ایل گوران قلعه زنجیری
ایل گوران قلعه زنجیری[۱] یکی از ایلهای کرد است. این ایل یکی از قدیمیترین ایلهای کرد در غرب کشور است.
ایل گوران از ایلهای بزرگ ایران در استان کرمانشاه است، مردم آن، به زبان گورانی سخن میگویند و بیشتر پیرو آیین یارسان هستند. ایل گوران، شامل مناطق گستردهای از استان کرمانشاه (سرپل ذهاب، قصر شیرین، اسلام آباد غرب و کرند غرب) است.[۲]
تاریخ
[ویرایش]در برخی منابع گفته شده که در اواخر پادشاهی ساسانیان کردهای گوران تحت فرماندهی رهبری فردی به نام گواتانزا حکومتی تشکیل دادهاند که پایتخت آن کرمانشاه و آتروپاتکان (آذربایجان و کردستان امروزی یا ماد کوچک) قلمرو آن بودهاست. برای این ادعا منبع موثق و اسناد کافی در دست نیست. آکوپوف ارمنی در کتاب کردان گوران نوشتهاست آنچنانکه در میان بزرگان گوران روایت و مشهور است خود را از بهرام گور شهریار پنجم ساسانی میدانند.[۳] ولادیمر مینورسکی مردم گوران را مردمی با قدمت ۲٬۰۰۰ سال و بومیان منطقهٔ کرمانشاه میداند.[۳]
شهابالدین احمد عمری (ابن فضلالله عمری) در کتاب مسالک الابصار فی ممالک الامصار از مردمی به نام گوران ذیل «قبایل کرد» یاد میکند. پیر ابرلینگ در مدخل گوران در دانشنامهٔ ایرانیکا این اشاره را قدیمیترین اشاره به نام ایل گوران میداند.[۴] این موضوع توسط گارنیک آساطوریان نیز تکرار شده. با این حال، چند سده قبل تر از عمری در کتبی چون مجمل التواریخ و القصص از گورانها یاد شده است.[۵]
کهنترین آثار به زبان گورانی هشت سطر از سده هفتم میلادی است که توسط کُردشناس معروف آکوپوف ارمنی در سال ۱۹۶۷ منتشر شدهاست.[۶]
ریشه
[ویرایش]ریشه واژه گوران، لغت گَوْر است و من حیث مجموع این واژه به معنای مردمان گَوْر میباشد. گبر یا گَوْر واژهای است در کُردی، گورانی و فارسی جدید (فارسی دری) به معنی زَرتُشتی است که بعدها به تمامی غیر مسلمانان گفته شدهاست؛ پیشتر این واژه را تغییر یافته واژه عربی (کافر) میپنداشتند ولی اکنون نظریه غالب این است که از واژه آرامی gbr (خوانش: گَبْرا یا گَوْرا؛ به معنی مرد) است که در فارسی میانه نیز به صورت هزوارش GBRA (خوانش: mard) به کار رفتهاست.[۷][۸][۹][۱۰][۱۱]
طایفهها
[ویرایش]طایفههای این ایل عبارتند از:
- طایفه چوپانکاره
- طایفه حیدری
- طایفه تفنگچی(دانیالی)
- طایفه بهرامی[۱۲]
- طایفه ترابی
منابع
[ویرایش]- ↑ ایل گوران در پایگاه اطلاعرسانی عشایر استان کرمانشاه
- ↑ فرید احمدزاده، سید هاشم حسینی، حامد نورسی. «پژوهشی بر شناخت مضامین و نقوش سنگ قبور ایل گوران در شهرستان اسلام آباد غرب (شاهآباد سابق)». دوفصلنامه مبانی نظری هنرهای تجسمی.
- 1 2 ایران، روستاهای. «روستاهای ایران - روستای بازگير گوران / سرپل ذهاب / كرمانشاه». iranvillage.ir. بایگانیشده از اصلی در ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۶. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۰-۱۸.
- ↑ «GURĀN». Encyclopaedia Iranica (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۰-۱۸.
- ↑ «قوم گوران». پرتال جامع علوم انسانی. دریافتشده در ۲۰۲۴-۱۲-۲۶.
- ↑ کردان گوران، گ. ب آکوپف. 1375- تهران، انتشارات هیرمند
- ↑ هادی محمودی (۱۳۹۶-۱۱-۱۸). «هُورامیها و ریشههای مردمانش». پایگاه خبری تحلیلی سلام پاوه. بایگانیشده از اصلی در ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافتشده در ۷ مه ۲۰۱۸.
- ↑ هادی محمودی (۱۳۹۶-۱۱-۱۳). «هُورامیها و ریشههای مردمانش». پایگاه تحلیلی خبری پاوه پرس. بایگانیشده از اصلی در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸. دریافتشده در ۷ مه ۲۰۱۸.
- ↑ «هُورامیها و ریشههای مردمانش». پایگاه خبری نوریاو. ۱۳۹۶-۱۱-۱۸.
- ↑ فواد، کمال (۱۹۷۱). گویشهای زبان کُردی و زبان ادبی و نوشتاری. تهران: مجلهٔ انجمن دانشپژوهی کُرد.
- ↑ مینورسکی، ولادمیر (۱۹۷۳). کُردها نوادگان مادها. بغداد: مجلهٔ انجمن دانشپژوهی کُرد.
- ↑ «نسخه بایگانی شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۰ فوریه ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹.