زبان ترکی خراسانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زبان ترکی خراسانی
زبان بومی در: ایران
منطقه خراسان شمالی
تعداد گویشوران
۴۰۰٬۰۰۰ (تخمین)[۱] تا یک میلیون تن (تخمین دوفرر با احتساب مناطقی در ترکمنستان و فراتر از آمور دریا)[۲]  (بدون تاریخ)
آلتاییک[۳]
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۲ tut
ایزو ۶۳۹-۳ kmz

زبان ترکی خراسانی نام گونه‌ای از زبان‌های ترکی است که ترک‌های خراسان بدان سخن می‌گویند. این زبان بیشتر در استان خراسان شمالی صحبت می‌شود ولی در استانهای خراسان رضوی و گلستان هم گویشور دارد. همه کسانی که به زبان ترکی خراسانی سخن می‌گویند به زبان فارسی نیز مسلط هستند.

محدوده جغرافیایی[ویرایش]

ترکی خراسانی معمولاً در بجنورد و فاروج و شیروان و بام و صفی آباد از استان خراسان شمالی و برخی نیز در قوچان و درگز و منطقه شاهرگ، جغتای، خوشاب و جوین سبزوار و نیشابوراز استان خراسان رضوی و همچنین در استان گلستان و استان سمنان نیز سخن گفته می‌شود.

خطر انقراض[ویرایش]

سازمان یونسکو از زبان‌های در معرض خطر جهان و یا منسوخ شده، اطلسی تهیه کرده‌است که به صورت آنلاین و به کمک نقشه‌های گوگل قابل مشاهده است. در این لیست، برای کشور ایران ۲۵ زبان در معرض خطر نشان داده شده‌است که ترکی خراسانی یکی از این زبان‌ها است و با عنوان زبان آسیب پذیر (Vulnerable) از آن یاد شده‌است.[۴] [۵]

لهجه‌ها[ویرایش]

زبان ترکی خراسانی به چندین لهجه گوناگون گویش می‌شود بگونه‌ای که بسیاری از روستاهای ترکنشین خراسان، لهجه و گویش ویژه خود را دارند ولی مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: لهجه بجنوردی، بغایری ، بیات ، بام‌صفی‌آباد، جغتایی، خوشابی لهجه قوچانی ، لهجه شاهرگی افشاری ودره گزی افشاری و لهجه شیروانی. تفاوت برخی لهجه‌ها به‌قدری است که بسیاری به سختی سخن یکدیگر را می‌فهمند. همچنین مردم شهر رامیان وآزادشهرومینودشت و نردین استان گلستان به این زبان تکلم می‌کنند. آنان نیز بخشی از ایل گرایلی بوده و جزئی از ترکان قزلباش هستند.

رده‌بندی[ویرایش]

ترکی خراسانی به خانواده زبانهای اوغوز تعلق دارد؛ این گروه همچنین زبانهای ترکی آذربایجانی، ترکی استانبولی، زبان گاگاوز، زبان ترکمنی و زبان سالار را دربر می‌گیرد. ترکی قشقایی وآذربایجانی نزدیکترین زبان به ترکی خراسانی است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Boeschoten, H. "The speakers of Turkic languages". In L. Johanson and É. Á. Csató (eds). The Turkic languages. لندن: Routledge. ISBN 978-0-415-41261-2.  Unknown parameter |سال= ignored (help)
  2. TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW
  3. The existence of the Altaic family is controversial. See زبان‌های آلتایی.
  4. http://www.unesco.org/languages-atlas/
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_endangered_languages_in_Asia#Iran

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Khorasani Turkic language». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹.