استان کرمانشاه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۴°۱۸′ شمالی ۴۷°۴′ شرقی / ۳۴.۳۰۰° شمالی ۴۷.۰۶۷° شرقی / 34.300; 47.067

کرمانشاه
IranKermanshah-SVG.svg
مرکز کرمانشاه
مساحت ۲۵٬۰۰۹ کیلومترمربع
جمعیت (۱۳۹۰) ۱٬۹۴۵٬۲۲۷ نفر[۱]
پراکندگی ۷۷٫۵
تعداد شهرستان‌ها ۱۴
منطقه زمانی IRST (گرینویچ+۳:۳۰)
-تابستان (دی‌اس‌تی) IRDT (گرینویچ+۴:۳۰)
استاندار اسدالله رازانی

استان کرمانشاه (دربارهٔ این پرونده آوا ) (به کردی: پارێزگای کرماشان)با مساحت ۲۴۶۴۰ کیلومتر مربع، هفدهمین استان ایران از نظر وسعت به شمار میرود. مختصات جغرافیایی کامل استان کرمانشاه بر روی کره زمین از طول جغرافیایی ۴۵ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۹ ثانیه شرقی تا ۴۸ درجه و ۱ دقیقه و ۵۸ ثانیه شرقی و از عرض جغرافیایی ۳۳ درجه و ۳۷ دقیقه و ۸ ثانیه شمالی تا ۳۵ درجه و ۱۷ دقیقه و ۸ ثانیه شمالی می‌باشد.[۲] استان کرمانشاه که ۱/۵ درصد مساحت کشور را دربرمی‌گیرد، از استانهای غربی به شمار می‌آید که با کشور عراق مرز مشترک دارند.[۲] این استان از شمال به استان کردستان، از جنوب به استان لرستان و ایلام، از شرق به استان همدان و از غرب به کشور عراق محدود میشود. مرکز استان کرمانشاه، شهر کرمانشاه است.[۳] بر اساس آخرین تغییرات در ۱۳۹۰ استان کرمانشاه از، ۱۴ شهرستان، ۳۱ شهر، ۳۱ بخش و ۸۶ دهستان تشکیل شده است.[۲]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

  1. شهرستان اسلام‌آباد غرب
  2. شهرستان پاوه
  3. شهرستان ثلاث باباجانی
  4. شهرستان جوانرود
  5. شهرستان دالاهو
  6. شهرستان روانسر
  7. شهرستان سرپل ذهاب
  1. شهرستان سنقر
  2. شهرستان صحنه
  3. شهرستان قصر شیرین
  4. شهرستان کرمانشاه
  5. شهرستان کنگاور
  6. شهرستان گیلانغرب
  7. شهرستان هرسین

استان کرمانشاه شامل ۱۴ شهرستان، ۳۱ مرکز شهری، ۸۶ دهستان و ۲۷۹۳ آبادی دارای سکنه می‌باشد.[۴] این استان از شمال به استان کردستان، از جنوب به استانهای لرستان و ایلام، از شرق به استان همدان و از غرب با کشور عراق هم جوار است و بیش از ۳۳۰ کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق دارد.

تاریخ استان[ویرایش]

سنگ‌نگاره آنوبانی‌نی نشان تمدن کرمانشاه در حدود ۴۸۰۰ سال پیش است[۵]

نوشته های تاریخی بیانگر این است که کرمانشاه از نخستین مراکز تمدن بشری بوده است.برخلاف سایر نقاط ایران که به صورت مقطعی مورد سکونت قرار گرفته اند، این استان بدون وقفه در دوره های مختلف تاریخ مورد سکونت قرار گرفته است.[۶] این منطقه بر سر راه شاهراه های ارتباطی مهمی چون جاده شاهی، جاده ابریشم بوده و از مناطق جغرافیایی با اهمیت ایران باستان بوده است.[۷][۸]
این استان در گذشته یکی از مراکز ساسانیان بوده‌است و از همین دوره آثار بسیار زیاد و ارزشمندی در این استان مانند طاق بستان، کتیبه بیستون و معبد آناهیتا باقی‌مانده‌است و در طی سده‌های گوناگون نیز به دلیل جایگاه ویژه راهبردی کرمانشاه، این شهرستان دارای اهمیت ویژه‌ای بوده‌است. امروزه نیز از مهم‌ترین شهرهای غرب ایران به شمار می‌رود. به گفته هرتسفلد، کرمانشاه در سده ۱۹ میلادی به دروازه آسیا شهرت داشته است و اکنون نیز بزرگراه کربلا و عتبات عالیات از این منطقه می گذرد.
در سده سوم هجری کرمانشاه در حوزه قلمروی صفاریان قرار داشت اما گروهی از کردهای شیعه کرمانشاه به نام حسنویه حکومت آل حسنویه را تشکیل دادند که حدود نیم قرن بر این منطقه حکومت کرد.[۶][۹]
در جنگ جهانی اول کرمانشاه توسط حکومت عثمانی تصرف شد اما با سقوط بغداد، نیروهای عثمانی این منطقه را تخلیه کرده و کرمانشاه به تصرف قوای متفقین درآمد.[۶] در جنگ جهانی اول عشایر کرد منطقه با نیروهای عثمانی درگیر شدند.[۱۰]

در جنگ جهانی دوم سپاه منطقه غرب که شامل لشگر ۱۲ کرمانشاه و لشگر ۵ بود تنها نیروی ایرانی بودند که ۴۸ ساعت در برابر قوای انگلیسی مقاومت کردند.[۱۱]
در سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ با روی کار آمدن رضاشاه حکومت مرکزی توانست تا اندازه‌ای نفوذ و قدرت خود را در سراسر ایران تأمین نماید. در این زمان سنندج، ایلام و همدان بخشی از استان پنجم بودند. از سال ۱۳۴۰ به بعد استان کرمانشاه تقسیم شد به استان کردستان و استان کرمانشاهان و سنندج به عنوان مرکز سیاسی و اداری استان کردستان، مهمترین و بزرگترین شهر استان جدید التاسیس کردستان بود. در سال 1343 فرمانداری کل ایلام تاسیس و در سال 1353 تحت عنوان استان ایلام از کرمانشاه منتزع گردید. از سال ۱۳۴۶ نیز فرمانداری کل لرستان تأسیس گردید و شهرهای لک نشین، استان کرمانشاهان (جنوب رود سیمره) به فرمانداری جدید به مرکزیت خرم‌آباد پیوستند، که بعدها تبدیل به استان مستقلی به نام استان لرستان گردید.

مردم‌شناسی[ویرایش]

استان کرمانشاه یکی از استان های کردنشین ایران است.[۱۲] برخی از بزرگترین اقوام و ایلات و طوایف نظیر قوم لک ،ایل کلهر، ایل زنگنه، ایل گوران، ایل سنجابی، ایل جمور، ایل قلخانی و ایل زوله در استان کرمانشاه زندگی می‌کنند. زبانها و گویش‌های گوناگون نظیر کلهری، جافی، کردی کرمانشاهی، فارسی کرمانشاهی ، لکی، ترکی سنقری ، سورانی، پاوه‌ای، ژاو رودی، لهونی، بالاجوبی، اورامی و گوران از رایج‌ترین گونه‌های گویشی در استان کرمانشاه هستند.[۱۳] در این استان قومیت‌های گوناگون دیگری نیز زندگی می‌کنند.

آب و هوا[ویرایش]

کرمانشاه از دید گوناگونی آب و هوائی دارای تنوع زیادی است از لحاظ آب و هوایی دارای چهار فصل در یک زمان است برای نمونه قصر شیرین دارای آب و هوای گرم و سنقر و پاوه دارای آب و هوای سرد و کرمانشاه و اسلام‌آباد غرب دارای آب و هوای معتدل هستند.

مذهب[ویرایش]

استان کرمانشاه از دیدگاه مذهبی نیز دارای گونه‌گونی بسیار زیادی است. به طور مثال پیروان کیشهای شیعه، سنی، یارسان، نعمت‌اللهی، یهودی، مسیحی (ارمنی و آشوری) و بهائی در این استان در کنار هم زندگی می‌کنند.

زبان[ویرایش]

زبان کردی[۱۴] و فارسی کرمانشاهی[۱۵][۱۶] در شهر کرمانشاه از رایج‌ترین زبان‌ها می‌باشند. لهجه فارسی کرمانشاهی تنها خاص شهر کرمانشاه است.[۱۷] و در استان گویش‌های کردی کرمانشاهی،کلهری، زنگنه‌ای، سنجابی، گورانی، لکی.[۱۸] هورامی و جافی در شهرهای جوانرود، روانسر، ثلاث باباجانی، بخش‌هایی از پاوه و سرپل ذهاب[۱۹] و ترکی آذربایجانی نیز در سنقر رواج دارد و همچنین زبان لکی درشهرستان هرسین، شهرستان صحنه و شهرستان کنگاور رواج دارد.[۲۰][۲۱]

نظرسنجی سال ۱۳۸۹

طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه گیری شد در استان کرمانشاه به قرار زیر بود: ۴٫۲٪ فارس (۱٫۹٪ مرد، ۶٫۲٪ زن)، ۹۲٫۵٪ کرد (۹۵٫۲٪ مرد، ۹۰٫۴٪ زن)، ۰٫۲٪ عرب (۰٫۵٪ مرد)، ۰٫۷٪ لُر (۰٫۵٪ مرد، ۰٫۵٪ زن)، ۰٫۵٪ سایر و ۱٫۹٪ بدون‌جواب بودند.[۲۲]

اقوام[ویرایش]

کردها[ویرایش]

کردها ساکنین اصلی شهر کرمانشاه[۲۳][۲۴][۲۵] و سایر شهرهای استان به جز سنقر هستند.طوایف مختلف کرد در این استان زندگی می کنند.

ترک ها[ویرایش]

ساکن شهر سنقر هستند.آنان به زبان ترکی سنقری سخن می گویند.[۲۶]. زبان سنقری فرم انتقالی از زبان ترکی آذربایجانی به زبان ترکی خراسانی می‌باشد. همچنین زبان سنقری به عنوان گویشی از زبان ترکی آذربایجانی یاد می‌شود.

سایر اقوام[ویرایش]

در دو قرن گذشته عده ای از مردم مناطق مختلف به ویژه همدان، اراک،اصفهان، سمنان و... به شهر کرمانشاه مهاجرت کردند.[۲۷] تاثیر این مهاجرت ها را می توان در ایجاد لهجه فارسی کرمانشاهی مشاهده کرد[۲۸]. برخی از خاندان ها از جمله خاندان های آل آقا، خاندان نجومی، میبدی، جلیلی، فیض مهدوی، شهرستانی، صدوقی، محمّدی عراقی، کزازی، دزفولی و .... نیز به دلایل مذهبی به کرمانشاه مهاجرت کردند.[۲۹][۳۰]

آمارهای اجتماعی[ویرایش]

طبق آمار پزشکی قانونی نسبت به جمعیت کرمانشاه پس از اردبیل و قبل از همدان بیشترین آمار نزاع‌های خیابانی در ایران را به خود اختصاص داده است.[۳۱]

پوشاک[ویرایش]

جاذبه‌ها[ویرایش]

جاذبه‌های تاریخی[ویرایش]

در استان کرمانشاه ۳۰۰۰ اثر تاریخی برآورد شده‌است که ۷۱۶ اثر آن به ثبت آثار ملی و یک اثر به ثبت اثر جهانی رسیده‌است.[۳۲] در این میان بیستون به ثبت جهانی رسیده‌است و در همه جای استان آثار گرانبهایی دیده می‌شود از جمله تاق بستان در کرمانشاه، طاق گرا، معبد آناهیتا در کنگاور

کاروانسراها[ویرایش]

  • کاروانسرای قصرشیرین

این کاروان سرا در شهر قصرشیرین وجود دارد که البته در زمان جنگ ایران و عراق آسیب هایی دیده است که البته در سال های اخیر تا حدودی بازسازی شده است. این کاروانسرا به وسیله لاشه سنگ و آجر ساخته شده است. حتی در برخی از قسمت های آن از جمله ورودی، از آجرهای بناهای ساسانی نیز استفاده کرده اند.

  • کاروانسرای صفوی بیستون

کاروانسرای بیستون در ۳۰ کیلومتری شمال شرقی کرمانشاه و در روستای بیستون کهنه، واقع شده است. این کاروانسرا به کاروانسرای شاه عباسی هم معروف است. انند بسیاری از کاروانسراهای دوران صفویه به سبک چهار ایوانی بنا گردیده است. این بنا به طول ۶۰/۸۳ متر و عرض ۵۰/۷۴ متر است. در چهار گوشه این بنا، برج هایی قرار دارد که برج های ضلعی غربی مدور و برج های ضلع شرقی هشت ضلعی است. این کاروانسرا به دستور شاه عباس اول صفوی ساخته شده است. با توجه به کتیبه ی که از شاه سلیمان صفوی باقی مانده است به نظر می رسد بنای این کاروانسرا در زمان پادشاهی شاه سلیمان و صدراعظمی شیخ علیخان زنگنه پایان یافته است. همچنین در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار و صدارت میرزا آقاخان نوری توسط حاجی جعفرخان معمارباشی اصفهانی تعمیر شده است.

  • کاروانسرای ماهیدشت

این کاروانسرا در داخل شهر ماهیدشت واقع شده است، این کاروانسرا هم به نام کاروانسرای شاه عباسی معروف است و همانند کاروانسراهای دوره صفویه به سبک چهار ایوانی ساخته شده است. گوشه های بیرونی این کاروانسرا به صورت مدور می باشد. این کاروانسرا همزمان با کاروانسرای بیستون به دستور شاه عباس اول صفوی احداث شده است و طبق کتیبه بنا در زمان ناصرالدین شاه نیز تعمیر گردیده است.

  • کاروانسرای ایلخانی(بیستون)

این کاروانسرا بر روی بقایایی از یک بنای سنگی کاخ خسرو ساسانی ایجاد شده است. به این ترتیب که ایلخانیان با الحاق دیوارهایی به دیوارهای محیطی بنای ساسانی، کاروانسرا را احداث کرده اند.

  • کاروانسرای سرپل ذهاب

در سرپل ذهاب بقایای دو کاروانسرا وجود دارد. اولی از نوع کاروانسراهای چهار ایوانی با مصالح آجر است که قدمت آن به دوره صفویه می رسد. دومین کاروانسرا از نوع کاروانسراهای با پلان گوناگون است که از سنگ ساخته شده و به دوره ساسانیان مربوط است.

کاخ ها[ویرایش]

  • کاخ خسرو

در حاشیه شمالی شهر قصرشیرین و در نزدیک آتشکده چهار قابی، ویرانه های قصر خسرو پرویز دیده می شود که امروزه به صورت تپه ای از خاک در آمده است. در مورد این کاخ، مورخین و جغرافیا نویسان ایرانی و عرب هر کدام مطالبی نوشته اند، اکثر این ها اظهار می کنند که این کاخ توسط خسرو پرویز در میان باغ وسیعی ساخته شده که حیوانات وحشی با کمال آزادی در این مکان می زیسته اند و آب فراوانی از رودخانه الوند در جدولی مرتفع به ین باغ وارد می گشته است. با قوت ین کاخ را جزء عجیب جهان به شمار آورده که در سال 628 میلادی توسط هراکلیوس ویران شده است.

این خانه در بخش یهودی نشین محله قدیمی فیض آباد واقع شده است و دارای ویژگی های یک خانه درونگرا می باشد. این خانه توسط خواجه باروخ که کی از تجار کلیمی کرمانشاه بود در عصر ناصری ساخته شده است. این خانه امروزه به نام خانه رنده کشی که آخرین مالک آن می باشد، معروف شده است.

  • خانه معین الکتاب

این خانه از نوع خانه ها درونگرا است که با عبور از هشتی به حیاط بیرونی و سپس با گذشتن از راهرویی دراز می توان وارد حیاط اندرونی شد. بانی و مالک این خانه میرزا حسن خان مدنی معروف به معین الکتاب می باشد. میرزا حسن خان از جمله آزادی خواهان صدر مشروطیت است که در کرمانشاه وی را بیشتر با نام دبیر اعظم می شناسند.

  • خانه خدیوی

این خانه در خیابان معلم شرقی واقع شده است، یکی از با ارزش ترین بناهای برون گرا است و طبق کتیبه ورودی بنا در سال ۱۳۱۶ ش ساخته شده است. تمام نمای این خانه به وسیله آجرکاری با اشکال مختلف هنری تزیین شده است.

  • کاخ شاپور

در نزدیکی شهر هرسین بقایای کاخ شاپور اول ساسانی به جا مانده است. درون کاخ آثار آتشکده و قربانگاهی برای خدایان مشاهده می شود. علائم و عناصر این بنا نشان می دهد که شاهپور - شاهنشاه ساسانیان در نظر داشته که با این کاخ یکی از آثار بزرگ دوره پادشاهی خود را به یادگار بگذارد. این کاخ در روزگار آبادی، محل تفریح و تفنن شهریار ساسانی بود که اکنون به تل خاکی تبدیل شده است.

  • بقایای کاخ ساسانی (عمارت خسروی)

ویرانه چند کاخ ساسانی و آثار دیگری که حاکی از آبادی و وسعت بناهای دوره ساسانی است، در قصرشیرین باقی مانده است. مجموعه بقایای این بناها اکنون به نام عمارت خسروی مشهور است و احداث آن ها به خسرو پرویز ساسانی نسبت داده می شود. این قصر بزرگ ساسانی که بر روی صفحه بلندی ساخته شده، شامل ایوان سه جانبه ای در جلو و تالار بسیار بزرگ مستطیلی در پشت آن بوده است. مجموعه بنای قصر با ۳۷۰ متر طول و ۱۹۰ متر عرض، در محوطه محصوری قرار داشته که در حال حاضر تخریب شده ولی گویای عظمت در دوران گذشته می باشد.

  • کاخ حوش کوری

ویرانه کاخی از دوره ساسانی در شمال قصرشیرین بر جای مانده است که در نزد اهالی محل به نام حوش کوری معروف است. این کاخ در روزگار آبادی، یکی از قصرهای بزرگ سلطنتی ساسانی به شمار می آمده است ولی در حال حاضر به مخروبه ای تبدیل شده است.

حمام ها[ویرایش]

  • حمام حسن خان کنگاور

این حمام در محله شرآباد کنگاور واقع گردیده است. ورودی حمام در سمت شمالی بنا قرار دارد. این ورودی از طریق هشتی کوچک گنبد داری وارد سربینه می شود. این حمام در اواخر دوره قاجاریه ساخته شده است ولی در سال های اخیر تغییراتی در آن صورت گرفته است.

  • حمام حاج اصغر خان کنگاور

این حمام نیز در اواخر دوره قاجاریه ساخته شده است. ولی پس از آن چندین بار تعمیر شده است.

  • حمام قلعه

این حمام در ضلع جنوبی قلعه ساری اصلان کنگاور واقع گردیده است. سربینه یا رخت کن حمام، محوطه هشت ضلعی است که در هر ضلع آن صفه ی ایجاد شده است. این حمام ظاهرا همزمان با ساخت قلعه ساری اصلان در دوره قاجاریه ساخته شده است.

  • حمام بزرگ (حمام سرجوب)

این حمام در کنگاور قرار دارد و دارای ارزش های معماری و جهانگردی فراوان است.

  • حمام پاچمن

ین حمام قدیمی در محله پاچمن شهر صحنه واقع شده است. درب ورودی حمام جنوب غربی است و به سربینه باز می شود. بنای سربینه ۸ ضلعی است و چهار صفه بزرگ دارد که در بین این صفه ها، چهار صفه کوچک در جنوب غربی، محل ورود به سربینه است. در وسط سربینه حوضی با ۱۶ ترک از سنگ تراش ساخته شده است. مصالح اصلی بناء آجر، ملات گچ همراه با سنگ لاشه و سنگ تراش است. در جریان نوسازی حمام، کف و قسمتی از دیوارهای آن کاشی و سیمان کاری شده است.

پل ها[ویرایش]

  • پل میان راهان

این پل در جنوب دهکده میان راهان، بر سر راه بیستون به سنقر بر روی رودخانه دینور آب ساخته شده است. بنای اصلی این پل منسوب به دوره صفویه است.

  • پل ماهیدشت

این پل در داخل شهر ماهیدشت، بر سر راه کرمانشاه به اسلام آباد و بر روی رودخانه دائمی مرگ ساخته شده است. این پل دارای دو پایه سنگی است. پل ماهیدشت داری سه دهانه می باشد که دهانه میانی، دهانه اصلی محسوب می شود. این پل که اکنون محلی بری تردد اهالی شهر ماهیدشت می باشد، در گذشته محل تردد کاروانیانی بوده که به کاروانسرای ماهیدشت، تردد می کردند. اگر چه کتیبه ی وجود ندارد تا زمان ساخت این پل را مشخص کند ولی از آن جایی که به فاصله کمی از کاروانسرا ساخته شده، احتمالا در ارتباط با کاروانسرا و همزمان با آن است.

  • پل نوژی وران

این پل در اراضی روستای نوژی وران (نجوبران) و بر سر راه بیستون به سنقر ساخته شده که بنای اصلی آن منسوب به دوره صفویه است.

  • پل بیستون

پل بیستون در حاشیه شرقی شهر بیستون و بر روی رودخانه دینور آب واقع شده است. این پل به نام های پل کهنه، پل شاه عباسی، پل صفوی، پل نادر آباد و دینور آب معروف است. طاق سوم ین پل در زمان پهلوی ساخته می شود.

  • پل کوچه

در شمال روستای کوچه از توابع دهستان گودین شهر کنگاور پل آجری از بناهای دوره شاه عباس دیده می شود. این پل محکم بر روی آب خرم که از غرب به شرق جریان دارد احداث شده است.

  • پل قوزیوند

شواهد باستان شناختی نشان داده است پایه های سنگی این پل در اواخر دوره ساسانی ساخته شده ولی هرگز به اتمام نرسیده است تا این که مطابق با متن کتیبه در دوره پهلوی اول اقدام به تکمیل پل می نماید.

اماکن مذهبی[ویرایش]

  • آتشکده چهارقاپی
  • معبد آناهیتا
  • پرستشگاه پارتی
  • مسجد جامع کرمانشاه
  • مسجد جامع پاوه
  • مسجد و حسینیه شیخ محمود تم تم
  • مسجد دولتشاه[۶]

دیگر آثار تاریخی[ویرایش]

بزرگترین سنگ‌نبشتهٔ جهان، نخستین متن شناخته شدهٔ ایرانی[۳۳] و از آثار دودمان هخامنشیان (۵۲۰ پ. م) واقع در شهر بیستون از توابع شهرستان هرسین در سی کیلومتری استان کرمانشاه بر دامنه کوه بیستون است.[۳۴] سنگ‌نبشته بیستون یکی از مهمترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهم‌ترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است[۳۵] که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گوماته مغ و به بند کشیدن یاغیان را نشان می‌دهد.

مجموعه‌ای از سنگ نگاره‌ها و سنگ نبشته‌های دورهٔ ساسانی است که در شمال غربی شهر کرمانشاه در غرب ایران واقع شده است. این مجموعه در قرن سوم میلادی ساخته شده است و ارزش هنری و تاریخی زیادی دارد. چند صحنهٔ تاریخی از جمله تاج‌گذاری خسرو پرویز، تاج‌گذاری اردشیر دوم، تاج گذاری شاهپور دوم و سوم و هم‌چنین چند سنگ نوشته (کتیبه) به خط پهلوی کتیبه‌ای در آن کنده‌کاری شده است. وجود کوه و چشمه در این مکان، آن را به گردش‌گاهی روح‌افزا تبدیل نموده که از زمان‌های دیرین تا به امروز مورد توجه بوده است.

  • ساعت سنگی

ساعت سنگی یا حوض سنگی در زمان ساسانیان در کنار چشمه ای با سنگ ساخته شده است و مخروط فواره مانند در وسط آن قرار گرفته است که سطح این مخروط شبیه ساعت به ۱۲ قسمت تقسیم شده است.

  • طاق گرا

بنای طاق گرا بر جاده سنگ فرشی از دوره ساسانی واقع شده که فلات ایران را به بین النهرین ارتباط داده است. این بنا به صورت فضای ایوانی و مستطیل شکل است و قسمت بیرونی آن با بلوک های سنگی تراشیده شده و از بست فلزی برای اتصال آن استفاده شده است.

جاذبه‌های طبیعی[ویرایش]

استان کرمانشاه که دارای آب و هوای متنوعی در مناطق مختلف است در حدود ۷۷۰ چشمه و ۷۴ سراب را در خود جای داده‌است که آن را بستر مناسبی برای رودخانه‌های فصلی و دائمی تبدیل کرده‌است.[۳۶]

به دلیل ارتفاع قرارگیری آن ملقب به اورست غارهای جهان است.

بزرگ ترین غار آبی خاورمیانه[۳۷] با پیشینهٔ ۶۵ میلیون سال است.[۳۶] این غار در ۲۵ کیلومتری شهر روانسر، در دامنه کوه شاهو و مشرف بر جاده روانسر - پاوه و در همسایگی روستایی به همین نام جای گرفته است.

در شمال شهر کرمانشاه، در دامنه کوه میوله و مشرف به پارک کوهستان قرار دارد و کهنترین بقایای سکونت انسان در شهر کرمانشاه است. با توجه به مطالعات باستان‌شناسی انجام شده این غار در دوران پارینه سنگی میانی ( در ۱۲۰ تا ۴۰ هزار سال پیش) مورد سکونت انسان (احتمالاً نئاندرتال) بوده‌است. ارتفاع این غار در حدود ۱۶۰۰ متر از سطح دریاست.[۳۸]

تعداد زیادی وسایل انسان های اولیه مربوط به ۴۰ تا ۷۰ هزار سال پیش در این غار یافت شده اند.این غار در شهر بیستون قرار دارد.[۳۹]

جاذبه‌های دست‌ساز[ویرایش]

از جاذبه‌های گردشگری استان کرمانشاه می‌توان به غار سنگی دست‌ساز حسین کوهکن در منطقه توریستی میگوره از توابع شهر بانه‌وره اشاره کرد. غار او، دارای ۹ اتاق بوده[۴۰] و از چهار خانه مجزا تشکیل شده که در بعضی نقاط نسبت به سطح زمین ارتفاع کمتری دارد. در بعضی از اتاق‌ها ارتفاع به ۱۷۰ تا ۱۸۰ سانتی‌متر می‌رسد. دو خانه تک‌اتاقی بوده و دو تای دیگر شامل چند اتاق مجزا یا همان دالان است که هر دالان به دالان دیگری ختم می‌شود. خالو حسین در یکی از خانه‌های تک‌اتاقی به طور مجزا مقبره خود را نیز با دستان خود کنده است تا پس از مرگش او را در آنجا دفن کنند.[۴۱][۴۲]

فرهنگ[ویرایش]

آثار فرهنگی استان کرمانشاه را بازار کرمانشاه، تکیه معاون الملک، تکیه بیگلربیگی، آرامگاه بابا یادگار، اویس قرنی، مقبره احمدبن اسحاق قمی، امامزاده احمدبن محمدباقر و آرامگاه میرعبیدالله، مسجد عمادالدوله، مقبره خلیفه حیدر حیدری باینگانی در بخش باینگان از توابع پاوه و سایر مساجد کهن و زیبا تشکیل می‌دهند.

صنایع دستی[ویرایش]

صنایع دستی در استان کرمانشاه از سابقه تاریخی طولانی برخوردار بوده، بطوریکه روزگاری کرند غرب زرادخانه مهمی بوده که سلاح‌های گوناگون را می‌ساخته است. در تاریخ یورش‌های تیموریان و جنگ‌های ایران و عثمانی، از سلاح‌های ساخت کرند یاد شده است. صنایع دستی در استان کرمانشاه به موازات توسعه کشاورزی و دامداری پیشرفت‌هایی داشته و در اقتصاد و زندگی مردم استان به ویژه عشایر و روستائیان نقش مهمی داشته است.

جغرافیا[ویرایش]

کوه‌ها[ویرایش]

بیش از نیمی از وسعت استان کرمانشاه را کوه‌های مرتفع پوشانده‌است. رشته کوه زاگرس، به صورت مجموعه‌ای از رشته‌های موازی، با دشت‌های مرتفع کوهستانی در بین آنها، پوشش گیاهی متنوعی به وجود آورده‌است.

جنگل[ویرایش]

۱. جنگل‌های بلوط ۲. جنگل‌های ون

ناهمواری‌ها[ویرایش]

شهرستان سراب‌ها غارها کوه‌ها رودخانه‌ها دشت‌ها
کرمانشاه نیلوفر
تاق بستان
خزر الیاس
یاوری
بیستون
پراو
شکارچیان
دو اشکفت
پراو
میوله
سفیدکوه
قره‌سو
آبشوران
چم‌بشیر
ماهیدشت
بیستون
اسلام‌آباد غرب سراب شرف آباد - - برف آباد اسلام‌آباد غرب
کنگاور - - - - کنگاور
دالاهو - - دالاهو - -
هرسین هرسین
بیستون
- بیستون
شیرز
- بیستون
چمچمال
سرپل ذهاب گرم - - - -
گیلانغرب گیلانغرب - - - -
روانسر روانسر - - لیله -
صحنه صحنه - - - -
پاوه - کاوات
قوری قلعه
غار سنگی حسین کوهکن
کوه شاهو سیروان
لیله
زمکان
-

پناهگاه حیات وحش[ویرایش]

۱. بیستون ۲. نواه کوه ۳. کچل ۴.هشیلان ۵. بدر و پریشان ۶. بوزین ۷. مره‌خیل ۸. زله‌زرد

حیوانات[ویرایش]

۱. آهو ۲. کل ۳. بز وحشی ۴. پلنگ ۵. خرس ۶. گربه وحشی ۷. شوکا ۸. خرگوش ۹. جوجه تیغی ۱۰. گراز

موقعیت[ویرایش]

استان کرمانشاه در موقعیت ۳۴ درجه شرقی و ۴۷ درجه شمالی شمالی قرار دارد.

صنایع[ویرایش]

شرکت پالایش نفت کرمانشاه

کرمانشاه ۵/۱ درصد مساحت کل ایران را تشکیل می‌دهد و از لحاظ رتبه صنعتی در بین ۳۰ استان ایران هجدهم است. ۶۰ درصد صنعت استان در شهرستان کرمانشاه متمرکز است.[۴۳]

پالایشگاه کرمانشاه(قدیمی ترین پالایشگاه کشور بعد از آبادان)پتروشیمی کرمانشاه،نیروگاه640مگاواتی بیستون،نیروگاه سیکل ترکیبی 1288 مگاواتی زاگرس، مجتمع شیمیایی بیستون، باختر بیوشیمی و کیمیای غرب‌گستر، سیمان غرب، چینی کرد، مجتمع کشت و صنعت ماهیدشت (روغن نباتی ناز گل )کشت و صنعت روژین تاک ،کاشی بیستون ،کاشی کاژه سیمان سامان و کاشی کرد از مهم‌ترین واحدهای صنعتی استان است.[۴۳]

پالایشگاه آناهیتا، پلیمر کرمانشاه، ذوب آهن فرامان، کاغذ کاوه و از جمله طرحهای در دست احداث استان می‌باشد.[۴۳]

موقعیت اقتصادی و اجتماعی[ویرایش]

استان کرمانشاه یکی از مناطق عشایری ایران است و به علت شرایط اقلیمی محصولات کشاورزی متعددی تولید می‌شود. صنایع این استان به دو گروه صنایع دستی و ماشینی تقسیم می‌شود که بزرگترین صنعت کارخانه‌ای این استان تصفیه خانه نفت می‌باشد. از نظر ذخائر معدنی نیز این استان حائز اهمیت می‌باشد که عمده‌ترین آنها عبارتند از آهن، سرب، گوگرد، آلومیت، کوارتزیت و غیره.

مراکز آموزشی[ویرایش]

دانشگاه رازی واقع در بلوار باغ ابریشم دانشگاه علوم پزشکی واقع در سرخلیجه دانشگاه فنی و حرفه ای واقع در خیابان کسری و شعبه 2 واقع در کمربندی الهیه دانشگاه آزاد اسلامی واقع در کسری شهرک ژاندارمری دانشگاه جهاد دانشگاهی واقع در سه راه 22بهمن دانشگاه پیام نور واقع در میدان جلیلی و...

جستارهای وابسته[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. مرکز آمار ایران، سرشماری سال 1390
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ کتاب استان شناسی کرمانشاه، پایگاه کتاب‌های درسی، اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی.
  3. ایران، درگاه ملی خدمات الکترونیکی ایران.
  4. اداره راه و ترابری استان کرمانشاه بازدید در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۰
  5. دیاکونوف. «فصل اول». در تاریخ ماد. انتشارات پیام. ۱۰۱.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ http://roostanet.ir/index.aspx?siteid=3&pageid=2448
  7. http://www.hamshahrionline.ir/details/45140
  8. http://www.aftabir.com/articles/view/social/tourism/c4c1269761868_kermanshah_p1.php/کرمانشاه-گهواره-تمدن-ایران-باستان-دارای-بیشترین
  9. نفیسی، سعید، تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دورۀ معاصر: از آغاز سلطنت قاجارها تا سرانجام فتحعلیشاه، به اهتمام عبدالکریم جربزه دار، تهران: اساطیر، چاپ دوم: ۱۳۹۱، ص ۲۹.
  10. http://af.samta.ir/atlas/index.php?title=جنگ_جهانی_اول_در_استان_کرمانشاه
  11. http://iichs.org/index.asp?id=572&doc_cat=8
  12. مرگ مردی که نام کرمانشاه را به آن بازگرداند
  13. «مرگ لهجه‌ها». روزنامهٔ ابتکار، ۶ بهمن ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۰. 
  14. «kermanshah». Iran Chamber Society. بازبینی‌شده در مارس ۲۰۱۰. 
  15. وزارت کشور، سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور: مرجع شهرهای ایران. بازدید: مارس ۲۰۱۰.
  16. مرجع شهرهای ایران، بازدید: فوریه ۲۰۱۰.
  17. دن وودینگ.arrest of the Assyrian leader of the kermanshah church in iran.february21,2010
  18. دانشگاه آزاد کرمانشاه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
  19. «روزنامه سلام کرمانشاه». بازبینی‌شده در مارس ۲۰۱۰. 
  20. گردشگری استان کرمانشاه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
  21. ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی انتشارات کرمانشاه، ۱۳۸۱
  22. طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی){گزارش}:استان کرمانشاه/به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور؛ مدیر طرح و مسئول سیاست گذاری:منصور واعظی؛ اجرا:شرکت پژوهشگران خبره پارس -شابک:۱–۵۷–۶۶۲۷–۶۰۰–۹۷۸ *وضعیت نشر:تهران-موسسه انتشارات کتاب نشر ۱۳۹۱ *وضعیت ظاهری:۲۹۶ ص:جدول (بخش رنگی)، نمودار (بخش رنگی)
  23. http://kermanshah.ichto.ir/Default.aspx?tabid=1420
  24. http://af.samta.ir/atlas/index.php?title=نژاد_و_تیره_در_استان_کرمانشاه
  25. http://www.seymare.com/%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%E2%80%8C%DA%AF%D9%88/%D8%AE%D8%A8%D8%B1/149-2013-10-24-02-03-25.html
  26. Michael Knüppel. TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW. In Encyclopædia Iranica. Bibliotheca Persica Press, April 15, 2010. Retrieved July 26, 2013. 
  27. جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان، محمدعلی سلطانی، ج 1، انتشارات سها، چاپ اول، تهران.
  28. http://kermanshah.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=30831
  29. http://tollab-ksh.ir/index.php/bozorgan/83-ulama
  30. زندگاني سردار كابلي، كيوان سميعي، ص 55، چاپ گيلان، چاپ اول.
  31. «اردبیل، کرمانشاه، همدان؛ دارای بیشترین نزاع‌های خیابانی/سیستان، خراسان جنوبی و بوشهر». خبرآنلاین، 6 تیر 1390. 
  32. «دیار شیرین و فرهاد»(فارسی)‎. وبگاه آفتاب، ۱۱ دی ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲ اوت ۲۰۱۰. «مجله خانواده سبز» 
  33. «درباره سنگ‌نوشته داریوش بزرگ در بیستون». وبگاه پژوهش‌های ایرانی، سه شنبه ۲۰ تیر ۱۳۸۵. بازبینی‌شده در ۱ اوت ۲۰۱۱. 
  34. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (انگلیسی) بازدید در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰
  35. خبرگزاری میراث فرهنگی بازدید در ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۰
  36. ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ ابوالحسن باقری نسب. «کرمانشاه گهواره تمدن دارای بیشترین تنوع آثار تاریخی است»(فارسی)‎. خبرگزاری آفتاب، ۸ فروردین ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۱۰ اوت ۲۰۱۰. «روزنامه اطلاعات» 
  37. مجله برخط کامپوس کلچر بازدید در ۲۴ اوت ۲۰۰۹
  38. وبگاه کت اینیست (انگلیسی) بازدید در ۳۰ اوت ۲۰۰۹
  39. Trinkaus, E and F. Biglari, F. (۲۰۰۶) Middle Paleolithic Human Remains from Bisitun Cave, Iran, Paleorient: ۳۲٫۲: ۱۰۵- ۱۱۱
  40. فارس گزارش می‌دهد: «هزار ماسوله» نگینی در دل کوه‌های شاهو: شهرستان پاوه که به شهر هزار ماسوله مشهور بوده، یکی از دیدنی‌ترین مناطق استان کرمانشاه است.، خبرگزاری فارس.
  41. فرهاد در اورامانات: هنوز هم با گذشت هزاران سال اگر کمی گوش‌هایمان را تیز کنیم صدای تیشه فرهاد را بشنویم که می‌خواهد همه غیرممکن‌ها را قربانی یک نگاه معشوق کند. تیشه‌ای که هزاران سال است در شکاف کوه بیستون افتاده و مردمان بی‌توجه می‌آیند و می‌روند اما کسی آن تیشه را نمی‌گیرد.، جام جم آنلاین - گردشگری.
  42. فرهاد ثانی سرای سنگی حسین کوهکن، بی‌بی‌سی‌کورد.
  43. ۴۳٫۰ ۴۳٫۱ ۴۳٫۲ ایرنا، کد خبر: ۳۳۰۰۲۹ زمان مخابره: ۱۲/۱۱/۱۳۸۷. بازدید: فوریه ۲۰۰۹.