سنقر

مختصات: ۳۴°۴۶′شمالی ۴۷°۳۵′شرقی / ۳۴٫۷۷°شمالی ۴۷٫۵۹°شرقی / 34.77; 47.59
صفحه نیمه‌حفاظت‌شده
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

سنقر
سنقر بوتون شکیل.jpg
کشور ایران
استانکرمانشاه
شهرستانسنقر
بخشمرکزی
نام(های) پیشینماذپَهرَگ، ماینَهرَج[۱]
سال شهرشدن۱۳۰۹[۲]
مردم
جمعیت۴۴٬۲۵۶ نفر (۱۳۹۵)[۳]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱٬۶۸۱[۴]
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۱۲ سانتیگراد
میانگین بارش سالانه۴۳۶ میلیمتر
اطلاعات شهری
شهردارعلی بنی‌عامریان
ره‌آوردتخمه سنقری ، کباب سه سیخ سنقری، قالی کلیایی،انگور ارگانیک
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۸۳
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۲۹ ق[۵]
کد آماری۱۲۶۵
سنقر بر ایران واقع شده‌است
سنقر
روی نقشه ایران
۳۴°۴۶′شمالی ۴۷°۳۵′شرقی / ۳۴٫۷۷°شمالی ۴۷٫۵۹°شرقی / 34.77; 47.59

سُنقُر یا سُنگر مرکز شهرستان سنقر در استان کرمانشاه است. این شهر در منطقه‌ای ییلاقی و در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی کرمانشاه و ۹۵ کیلومتری غرب همدان قرار دارد، شهر سنقر به لحاظ قرار گرفتن در میان رشته کوه‌های زاگرس دارای آب و هوای خنک ییلاقی و کوهستانی است[۶]، به همین دلیل دارای جمعیت فصلی بوده که در بهار و تابستان افزایش پیدا می‌کند. کوه دالاخانی در جنوب غربی سنقر قرار دارد و همه ساله پذیرای کوهنوردانی از سراسر کشور است که به ارتفاعات آن صعود می‌کنند. کوهستانهای اطراف سنقر، زیستگاه حیات وحش و گونه‌های متنوع گیاهی فراوان است که واجد ارزشهای تفرجگاهی و گردشگری هستند.

وجه تسمیه

نام کنونی «سنقر»از دورۀ حکومت «اتابک سنقر» بر این شهر اطلاق گردید که در دورۀ سلجوقی والی این شهر شد. امروزه ساکنان سنقر نام شهرشان را «سُنگور» می‌خوانند.[۷]

در منابع تاریخی پیش از اسلام از این شهر با نام ماذپَهرَگ (مادپهله) یاد شده‌است. تلفظ این کلمه در دوران پس از اسلام به صورت ماینه‌هره یا ماینه‌هره‌ج درآمد. این نام از دو جزء ماد/مای/مایه‌ن/مایان و پهله ساخته شده‌است. در دوران کنونی نیز نام ماد و مایان همچنان به کوه مایان‌کوه که شهر سنقر در دامنۀ آن قرار دارد اطلاق می‌شود. واژۀ پهله نیز در نام منطقه و طایفۀ فه‌یله‌کوڕی به جای مانده‌است.[۱]

مردم

مردم شهرستان سنقر به زبان‌های کردی جنوبی با گویش کلیایی و ترکی آذربایجانی با گویش سنقری صحبت می‌کنند. مردم روستاهای اطراف بیشتر به کار کشاورزی و یا دامداری مشغول هستند.[۷][۸][۹] سنقر جزو اولین شهرهای کشور بود اما به دلیل بی‌توجهی دچار عقب افتادگی صنعتی شده‌است.[۱۰]

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۴۴٬۲۵۶ نفر (۱۳٬۹۹۶ خانوار) بوده‌است.[۱۱]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۴۵۱۵٬۴۳۲—    
۱۳۵۵۱۹٬۷۰۲+۲۷٫۷٪
۱۳۶۵۳۳٬۷۸۲+۷۱٫۵٪
۱۳۷۰۳۷٬۷۷۲+۱۱٫۸٪
۱۳۷۵۴۰٬۸۴۸+۸٫۱٪
۱۳۸۵۴۳٬۱۸۴+۵٫۷٪
۱۳۹۰۴۴٬۹۵۴+۴٫۱٪
۱۳۹۵۴۴٬۲۵۶−۱٫۶٪

جغرافیا

شهر سُنقر و کُلیایی در جلگه همواری واقع شده و اطراف آن را رودخانه، سبزه‌زار، باغات و بیشه‌زار و کوه‌های دالاخانی (به معنی آشیانه عقاب‌ها) مادیان کوه؛ کمر زرد، بوسوار، زن مرد و… فراگرفته است که تا اواخر تابستان از برف زمستانی پوشیده‌است.

باغ‌های زیادی در اطراف شهر سنقر وجود دارند که می‌توان به باغات اوچ‌دیرمان ، مجموعه باغ‌های انگورارگانیک روستای سهنله ، سراب سنقر و باغ‌های بسیار زیاد دیگری اشاره کرد که زیبایی خاصی به سنقر بخشیده‌اند.

جاذبه‌های گردشگری

بقعه تاریخی مالک(آرامگاه مالک)، سراب (سراب گزنهله)، کوه دالاخانی که در تمام فصول پذیرای کوهنوردان حرفه‌ای و عموم مردم می‌باشد، منطقهٔ خان امیران در جنوب سنقر (روبروی روستای زنگنه) که مشتمل بر بقایای روستای قدیمی خان امیران و نیز چشمهٔ خروشان آن در دامنهٔ کوه می‌باشد و همچنین غارآهکی در دامنهٔ کوه دالاخانی که اخیراً کشف شده‌است و با عمق دسترسی به اندازهٔ ۱۵۰ متر که به می‌توان آن را جزو ۵ غارعمودی ایران به‌شمار آورد[نیازمند منبع]، از مهمترین گردشگاه‌ها و جاذبه‌های سنقر به‌شمار می‌آیند.

  • کوه دالاخانی
  • بقعه تاریخی مالک
  • منطقه تفریحی سراب سنقر

مراکز آموزشی

  • دانشگاه آزاد سنقر
  • دانشگاه پیام نور سنقر
  • دانشکده کشاورزی
  • دانشکده پرستاری

فرهنگ

سالن سینما

شهر سنقر فاقد سالن سینما است. با این وجود در قالب طرح سینما روشن از سال ۱۳۹۴ امکانات نمایش فیلم در آمفی تئاتر مجتمع فرهنگی ادارۀ فرهنگ وارشاد اسلامی سنقر فراهم آمده‌است. نمایش فیلم در این مجتمع فرهنگی از روز ۱۲ دی ۱۳۹۴ با اکران فیلم جامه‌دران آغاز شد.[۱۲]

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ‏ «نام‌جای تاریخی و باستانی شهرستان سنقر کلیایی» مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). CIVILICA. ۱ فروردین ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۲۱ مارس ۲۰۲۱.
  2. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وبگاه رسمی وزارت کشور ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۶ مرداد ۱۳۹۲.
  3. «جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰». مرکز آمار ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۴.
  4. «پایگاه جستجوی نامهای جغرافیایی». سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۴.
  5. پلاک وسایل نقلیه استان کرمانشاه
  6. «آب و هوای سنقر». داده‌های آب و هوا برای شهرهای جهان.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «روزی روزگاری شهرهای کرمانشاه…». همشهری استان‌ها. دریافت‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۷.[پیوند مرده]
  8. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام cinema وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  9. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام azar وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  10. «TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW». دانشنامهٔ ایرانیکا. دریافت‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۷.
  11. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  12. ادارۀ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه: آغاز به کار طرح سینما روشن در شهرستان سنقر و کلیایی، نوشته‌شده در ۱۹ دی ۱۳۹۴؛ بازدید در ۱۱ مرداد ۱۴۰۰.

منابع

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳.
  • Michael Knüppel (April 15, 2010). "TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW". [[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]]. Bibliotheca Persica Press. Retrieved July 26, 2013. URL–wikilink conflict (help)