قزل‌آلا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
قزل‌آلا
Bachforelle Zeichnung.jpg
قزل‌آلا، Salmo trutta
وضعیت بقا
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرتوبالگان
راسته: آزادماهی‌سانان
تیره: آزادماهیان
Species: Salmo trutta
نام علمی
Salmo trutta

ماهی قِزِل‌آلا یا گُل‌ماهی[۱] از نوع ماهی‌های سردآبی است و در زیرگروه ماهی‌های آزاد جای می‌گیرد دارای بدنی فشرده و داری باله دمی بزرگ‌تر از ماهی آزاد است. ساقه دمی آن مرتفع، سر کند و قسمت خارجی باله دمی تقریباً صاف است. تعداد فلس بین باله چربی و خط جانبی ۱۹–۱۴ عدد و بطور متوسط حدود ۱۶ عدد می‌باشد. تعداد خارهای اولین کمان آبشش بین ۵–۲ عدد است که به شکل شمشیر بوده و در پایین به شکل دکمه درآمده‌اند. حداکثر طول بدن ماهی قزل آلا ۱۴۰ سانتیمتر و وزن آن تقریباً به ۵ کیلوگرم می‌رسد.

نحوه زندگی[ویرایش]

تخم‌ریزی آنها بین ماه‌های بهمن و اسفند است. تعداد تخمها حدود ۱۰ هزار عدد است که تقریباً برای هر کیلوگرم و وزن بدن ماهی ماده ۱۵۰۰ عدد تخم برآورد می‌شود. بیشتر ماهیان بالغ نر و ماده بعد از تخم ریزی زنده مانده و در سال بعد برای تخم ریزی مجدداً وارد آب رودخانه می‌شوند.

لارو این ماهی به‌وسیله نوارهای تیره رنگ با نقطه‌های قرمز زیاد مشخص می‌شوند. بچه ماهیان ۵–۱ سال در آب شیرین زندگی می‌کنند که در شمال اروپا این مدت به ۵ سال می‌رسد. هنگامی که طول آنها به ۲۵–۱۵ سانتیمتر رسید وارد آب شده و بیشتر در ساحل دریا بسر می‌برند.

قزل‌آلای رنگین‌کمان[ویرایش]

این ماهی دارای یک نوار پهن به صورت رنگین کمان در هر طرف بدن است. دوره تخم ریزی از ماه‌های آخر زمستان تا اواخر بهار و تعداد تخمها بین ۵–۱ هزار عدد است. امروزه ماهی قزل آلای رنگین کمان به صورت ماهی شماره یک اکثر کارگاه‌های تکثیر و پرورش ماهیان سرد آبی در بیشتر نقاط جهان درآمده‌است.

از خصوصیاتی که این ماهی را مورد توجه قرار داده، سازش آن با شرایط پرورش متراکم است. از طرف دیگر این ماهی در انتخاب غذا زیاد سختگیر نیست و از سرعت رشد خوبی نیز برخوردار است.


مشخصات ظاهری ماهیان قزل آلا[ویرایش]

ماهیان قزل آلا دارای بافت بدنی فشرده هستند. باله دمی ماهی قزل آلا در مقایسه با ماهی آزاد بزرگتر است. قسمت خارجی باله دمی ماهی قزل آلاتقریبا صاف است. شمار فلس های ماهی قزل آلا بین باله چربی و خط جانبی ۱۹-۱۴ عدد و به طور میانگین حدود ۱۶ عدد می باشد.

شمار خار های اولین کمان آبشش ۵-۲ عدد است. که به شکل شمشیر می باشد.حداکثر طول ماهی قزل آلا ۱۴۰ سانتی متر و وزن معمول آن ۵ کیلوگرم می باشد.

نحوه رشد و تکامل ماهی قزل آلا:[ویرایش]

تخم ریزی ماهیان قزل آلا بین ماه های بهمن و اسفند صورت می پذیرد. شمار تخم ها حدود ۱۰۰۰۰ عدد است که برای هر کیلوگرم وزن بدنی ماهی ماده ۱۵۰۰ عدد تخم تخمین زده می شود.

ماهیان تخم ریز قزل آلا خود را جهت تخم ریزی در سال بعد نیز آماده می کند. مشخصه لارو ماهی قزل آلا نوارهای تیره رنگ با نقطه های قرمز زیاد است.

بچه ماهیان قزل ۵-۱ سال در آب شیریت زندگی می کنند، وقتی طول آنان به ۲۵-۱۵ سانتی متر رسید بیشتر در ساحل دریا بستر می گزینند.

مشخصات قزل آلای رنگین کمان[ویرایش]

قزل آلای رنگین کمان از خانواده آزاد ماهیان می باشد. از مشخصات ظاهری این ماهی دارای بدنی کشیده و باله های توسعه یافته که تعداد آنها ۸ عدد می باشد. شامل دو باله سینه ای، دو باله شکمی، یک باله مخرجی و دو باله پشتی است. باله های پشتی یکی در بالای بدن و دیگری در وسط قرار دارد و شعاع دار می باشد. باله پشتی دیگری که کوچکتر است بر روی ساقه دمی می باشد و شعاع ندارد و به نام بالچه چربی معروف است که مشخصه اصلی ماهیان قزل (ماهیان آزاد) می باشد.

قزل آلای رنگین کمان با دهان بزرگی که دارد حین صید طعمه دهان خود را کاملا باز می کند که این عمل به موجب آزاد بودن فک ماهی قزل آلای رنگین کمان است. بنابراین ماهی قزل الای رنگین کمان می تواند صید های بزرگی داشته باشد.

قسمت سر و حاشیه بدن ماهی زرد روشن است. و در بالای خط جانبی لکه های تیره فراوانی وجود دارد. رنگ بدن ماهی قزل آلا رنگین کمان در رودخانه های مختلف تفاوت میکند مثلا در رودخانه هایی که در سایه قرار دارند رنگ این ماهی بسیار تیره می گردد.

طول ماهی قزل آلا ۴۰ سانتی متر، وزن آن به ۳/۱ کیلوگرم می رسد. این نوع ماهی دارای ۶۳-۶۱ مهره، ۱۹ خار آب ششی، ۴۸ عدد زوائد باب المعده ای را داراست.

ماهی قزل آلا همانند ماهیان دیگر دندان های تیزی دارند که در سقف دهان جای گرفته است.

رشد و پرورش ماهی قزل آلا در استخر کشاورزی[ویرایش]

در مزارع کشاورزی به منظور استفاده بهینه از آب و ذخیره کردن آب، استخر های پرورش ماهی کشاورزی احداث گردید.

رشد و پرورش ماهی قزل آلا در استخر کشاورزی

فواید پرورش ماهی قزل آلا در استخر های کشاورزی[ویرایش]

  • استفاه بهینه و دومنظوره از تجهیزات و تاسیسات موجود در مزرعه
  • استفاده بهینه از آب کشاورزی
  • آب دفعی استخر ماهی قزل آلا که دارای فضولات ماهی است کود ملایمی برای مزارع محسوب می شود.
  • افزایش و سود درآمد مشاغل کشاورزی
  • پرورش و تولید یکی از بهترین منبعه های مفید پروتئین(گوشت ماهی قزل آلا)
  • تامی کننده گوشت مصرفی از آبزیان در منطقه های روستایی
  • اشتغال زایی مستقیم و غیر مستقیم در مناطق روستایی

شرایط ماهی قزل آلا در استخر کشاورزی[ویرایش]

  • کمیت آب: آب یکی از عوامل مهم در پرورش ماهی قزل آلا بوده زیرا محیط پرورش ماهی قزل آلا می باشد. برای پرورش هر یک تن ماهی قزل آلا به ۵ الی ۷ لیتر آب در ثاینه نیاز است.
  • کیفیت آب : در پرورش ماهی قزل آلا در استخر های کشاورزی، آب های مورد استفاده برای زراعت برای پرورش ماهی قزل نیز کارآماد نیز می باشد. هرچه آب استخر پرورش ماهی باکیفیت تر باشد تولید کمی و کیفی ماهی قزل نیز افزایش می یابد.
  • شوری آب : شوری یکی از نکات مهم و قابل توجه در پرورش ماهی قزل آلا می باشد. بطوریکه ماهی قزل آلا در شوری آب کمتر از ۵ گرم در لیتر بازده خوبی به همراه دارد. ماهی قزل در شوری آب ۱۴-۵ در لیتر نیز قابل پرورش می باشد و لی بازده ۵ گرم در لیتر را ندارد.
  • درجه حرارت آب: ماهی قزل آلا می تواند در دمای ۲۰-۶ درجه سانتی گراد زیست یابد. اما بهترین دما برای پرورش ماهی قزل آلا ۱۸-۱۲ درجه سانتی گراد می باشد این نوع ماهی بهترین میزان بازدهی خود را در دمای ۱۷/۱۵ درجه سانتی گراد داراست. اگر دمای استخر پرورش ماهی به کمتر از ۱۰ درجه سانتی گراد برسد رشد ماهی قزل آلا با ممانعت روبرو شده و روند رشد و دوره پرورش ماهی به طول می انجامد ماهی قزل آلا حداکثر تا دمای ۲۳ درجه سانتی گراد می تواند رشد و تکثیر یابد.
  • اکسیژن محلول : برای پرورش ماهی قزل آلا، میزان اکسیژن مناسب محلول در آب باید ۸-۱۲ میلی گرم در لیتر باشد و این مقدار نباید به کمتر از ۵ میلی گرم در لیتر برسد.
  • غلظت یون هیدروژن(PH): بهترین شرایط PH یا اسیدیته برای پرورش ماهی قزل آلا خنثی یا ۷ می باشد. PH بین ۸-۵/۶ نیز برای پرورش ماهی مناسب است. ولی در شرایطی که PH آب کمتر از ۶ و بالاتر از ۹ باشد شرایطی بحرانی برای پرورش ماهی قزل قلمداد می شود.
  • اکثر نور: اگر تابش نور خورشید به استخر به صورت مستقیم باشد، پوست ظریف ماهیان قزل آلا به خصوص بچه ماهیان دچار آفتاب سوختگی می شود و آلودگی قارچی را در پی دارداز این رو بهتر است استخر ها بخصوص استخر بچه ماهی های قزل آلای زیر ۵ گرم دارای سایبان باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. گویش فارسی تاجیکی. این واژه فارسی به زبان ازبکی نیز راه یافته و Gulmoyi گفته می‌شود

پیوند به بیرون[ویرایش]