مختلف ایران، در وسط سطح صحن، یک حوض زیبا و بزرگ قرار دارد.

مکان‌های وابسته[ویرایش]

زائرسرا[ویرایش]

کتابخانه[ویرایش]

سالن تشریفات[ویرایش]

صحن امام رضا[ویرایش]

ایوان پانزده خرداد[ویرایش]

حسینیه شهدای ۷۲ تن[ویرایش]

موزه (درحال ساخت)[ویرایش]

دارالضیافه حضرتی[ویرایش]

دارالحفاظ امام جواد[ویرایش]

دارالقرآن شیخ جنید[ویرایش]

دارالصلوه آیت‌الله خامنه‌ای[ویرایش]

دارالشفای حاج علی حکیم (درحال ساخت)[ویرایش]

دارالتولیه شیخ خضر رازی[ویرایش]

نقاره‌خانه اخ الرضا (درحال ساخت)[ویرایش]

بازار سنتی جعفریه (درحال ساخت)[ویرایش]

بوستان زائر[ویرایش]

مدفونان مشهور[ویرایش]

شیخ خضر بن جنید رازی؛ عالم و عارف و واقف موقوفات امامزاده در قرن نهم هجری

سرلشکر خلبان مصطفی اردستانی؛ فرمانده عملیاتی نیروهی هوای ارتش جمهوی اسلامی ایران

شیخ احمد جنیدی جعفری؛ یار دیرین رهبر ایران، امام جمعه شهرستان رودسر و پدر چهار شهید دفاع مقدس

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • سفرنامهٔ مادام د یولافوآ نگارش و ترجمهٔ فره وشی
  • کتاب آشنایی با سلاله پاکان، امام‌زاده جعفربن موسی الکاظم نوشتهٔ حسن اصلانی