پراو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پرآو
Per av (2).jpg
کوهستان پرآو
ارتفاع بلندترین قله ۳۴۰۵ متر
ترجمه پرآب (زبان کردی)
تلفظ په‌ڕاو
Paraw
مکان
مکان از شمال شرق تا شمال غرب شهر کرمانشاه
رشته‌کوه رشته کوه زاگرس
زمین‌شناسی
گونه کوههای چین دار(آهکی)
آخرین فوران غیر آتشفشانی
کوهنوردی
نخستین صعود نامشخص
مسیر در اکثر قله های کوهستان پراو ساده ترین راه جبهه جنوبی است

کوهستان پرآو (به کردی: په‌ڕاو به معنای پرآب) رشته کوهی امتداد یافته از شمال غرب تا شمال‌شرق شهر کرمانشاه،[۱] باطول تقریبی ۸۰کیلومتر و وسعت ۸۸۰ کیلومتر مربع بخشی از رشته کوه زاگرس در غرب ایران می‌باشد[۲]رشته کوه پراو از سمت شمال غربی به رشته کوه شاهو متصل است و از سمت جنوب شرقی، رودخانه معروف گاماسیاب آن را از رشته کوه هرسین جدا می‌کند و دهستانهای پای روند و میان دربند در جنوب غربی و دهستان‌های دینور و بیلوار در شمال شرقی این کوهستان واقع شده‌اند.[۳] قله پرآو باارتفاع ۳۴۰۵ متر از سطح دریا بلندترین قلهٔ این کوهستان و یکی از۱۵۱۵قله بسیار برجسته جهان به‌شمار رفته[۴] که در شمال شرقی شهر کرمانشاه واقع شده‌است.[۵] کوه‌های این منطقه دارای یکی از عمیق‌ترین لایه‌های لایم استون کره زمین است[۶] و همچنین بعلت فشارهای ناشی از کوه‌زایی آلپی شکاف‌های بسیاری پیدا کرده‌است[۷] به همین علت عمیق‌ترین غارهای ایران مانند غارهای پراو، جوجار، قیژلان و چاه غار قلا در این کوهستان قرار دارند[۸][۹]

خط الراس اصلی پراو که قله قته چرمی در مرکز قرار دارد و شهرکرمانشاه

خط الراس اصلی و مرتفع این کوهستان دارای قلل متعددی است که اکثراً ارتفاعی بالاتر از ۳۰۰۰ متر دارند جهت خط الراس اصلی از غرب به شرق امتداد یافته‌است و به ترتیب شامل قلل :خرامان، قته چرمی، پرآو، نماز گاه، شاودالان، سه کل، زنهان، بیستون، بان برزه و … می‌باشد عبور از خط الراس‌های پرآو عمدتاً در بسیاری از مکانها حالت فنی دارند و عبور از بعضی از قسمت‌های آن‌ها احتیاج به طناب و ابزارگذاری دارد بخصوص در قلل خرامان، قته چرمی، سه کل و بیستون[۱۰]همچنین در منتهی علیه غربی این رشته کوه قله‌هایی مانند بلوچ قرار دارند.[۱۱].

کوه فرخشاد در شمال کرمانشاه

از قلل زیر ۳هزار متر در کوهستان پراو قله های فرخشاد(به ارتفاع ۲۴۴۵متر)،زرده بلین و دوشاخ(دوکل) به دلیل واقع شدن در شمال شهر کرمانشاه مورد استقبال علاقه مندان به کوهنوردی میباشد.[۱۲]

دیواره بیستون اورست صخره‌های جهان[ویرایش]

دیواره بیستون عظیم‌ترین صخرهٔ آهکی جهان است[۱۳] که در کوهستان پرآو (کوه بیستون) واقع گردیده‌است و با ارتفاع ۱۲۰۰ متر و وسعت بیش از ۵۰۰۰ متر، در میان فنی‌ترین دیواره‌های سنگنوردی جهان جای داشته و به اورست صخره‌های جهان مشهور بوده[۱۴] و مرتفع‌ترین دیواره ایران و پنجمین دیواره مرتفع دنیاست[۱۵][۱۶] از سال ۲۰۱۰ میلادی فستیوال جهانی سنگنوردی بیستون در این کوه برگزار می‌گردد[۱۷][۱۸][۱۹] همچنین میراث جهانی یونسکو " کتیبه بیستون "بعنوان بزرگترین سنگ‌نبشتهٔ جهان و نخستین متن شناخته شدهٔ ایرانی در دامنه‌های جنوبی این کوهستان قرار دارد.

دیواره ی بیستون عظیم ترین صخره ی لایم استون جهان

غار پرآو اورست غارهای عمودی جهان[ویرایش]

غار پرآو یکی از غارهای عمودی برتر جهان بوده و یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد آن وجود دهانه غار در ارتفاع ۳۰۵۰ متری از سطح دریا است که این بالاترین سطح در بین تمام غارهای عمودی دنیا می‌باشد، از این رو به اورست غارهای عمودی(عمیق) جهان مشهور است.[۲۰][۲۱]این غار با درجه سختی پیمایش D5 از دشوارترین غارهای جهان از نظر غارنوردی به‌شمار می‌رود. برخی محققان این غار را دشوارترین غار جهان به لحاظ پیمایش ذکر نموده‌اند[۲۲] در سال ۱۳۸۸ غار پراو توسط سازمان حفاظت محیط زیست ایران به عنوان اثر طبیعی - ملی به ثبت رسید.[۲۱] اولین بنیاد غارنوردان کشور انگلستان بنیاد بین‌المللی پرآو نام دارد که در سال ۱۹۷۴ توسط "David Judson" پس از بازگشت از اکتشاف پرآو نامگذاری گردیده‌است همچنین، کتابی نیز با عنوان غار پرآو Ghar Parau توسط وی در خصوص غار پرآو در سال ۱۹۷۲ در کشور بریتانیا به چاپ رسیده‌است[۲۳][۲۴] تاکنون چندین نفر در این غار جان خود را از دست داده‌اند از این رو لقب غار قاتل به آن داده شده‌است[۲۵]

جوجار،دومین غار عمیق‌ آسیا[ویرایش]

غار جوجار دومین غار عمیق آسیا(پس از غار boy-bulok ازبکستان)[۲۶] به شمار رفته که در کوهستان پرآو در ضلع شرقی قله پراو و ضلع شمالی قله شاودالان قرار دارد که در شهریور ۹۴ به عنوان عمیق‌ترین غار ایران شناخته شد[۲۷] به این ترتیب رکورد عمیق‌ترین غار ایران که در اختیار غار پراو بود پس از حدود نیم قرن شکسته شد[۲۸] یک اکسپدیشن بین‌المللی در مرداد ۹۵ جهت ادامه اکتشاف و ادامه پیمایش در عمق بیش از ۸۰۶ متری غار آغاز گردید[۲۹] در سوم شهریور ۹۵ اعلام گردید که کاشفان این غار موفق گردیده‌اند به اعماق بیش از ۱۰۰۰ متری جوجار دسترسی یابند به این ترتیب ایران به عنوان ۲۱ امین کشور جهان که دارای غاری با عمق بیش از۱۰۰۰ متر است معرفی گردید[۳۰] دراخرین اکسپدیشن بین‌المللی در شهریور ماه ۱۳۹۷ که با حضور ۳۷ نفر از استان‌های مختلف و دو غارنورد از کشورهای ترکیه و لهستان برگزار شد با پشتیبانی یک تیم، غواصی در سیفون انتهایی غار صورت پذیرفت. بعد از دو نوبت غواصی و بررسی این سیفون، مشخص گردید که این سیفون، علاوه بر اینکه فاقد دید زیر آب است، عمق و طول زیادی داشته و برای گذر از آن نیاز به تجهیزات، نفرات و برنامه‌ریزی‌های بیشتری است. با توجه به خطرات بسیار غواصی در غار، سرپرست برنامه تصمیم‌گرفت که انجام عملیات غواصی بیشتر در انتهای این غار را به آینده غارنوردی کشور واگذار نماید. در نهایت و پس از غواصی انجام شده، ضمن افزایش ۶ متر طول و ۴ متر عمق، غار جوجار، با عمق مکشوف ۱۳۲۰ متر به عنوان عمیق‌ترین غار ایران و در رتبه ۲۷ عمیق‌ترین غارهای جهان قرار گرفت.[۳۱][۳۲]

قلاء،دومین چاه غار عمیق جهان[ویرایش]

غار قلاء در انتهای فلات کوهستان پرآو و در ارتفاع ۲۸۰۰ متری از سطح دریا قرار گرفته‌است،

دهانه چاه غار قلا

در آخرین روز تابستان ۱۳۹۵ و پس از چند برنامه اکتشافی، و با حدود ۷۰۰متر طناب ریزی توسط تیم غارنوردی سورنا به سرپرستی یوسف سورنی نیا، عمق نهایی این چاه غار ۵۶۲ متر اعلام و بدین ترتیب غار قلا دومین چاه غار عمیق جهان به‌شمار می‌رود[۳۳][۳۴][۳۵]

مقایسه ارتفاع چاه غار قلا و برج ایفل

قیژلان، سومین غار عمیق ایران[ویرایش]

در سال ۱۳۹۷ با پیمایش جدید هیئت غارنوردی متشکل از تیم غار نوردی سورنا از ایران، تیمهایی از لهستان، ایتالیا، ارمنستان و فرانسه، سومین غار عمیق ایران شناسایی و به این ترتیب رتبه‌بندی این دسته از غارها تغییر کرد. غار قیژلان در فلات پراو تا عمق ۷۰۰ متری اکتشاف و بدین ترتیب عنوان سومین سوپر غار عمیق ایران پس از غارهای جوجار و پراو را بدست آورد[۳۶]

پناهگاه‌های کوهستان پراو[ویرایش]

در کوهستان پرآو تاکنون دو جان‌پناه و یک پناهگاه ساخته شده‌است.[۳۷]پناهگاه بزرگ پرآو که در میدان پراو و در سال ۱۳۵۹ تا ۶۰ شمسی و با هزینه ۴۵ هزار تومان توسط کمیته پناهگاه‌های هیئت کوهنوردی استان کرمانشاه ساخته شده‌است. این پناهگاه با مساحتی حدود ۳۲ متر مربع و ظرفیت خواب حدود ۱۵ نفر در ارتفاع حدود ۳۱۰۰ متری و بسیار نزدیک به دهانه ورودی غار عمیق پراو است.جان‌پناه غار یک شبه، جان‌پناه دیگری در جبهه جنوبی قله پراو است که در سال ۱۳۵۹ در مسیر صعود قله پراو و در ارتفاع ۲۷۲۰ متری با هزینه ده هزار تومان ساخته شده‌است. مساحت آن حدود نه متر مربع و ظرفیتش حدود هشت نفر برای خواب است.جان‌پناه فلزی گردنه شنل هم در سال ۱۳۶۲ توسط فدراسیون کوهنوردی در مسیر صعود به قله شاودالان و بر روی گردنه ۲۷۰۰ متری شنل ساخته شده‌است. مساحت و ظرفیت آن به ترتیب ۱۰ متر مربع و حدود ۸ نفر برای خوابیدن است.

سرابها و چشمه‌های پرآو[ویرایش]

۱-سراب بیستون:این سراب در سی کیلومتری شمال شرقی شهر کرمانشاه و در دامنه کوه بیستون قرار دارد. وجود طبیعت زیبا، درختان چنار سر به فلک کشیده و آثار تاریخی منحصر به فرد در پیرامون سراب آن را به یکی از پرجاذبه‌ترین و زیباترین سراب‌های ایران مبدل کرده‌است.[۳۸]

۲-سراب برناج:سراب برناج در دامنه کوه بیستون در دامنه رشته کوه‌های پراو و منطقه حفاظت شده بیستون قرار دارد. سراب «برناج» به عنوان یکی از هفت اثر طبیعی استان کرمانشاه به عنوان یک اثر طبیعی در لیست میراث ملی به ثبت رسیده‌است.[۳۹][۴۰]

سراب برناج

۳-سراب نجوبران: از جنوب به کوه پرآو، ودره گل دره و از جنوب غربی به دره سیراوله محدود می‌شود سراب نجوبران به دلیل برخورداری از جاذبه‌های طبیعی متنوع و کم‌نظیر یکی از سرابهای بسیار زیبای استان کرمانشاه است و هرساله پذیرای سیل بیشماری از گردشگران از سراسر کشور است.[۴۱] قلمرو این سراب طبیعی، زیستگاه گونه‌های نادر گیاهی و جانوری است[۴۲]

  1. سراب طاقبستان
  2. سراب سرابله

۶-چشمه دوزه ری :در میان دره‌ای معروف به دوزه ری و در مسیر صعود به قله پراو واقع می‌گردد[۴۳]

چشمه دوزه ری
  1. چشمه گردل: در مسیر صعود به قله شودالان واقع گردیده‌است
  2. چشمه پونه (کینی پونله):در مسیر صعود به قله شودالان واقع گردیده‌است
  3. چشمه کانی کره: در مسیر تنگه بزازخانه و تنگ ریواسه و صعود به گردنه شنل و قله شاودالان قرار گرفته‌است

۱۰-چشمه سیروله[۴۴]

۱۱-کانی خور خور[۴۴][۴۵]

چشمه خور خور

۱۲-سراب کِنِشت: در تنگه ای به همین نام حد فاصل قلهٔ واسی و قته چرمی قرار دارد.[۴۶]

۱۳-سراب خضر زنده: در دهستان میان دربند واقع در ۲۴ کیلومتری شمال غرب شهر کرمانشاه قرار گرفته‌است.[۴۷]

زیست‌بوم پرآو[ویرایش]

منطقه حفاظت شده بیستون بخشی از کوهستان پرآو می‌باشد، در سال ۱۳۹۳ برنامه ایجاد اکو پارک «پرآو»، در منطقه حفاظت شده بیستون به عنوان جاذبه طبیعی بی‌نظیر در خاورمیانه مطرح گردید[۴۸][۴۹][۵۰]

اکوسیستم این منطقه شامل پوشش گیاهی نظیر بلوط، آلبالو وحشی، زالزالک، گلابی وحشی، بنه و پستاندارانی چون کل و بز، گرگ، پلنگ، گورکن، گربه جنگلی، خرس قهوه‌ای، قوچ و میش، گرگ آسیایی، شغال، روباه و گراز، کفتار، گورکن، خارپشت، خرگوش و… می‌باشد[۵۱][۵۲][۵۳]

پانویس[ویرایش]

  1. «پراو، پلکانی به سوی آسمان». ایسنا | کرمانشاه. بازبینی‌شده در 2018-10-26. 
  2. «قلل و حدود جاده‌ای کوهستان پراو». Wikiloc - Rutas y puntos de interés GPS del Mundo. بازبینی‌شده در 2016-08-15. 
  3. «پراو، پلکانی به سوی آسمان». ایسنا | کرمانشاه. بازبینی‌شده در 2018-10-26. 
  4. «Iran Mountain Ultra-Prominence - peaklist.org». www.peaklist.org. بازبینی‌شده در 2016-09-21. 
  5. http://www.wikiloc.com/wikiloc/view.do?id=13586866
  6. فرشاد فتاحی، مدیرکل دفتر موزه تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست. «کوه‌های منطقه کرمانشاه دارای یکی از عمیق‌ترین لایه‌های آهکی کره زمین است». 
  7. «بررسی توسعه کارست در توده پرآو - بیستون با استفاده از ضرایب فرود، زمان مرگ چشمه‌ها و تحلیل نتایج ایزوتوپی و شیمیایی نویسندگان: مقصودی مهران*, کریمی حاجی، صفری فرشاد، چهارراهی ذبیح‌اله». 
  8. «غلا، عمیق‌ترین چاه ایران با ۴۰۰ متر عمق». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-25. 
  9. ««جوجار»، نخستین غار با عمق بیش از ۱۰۰۰ متر در «ایران» | فدراسیون کوه‌نوردی و صعودهای ورزشی جمهوری اسلامی ایران». msfi.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-25. 
  10. «پراوخط الراس شیخعلی خان تا قته چرمی». Wikiloc - Rutas y puntos de interés GPS del Mundo. بازبینی‌شده در 2016-08-15. 
  11. «پراو، پلکانی به سوی آسمان». ایسنا | کرمانشاه. بازبینی‌شده در 2018-10-26. 
  12. «WikiZero - کوه فرخشاد». www.wikizero.com. Erişim tarihi 2018-11-02. 
  13. فدراسیون جهانی کوهنوردی. «The 4th festival of Big Wall Climbing in Bisotun». https://events.time.ly/ye17rtu?event=13315392. 
  14. «ایرنا - بیستون به اورست صخره‌ها شهره است/ مردم ایران بسیار مهمان نوازهستند». www.irna.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-15. 
  15. «مشروح سخنان «رضا زارعی» در افتتاحیه «مجمع فدراسیون جهانی سنگ‌نوردی» | فدراسیون کوه‌نوردی و صعودهای ورزشی جمهوری اسلامی ایران». msfi.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-17. 
  16. «گزارش صعود دیواره بیستون از مسیر کام اژدها – آبان ۱۳۹۰». 
  17. «جشنواره سنگنوردی بیستون یک برند معتبر جهانی است»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری جمهوری اسلامی. بازبینی‌شده در 2018-10-27. 
  18. «جشنواره سنگنوردی بیستون در سایت فدراسیون جهانی کوه‌نوردی زمان ٢٠ تا ٢٧ اکتبر». به کوشش msfi.ir. 2018-07-21. بازبینی‌شده در 2018-10-27. 
  19. «آغاز جشنواره جهانی سنگنوردی بیستون»(fa-IR)‎. به کوشش ایسنا. 2018-10-21. بازبینی‌شده در 2018-10-27. 
  20. «بازی با مرگ در خطرناکترین غار ایران + تصاویر». ۲۰۱۵-۰۶-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۸-۱۵. 
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ «Fars News Agency: غار پراو به عنوان دومین اثر طبیعی ملی کرمانشاه به ثبت رسید». www.farsnews.com. بازبینی‌شده در 2016-08-15. 
  22. سازمان محیط زیست. «اهمیت جهانی اثر طبیعی ملی غار پراو». 
  23. سازمان حفاظت محیط زیست کشور. «اهمیت جهانی اثر طبیعی ملی غار پرآو». 
  24. «The Ghar Parau Foundation». 2012-03-11. بازبینی‌شده در 2016-08-15. 
  25. «تصاویری از غار قاتل». 
  26. http://centralasia-adventures.com/en/sights/boy_bulok_cave.html
  27. ««جوجار» عمیق‌ترین غار ایران شد | فدراسیون کوه‌نوردی و صعودهای ورزشی جمهوری اسلامی ایران». msfi.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-15. 
  28. «رکورد غارنوردی ایران شکسته شد». 
  29. «ایران / کرمانشاه: فلات پرآو، غار جوجار، تابستان 95 | فدراسیون کوه‌نوردی و صعودهای ورزشی جمهوری اسلامی ایران». msfi.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-15. 
  30. ««جوجار»، نخستین غار با عمق بیش از ۱۰۰۰ متر در «ایران» | فدراسیون کوه‌نوردی و صعودهای ورزشی جمهوری اسلامی ایران». msfi.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-25. 
  31. http://www.caverbob.com/wdeep.htm.+“deepest caves of the world”. http://www.caverbob.com/wdeep.htm. 
  32. «اکسپدیشن ۲۰۱۸ جوجار به اتمام رسید/ بخش‌هایی از غار همچنان ناشناخته ماند! + عکس». به کوشش msfi.ir. 2018-09-30. بازبینی‌شده در 2018-10-27. 
  33. Below, Darkness. «News: Iranian cavers discover one of the world’s deepest shafts – Darkness Below». darknessbelow.co.uk. بازبینی‌شده در 2018-10-30. 
  34. فدراسیون کوهنوردی. «غار قلا دومین تک چاه عمیق جهان». msfi.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-15. 
  35. «چاه غار قلا دومین چاه طبیعی و یک‌پارچه دنیا شد». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2016-10-01. 
  36. https://www.isna.ir/amp/97061607939/
  37. صفحه قله پراو در جلودار
  38. «سراب بیستون». 
  39. «این تصویر واقعی «برناج» است». ۲۰۱۳-۱۱-۲۶. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۸-۱۹. 
  40. «همه چیز دربارهٔ سراب برناج که ثبت ملی شد + تصویر». بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۸-۱۹. 
  41. «سراب نجوبران از شگفتی‌های طبیعت». 
  42. «خبرگزاری جمهوری اسلامی - چشمه ساران ˈ نجوبران ˈ مامنی آرام برای گردشگران نوروزی». www3.irna.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-19. 
  43. «چشمه دوزه ری». Wikiloc - GPS trails and waypoints of the World. بازبینی‌شده در 2016-09-20. 
  44. ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ «Shodalan summit شودالان ازدره تاف». Wikiloc - Rutas y puntos de interés GPS del Mundo. بازبینی‌شده در 2016-09-20. 
  45. «کانی خور خور». Wikiloc - Rutas y puntos de interés GPS del Mundo. بازبینی‌شده در 2016-09-20. 
  46. «پراو، پلکانی به سوی آسمان». ایسنا | کرمانشاه. بازبینی‌شده در 2018-10-26. 
  47. تبیان، موسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی. «از سراب نیلوفر تا خضر و الیاس نبی در کرمانشاه»(fa). بازبینی‌شده در 2018-10-26. 
  48. باشگاه خبرنگاران جوان. «تبدیل منطقه حفاظت شده بیستون به اکوپارک "پرآو"». 
  49. سازمان حفاظت محیط زیست کشور. «اکو پارک پرآو در منطقه حفاظت شده بیستون». 
  50. «احصاء 150 چالش زیست‌محیطی در کرمانشاه / اکو پارک «پرآو»، جاذبه طبیعی بی‌نظیر در خاورمیانه». ۲۰۱۵-۰۱-۲۶. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۸-۱۸. 
  51. «منطقه حفاظت شده بیستون، کرمانشاه». 
  52. «ویژگی‌های منطقه حفاظت شده بیستون». باشگاه خبرنگاران جوان. 
  53. «منطقه حفاظت شده بیستون».