قربانی کردن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مردی در سرخس به هنگام بردن گوسفندی برای قربانی

قربانی رسمی است که در اغلب ملت‌ها و در ادوار گوناگون تاریخ وجود داشته‌ است. در آئین کهن دیویسنا تا پیش از ظهور مزدیسنا (و مبارزه ی زرتشت با آئین آنها) رسم کرپان دست کم توسط سه گروه پیروی و پاسداری می شد : اوسیج ها ، بندوان و کاویان . که با غلبه دین زرتشت ، تا زمان تازش اعراب کنار گذاشته شد . طریقه برگزاری و چگونگی آن بجز ردی که در تاریخ کنعان و سامیان باستان در دست است ، مابقی با غلبه ی هر دین جدید از بین رفته .اما می دانیم اهداف آن مهرپرستانه و تقربیا مشابه امروز ، یعنی جذب نیروهای خیر و دفع نیروی شر بوده است . امروزه قربانی کردن در بین ایرانیان نیز در مناسبت‌های مختلف مذهبی یا غیر مذهبی صورت می‌گیرد.[۱] آداب مذهبی قربانی کردن ایرانیان در عید قربان و سفر حج با قربانی کردن دیگر مسلمانان تفاوتی ندارد. در این رسم معمولاً گوسفند و گاهی مرغ، گاو یا حیوان دیگری ذبح می‌شود. رسم خاص ایرانیان قربانی کردن در مراسم خانوادگی و اجتماعی دیگر است. به گونه‌ای که در مراسم عروسی، بازگشت مسافر از سفر، بیماری، خرید خانه یا اتومبیل و برای سلامت فرزندان قربانی صورت می‌گیرد. گوشت حیوان ذبح شده معمولاً بین همسایگان و دوستان تقسیم می‌شود. عده‌ای از ایرانیان برای کمک به فقرا، محرومین و نیازمندان هم قربانی می‌کنند. در ادبیات ایران از لفظ قربانی زیاد استفاده شده‌ است.

قربانی در ایران باستان[ویرایش]

در تمدن ایلام قربانی به عنوان یکی از اساسی‌ترین سنتهای آئینی برای جلب رضایت خدایان محسوب می‌شد. در دورهٔ هخامنشی نیز مناسک قربانی برای خدایان ایرانی و عیلامی تحت عنوان کوشوکوم برگزار می‌گردید که در کتیبه‌های باستانی باروی تخت جمشید به آن اشاره شده‌است.(هینتس، ۱۳۹۰: ۳۷۳) زرتشت، پیامبر گیاهخوار ایرانی به ضدیت با قربانی کردن حیوانات می‌پرداخت؛[۲] در اوستا قربانی کنندگان حیوانات، کجروان و از راه راست به درشدگان خوانده شده‌اند.[۳] در شاهنامه فردوسی نیز آمده است ایرانیان باستان تا پیش از ضحاک به گیاهخواری و پرهیز از کشتن حیوانات می پرداخته‌اند.[۴]

جز از رستنیها نخوردند چیزز هرچ از زمین سر برآورد نیز
پس آخر شه بدکنش رای کردبه دل کشتن جانور جای کرد
ز هر گونه از مرغ و از چارپایخورش کرد و آورد یک یک به جای

[۵]

با این حال پس از رسمیت یافتن آئین زرتشت نیز شواهد قربانی در دوران اشکانی و ساسانی نیز دیده می‌شود.

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

هینتس، والتر، داریوش و ایرانیان، ترجمه پرویز رجبی، تهران: نشر ماهی، ۱۳۹۰