جوانرود

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جوانرود
جوانرو
کشور  ایران
استان کرمانشاه
نام(های) دیگر قلعه جوانرود
نام(های) قدیمی جوانرو
سال شهرشدن ۱۳۳۹[۱]
مردم
جمعیت ٥٤٣٥٤ تن در سال ١٣٩٥[۲]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۳۳۹ متر
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه ۶۰۰ میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه ۴۵ روز
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۳
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۲۹ ل

جَوانرود نام قدیم منطقه‌ای؛ متشکل از شهرستان‌های کنونی جوانرود (قلعه جوانرود)، پاوه، ثلاث باباجانی و بخش‌های از روانسر در استان کرمانشاه می‌باشد. با اضافه شدن بخش‌هایی از اورامان لهون به مرکزیت شهر نوسود در تقسیمات کشوری زمان پهلوی دوم، در مجموع این منطقه اورامانات خوانده می‌شد. امروزه جَوانرود نام شهری در استان کرمانشاه و مرکز شهرستان جوانرود است. مردم جوانرود کرد هستند و این زبان را با گویش سورانی لهجه جافی تکلم می‌کنند.[۳] جوانرود از شمال به اورامان لهون و پل دو آب، از جنوب به شهرستان سرپل ذهاب و از شرق به کرمانشاه و از غرب به خاک عراق متصل است. زبان مردم این منطقه کُردی (کردی با گویش سورانی) است. از لحاظ موقعیت جغرافیایی این شهر در مرکز منطقه اورامانات و در بین سه شهرستان پاوه، ثلاث باباجانی و روانسر محصور می‌باشد.

پیشینه تاریخی[ویرایش]

نام جوانرود برگرفته از قلعه‌های حکومتی متعددی است که در این منطقه در چند قرن اخیر توسط حکومت‌ها بنا نهاده شده‌است. آثار و شواهد مکتوب بدست آمده در منطقه تاریخ و قدمت جوانرود و نامش را به بیش از ۷۰۰ سال می‌رسانند. حمدالله مستوفی در کتاب خویش ازاین منطقه با نام «الانی» یاد می‌کند.

محمدبیگ یکی از کُردهای جوانرود

حکومت جوانرود که جزء بلوک هجده‌گانه سنندج است[۴] و آیت‌الله مردوخ کردستانی در کتاب خود بلوک جوانرود را متشکل از قریه آباد پاوه و نیز قلعه جوانرود و محال روانسر ذکر می‌کند بیشتر در دست والیان اردلان بوده اما حاکمان اصلی جوانرود که مشروعیت خود را از عامه مردم می‌گرفتند سید احمد بیگ جاف و فرزندان وی بوده‌اند. پس از او رستم بیگ وکیل بنا بر وصیت پدر سید احمدبیگ و نظر ریش‌سفیدان مسئولیت رهبری ایل را برعهده گرفت. بعد از او اولاد ارشد وی به این مقام می‌رسیدند. این یاسای ایلی با فوت محمد بیگ وکیل درسال ۱۳۶۳ ه‍.ش به پایان رسید. ایل غالب در جوانرود همواره جافها، به سرکردگی بیگ زادگان جوانرودی بوده‌اند.[۵]

اماکن تاریخی[ویرایش]

غار کاوات[ویرایش]

غار کاوات از جمله غارهای دیدنی و معروف استان است که در سلسله کوه‌های شاهو در شمال دره باصفای قوری قلعه روستای شبانکاره از توابع پاوه واقع شده. دهانه غار در ارتفاع ۱۶۶۰ متری از سطح دریا قرار دارد. در انتهای این محوطه بزرگ، شاخه اصلی غار، با دهانه کوچکتری شروع شده و از قسمت چپ شاخه اصلی، نهر کوچکی به اعماق سنگ‌ها فرو می‌ریزد. پس از ۴۰ متر پیشروی، برکه‌ای به طول ۱۵ متر و عمق ۷۰ سانتی‌متر وجود دارد که در بعضی جاها، عمق آن به ۵٫۱ می‌رسد. در این قسمت غار به دوشاخه تقسیم می‌شود. این غار آب مورد نیاز شهرستان جوانرود و روستاهای توابع را فراهم می‌کند.[نیازمند منبع]

غار قوری قلعه[ویرایش]

علت نامگذاری غار به نام قوری قلعه وجود آبادی‌ای در ۷۰۰ متری غار است. در ایام قدیم اطراف این آبادی را قلعه‌های مختلفی دربر گرفته بود که شکل یکی از این قلعه‌ها شبیه قوری بوده‌است.[نیازمند منبع] نام کهن روستای قوری قلعه،"دەرە مەڕان"که در زبان هورامی به معنای "دره غارها" معنی میدهد. اراضی روستای قوری قلعه در اصل، متعلق به مردم پالنگان وبیساران ژاورود بوده که به دلیل حکمرانی بگزادگان جاف ،تصرف شده واهالی جاف جوانرود در ان ساکن شده اند.(نادری_قوری قلعه)

علمای اهل سنت[ویرایش]

احمد فخری - احمد بهرامی - یحیی امینی - جبار فرجی - لقمان امینی - فاروق قادری - عبدالجبار حیدری - سیف الله حسینی - حسین حسینی - خالد رحمتی - مسرور محمودی - توفیق عزیزی - برهان باباخانی - و ...

دین و مذهب[ویرایش]

مردم شهرستان جوانرود مسلمان و سنی مذهب اند و تفکرهای آن از اکثریت به اقلیت عبارتند از: اهل تصوف - اخوان - سلفیت - مکتب قرآن، ... مردم شهرستان جوانرود به نسبت سایر شهرستان های سنی مذهب غرب کشور نسبت به جمعیت خود وضعیت جمعه و جماعت با شکوهی دارند و نماز جمعه های این منطقه اکثر پر جمعیت و حال و احوال مذهبی و معنوی دارد.

مساجد[ویرایش]

جوانرود ۲۰ مسجد دارد که قدیمی‌ترین مسجد این شهر، مسجد جامع قدیم است که تأسیس آن به سال ۱۱۸۷ شمسی بر می‌گردد (تا ۱۳۹۶، ۲۰۸ سال قدمت دارد) و سایر مساجد عبارتند از: مسجد دار الاحسان - مسجد شافعی - مسجد جامع جدید - مسجد قبا - مسجد ابراهیم - مسجد حضرت رسول - مسجد نبی اکرم - مسجد نور - مسجد دار السلام - مسجد دار الصفا - مسجد نبی الله - مسجد آل محمد - مسجد دار الصفا - مسجد یکتا - مسجد صلاح الدین ایوبی - مسجد خاتم الانبیا - مسجد عبدالقادر گیلانی - مسجد حمزه و مسجد خلفای راشدین

زلزله 21 آبان 1396[ویرایش]

در ساعت 21:48 روز یک شنبه به مرکزیت حوالی ازگله زلزله ای به بزرگی 7/4 منطقه غرب را لرزاند و طبق آمار رسمی حدود 700 نفر کشته شدند و طبق سخنان مردمی حدود 3 هزاز نفر کشته شدند و این زلزله به شدت مصبیت بار و دارای آسیب های جسمی و روحی بسیاری بود و قابل توجه است خیری هم در این زلزله بود اینکه باعث همدلی مردم کرد و سایر مردم ایران شد در نجات مردم زلزله زده غرب استان کرمانشاه . مردم جوانرود نیز آسیب های زیادی دیدند اما دریغ از ذکر در رسانه های رسمی .

منابع[ویرایش]

  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران. بازبینی‌شده در امرداد ۱۳۹۲. 
  2. «جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰». مرکز آمار ایران، ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  3. http://www.kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215
  4. آیت الله شیخ محمد مردوخ کردستانی، کتاب: تاریخ مردوخ، (چاپ اول:1379، تهران: نشرکارنگ) صفحه300-302
  5. فاتح رشیدی رستمی: ناگفته‌های از تاریخ جوانرود
  • کریمی، آیت؛ ۱۳۹۱، مطالعه و تحلیل ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی مؤثر در پایداری بستر شهر جوانرود با استفاده از داده ماهواره‌های کارتوست p5 و لندست؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس تهران.
  • برزگر، صالح؛ ۱۳۸۲، بررسی تحولات شهر و شهرنشینی جوانرود با تأکید بر توسعه کالبدی از ابتدای پیدایش تا سال ۱۳۸۲؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
  • حیدری، سامان؛ ۱۳۹۴، آثار بازارچه مرزی در تحولات فضایی شهر جوانرود، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی تهران.
  • fallingrain