جشنواره تئاتر فجر
| مکان | تهران، ایران |
|---|---|
| بنیانگذاری | ۱۳۶۱ |
| میزبان | مرکز هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجمن هنرهای نمایشی ایران مؤسسه بینالمللی تئاتر[۱] |
| وبگاه |
جشنوارهٔ بینالمللی تئاتر فجر از مهمترین جشنوارههای تئاتر در ایران است که هرساله در دههٔ فجر در ماه بهمن برگزار میشود. این جشنواره اغلب رقابتی است و دارای بخشهای گوناگونی مانند بخش نمایش صحنهای، بخش بینالملل، بخش نمایشهای رادیویی، و بخش نمایش خیابانی است.
برگزارکنندگان این جشنواره مرکز هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، انجمن هنرهای نمایشی ایران، و مؤسسه بینالمللی تئاتر هستند و دبیرخانهٔ جشنواره در تهران قرار دارد.[۱] شورای سیاستگذاری جشنوارهٔ تئاتر فجر شامل معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (رئیس شورا)، استاندار تهران، سرپرست اداره کل هنرهای نمایشی، رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، قائممقام سازمان صدا و سیما، معاون فرهنگی اجتماعی شهرداری تهران، مدیرعامل خانه تئاتر، مدیر هنرهای نمایشی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، مشاور هنرهای معاونت امور هنری، مدیر عامل خانه هنرمندان ایران، و پیشکسوتان تئاتر است.[۳] دبیر فعلی این جشنواره سید وحید فخرموسوی است.
تا بیست و چهارمین دورهٔ جشنوارهٔ فجر، بیشتر نمایشها آثار جدیدی بودند که برای جشنواره تولید میشدند؛ اما در دورهٔ ۲۴م و ۲۵م بیشتر نمایشهایی که برای حضور در جشنواره انتخاب شدند پیشتر اجرای عمومی داشتند و تنها آثار معدودی برای جشنواره تولید شده بودند. این تغییر بر اساس این نظریه که «جشنواره محلی است برای عرضهٔ تولیدات یکسالهٔ تئاتر کشور» انجام شد. از دورهٔ ۲۶م تاکنون (دورهٔ ۳۰ام) دو شیوهٔ پیشین انتخاب آثار ترکیب شدند و بخشی از نمایشهای جشنواره از میان نمایشهای اجراشده در طول سال انتخاب میشوند و برخی از میان کارهای جدیدی که برای حضور در جشنواره آماده شدهاند، تا شیوهای جامعتر به کار گرفته شود.[۴]
دیدگاهها دربارهٔ جشنواره
[ویرایش]در دورهٔ ۳۱م جشنواره بسیاری از نویسندگان و کارگردانان برندهٔ سی دورهٔ گذشتهٔ جشنواره حضور نداشتند.[۵][۶] مریم معترف، کارگردان تئاتر و دبیر تئاتر خیابانی جشنوارهٔ تئاتر فجر، معتقد است افراد معتبرِ تئاتریِ ایران باید در این جشنواره، که جهانی و نمایندهٔ تئاتر ایران است، حضور داشته باشند؛ و میافزاید: «در کنار جوانان باید افراد باتجربه در این جشنواره حضور داشته باشند… اگر پیشکسوتان در جشنواره حضور نداشته باشند جوانان فرصت یادگرفتن را از دست میدهند و هرکدام از کارگردانان نگاه خود را به این جشنواره دارند.»[۷] اما محمد یعقوبی، نمایشنامهنویس و کارگردان، میگوید در وضعیت کنونی ممیزی در تئاتر ایران که حضور در جشنواره لزوماً به معنی داشتن اجرای عمومی نیست و مسئولان بهصراحت میگویند که حضور در جشنواره به معنای داشتن اجرای عمومی نیست، حضور حرفهایها در جشنواره نادرست است. او میافزاید: «ایکاش حرفهایها به جشنواره نمیرفتند؛ چون فرصتی است برای جوانها تا بالاخره خودشان را نشان بدهند. ما هم در جشنوارهٔ فجر دیده شدیم و حالا به جوانها حق میدهم که از این فرصت استفاده کنند.» او معتقد است که حرفهایها به شرطی باید در جشنواره حضور داشته باشند که نمایششان پیش از جشنواره اجرای عمومی گستردهای داشته باشد.[۸] همچنین، نیما دهقان، کارگردان تئاتر، میگوید: «فکر میکردم بهترین جایزهٔ زندگیام گرفتن جایزهٔ کارگردانی در جشنوارهٔ فجر است، که البته آن را بهدست آوردم، اما میخواهم اعتراف کنم که اشتباه کردم.»[۹] نهایتاً رویّهٔ جشنواره از دورهٔ سی و چهارم با دبیری سعید اسدی تغییر کرد و نمایشها پس از اجرای عمومی خود میتوانستند در جشنواره حضور یابند.
حواشی
[ویرایش]در سی و هشتمین جشنوارهٔ تئاتر فجر، که در بهمن ۱۳۹۸ برگزار شد، ۱۸ نمایش از بخش مسابقهٔ جشنوارهٔ تئاتر فجر، تمام گروههای نمایشی بخش دیگر گونههای اجرایی (۱۶ نمایش) و بیش از ۱۰ نمایش از بخش میهمان جشنوارهٔ بینالمللی تئاتر فجر به دلیل آنچه اعتراض به سرنگونی پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بینالمللی اوکراین و برخورد با اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران بود، از حضور در این جشنواره انصراف دادند.[۱۰]
برگزیدگان
[ویرایش]بسیاری از دورههای جشنوارهٔ تئاتر فجر غیررقابتی برگزار شدهاند. در بسیاری از دورهها تنها یک بخش مسابقه و در برخی دو یا سه بخش وجود داشتهاند.
کارگردانان برگزیده
[ویرایش]کارگردانان برگزیده مسابقهٔ تئاتر ایران جشنواره تئاتر فجر:[۶]
نمایشنامهنویسان برگزیده
[ویرایش]نمایشنامهنویسان برگزیدهٔ بخش مسابقهٔ ایران جشنوارهٔ تئاتر فجر:[۵]
برگزیدگان بخش عکس تئاتر فجر
[ویرایش]| سال | دوره | نفر اول | نفر دوم | نفر سوم | تقدیرشده |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱۴۰۰ | چهلم | اردلان آشناگر | مریم رحمانی | محمد تقوی | شهریار دبیری، سلاله رویدشتی، شیوا سراج |
| ۱۳۹۹ | سی و نهم | شهریار دبیری | نیلوفر آستا | مریم قهرمانیزاده | مریم جعفری نمین، سلاله رویدشتی، فاطمه حسنپور زعفرانی |
| ۱۳۹۸ | سی و هشتم | کیارش مسیبی | مریم قهرمانیزاده | علیاصغر اظهاری خوشکار | مرجانه پورحسین، مهدی مصباحی |
| ۱۳۹۷ | سی و هفتم | لیلی صدیق | کیارش مسیبی | شیوا خدابخش | امیررضا ریاضی، فرهاد جاوید |
| ۱۳۹۶ | سی و ششم | ساینا قادری | شهریار اکبریه | علی نیکرفتار | |
| ۱۳۹۵ | سی و پنجم | فرهاد جاوید | پرنا بهارعلی | سید ضیاءالدین صفویان | حامد ملکپور، حسین اسماعیلی، مونا تهرانی مؤید، فرناز مطلوبی |
| ۱۳۹۴ | سی و چهارم | مهرداد متجلی | کیارش مسیبی | پرنا بهارعلی | عماد دولتی، حسین اسماعیلی، سیانا قادری |
| ۱۳۹۳ | سی و سوم | سید ضیاءالدین صفویان | مسعود میرمیری | سینا عدلی | زهره صفی نور، مریم دیهول، مهسا صفاریپور |
| ۱۳۹۲ | سی و دوم | پیمان ایروانی | ساره سرلک | مهسا صفاریپور | رضا قاسمی زرنوشته، پریناز آلآقا، صنم توکلی |
| ۱۳۹۱ | سی و یکم | کاوه کرمی | رضا قاسمی زرنوشته | آوا کیایی | لیلی صدیق، شرمین ولیمحمد |
| ۱۳۹۰ | سیام | مصطفی قاهری | مانی لطفیزاده | مهدی آشنا | مهرداد متجلی (جایزهٔ ویژه)، عاطفه آرانی، مهدی حسنی، عباس کوثری، رضا موسوی |
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- 1 2 «فراخوان سی و دومین جشنوارهٔ بینالمللی تئاتر فجر (PDF)». وبگاه ایران تئاتر. ۴ اردیبهشت ۱۳۹۲. دریافتشده در ۲۸ مهر ۱۳۹۲.
- ↑ «نمایش دورریز منتخب شانزدهمین جشنوارهٔ تئاتر فجر». خبرگزاری ایسنا.
- ↑ دربارهی ما - شورای سیاستگذاری جشنواره بایگانیشده در ۱۹ اکتبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine وبگاه رسمی جشنوارهٔ تئاتر فجر
- ↑ «دربارهٔ ما - معرفی جشنواره». وبگاه رسمی جشنوارهٔ تئاتر فجر. بایگانیشده از اصلی در ۱۹ اکتبر ۲۰۱۳. دریافتشده در ۲۶ مهر ۱۳۹۲.
- 1 2 الهه خسروی یگانه (۳ بهمن ۱۳۹۱). «غیبت نمایشنامهنویسان مطرح در جشنوارهٔ تئاتر فجر / جای خالی برگزیدگان ۳۰ دوره در جشن سی و یکم». خبرآنلاین. دریافتشده در ۲۶ مهر ۱۳۹۲.
- 1 2 الهه خسروی یگانه (۴ بهمن ۱۳۹۱). «غایبان جشنوارهٔ تئاتر فجر / جای خالی کارگردانان برگزیدهٔ ۳۰ سال گذشته در جشنوارهٔ امسال». خبرآنلاین. دریافتشده در ۲۶ مهر ۱۳۹۲.
- ↑ «گفتگوی هنرنیوز با مریم معترف، کارگردان تئاتر؛ عدم حضور کارگردانان صاحبنام در سیامین جشنوارهٔ تئاتر فجر به چشم میخورَد». هنر نیوز. ۱۹ بهمن ۱۳۹۰. دریافتشده در ۲۶ مهر ۱۳۹۲.
- ↑ «دلیل غیبت برگزیدگان تئاتر فجر در جشنوارهٔ امسال / یعقوبی: امیدی به اجرای نمایشنامههایم ندارم/ جوانها باید در تئاتر فجر دیده شوند». خبرآنلاین. ۷ بهمن ۱۳۹۱. بایگانیشده از اصلی در ۲۱ اکتبر ۲۰۱۳. دریافتشده در ۲۶ مهر ۱۳۹۲.
- ↑ «آخرین حواشی تئاتر پرحاشیهٔ نیما دهقان - حرفهای جنجالی حسین پاکدل در شب پایانی اجرای ترن». ایسنا. ۴ بهمن ۱۳۹۱. دریافتشده در ۲۶ مهر ۱۳۹۲.
- ↑ ۱۸[نمایش از بخش مسابقهی جشنوارهی تئاتر فجر، ۱۶ نمایش بهعنوان تمام گروههای نمایشی بخش دیگر گونههای اجرایی، گروههای نمایشی مشهد و بیش از ۱۰ نمایش از بخش میهمان جشنوارهی بینالمللی تئاتر فجر و ۵ عکاس از حضور در این جشنواره انصراف دادند.]
- ↑ https://www.tabnak.ir/fa/news/375466/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%
پیوند به بیرون
[ویرایش]
| آیین/نمایش |
|  | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| نمایشهای عامیانه | خاله رورو • بقالبازی • کچلکبازی • تخت حوضی (سیاهبازی) • خیمهشببازی • نقالی ایرانی • کوسهگردی • ورزاجنگ • ورزش زورخانهای • معرکهگیری • پیشپرده • سایهبازی | |||||
| گروههای نمایش | ||||||
| تماشاخانهها | ||||||
| جشنوارهها | ||||||
| دیـگر | ||||||
