ایل گوران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لباس مردم گوران

ایل گوران[۱] یکی از ایل‌های کرد است.[۲][۳][۴][۵][۶][۷] گوران یکی از قدیمی ترین ایلات کرد واقع در منطقه کرمانشاه است.[۸] این ایل از ایل‌های بزرگ ایران در گذشته باستان و حال بوده است مردم آن به گویش‌های گورانی سخن می‌گویند؛ که در شاهنامه فردوسی از آن یاد شده است و هم اکنون در مرکزیت یارسان می‌باشد.قسمت اعظم این ایل در شهرهای حلبچه ،سلیمانیه و تونجلی (سیواس) و اطراف آن ساکن هستند و اقلیتی از آن ها نیز در شرق کرمانشاه و جنوب غربی استان کردستان و به صورت پراکنده در سایر نقاط ایران می باشند.[۹]

تاریخ[ویرایش]

در اواخر پادشاهی ساسانیان مردم گوران تحت فرماندهی رهبری بنام گواتانزا حکومتی تشکیل می‌دهند که پایتخت آن کرمانشاه و آتروپاتکان (ماد کوچک) قلمرو آن بوده­است.[۱۰] ولادیمر مینورسکی مردم گوران را مردمی با قدمت ۲٬۰۰۰ سال و بومیان منطقه می‌داند.[۱۰] کهنترین آثار به زبان گورانی هشت سطر از سده هفتم میلادی است که توسط گوران شناس معروف آکوپوف ارمنی در سال ۱۹۶۷ منتشر شده است.[۱۱]

ریشه[ویرایش]

گوران در دانشنامه ایرانیکا به عنوان یکی از ایلات کرد معرفی شده است که تصور شده است منشأ اولیه آنها از منطقه ای غیر کرد باشد.[۱۲] گوران ایلی ساکن دهستان گوران میان قصر شیرین و کرمانشاه در کردستان هستند. شرف‌خان بدلیسی ایل گوران را درزمرهٔ چهار گروه کردها نام برده است اما مینورسکی آنان را متعلق به گروهی از فارسی زبان می‌داند که در حاشیهٔ مناطق کردنشین زندگی می‌کردند و مدت‌ها قبل از کرانه‌های دریای خزر به آن جا کوچ کرده بودند. نام آنان برای نخستین بار در فهرست ایلات کرد نوشتهٔ شهاب الدین احمدی آمده است. مینورسکی می‌گوید که آنان از قرن‌ها قبل ساکن آن جا بوده‌اند.[۱۳] البته در مورد این نظر مینورسکی تردید فراوانی وجود دارد با توجه به منابعی که اصل آنها را هم کرد دانسته اند و همچنین نظر میشاییل گونتر که زبان قبلی آنها را دیلمی (تاتی) معرفی نموده است،همچنین این نویسنده گوران را یکی از ایلات قدیمی کرد که بیشتر جمعیت آنها ساکن سلیمانیه هستند معرفی نموده است.[۱۴]

طوایف[ویرایش]

این ایل چهار طایفه دارد که عبارتند از:
۱ـ طایفه بیوه نیج
۲ـ طایفه چوپانکاره
۳ـ طایفه حیدری
۴ـ طایفه تفنگچی[۱۵]

منابع[ویرایش]

  1. ایل گوران در پایگاه اطلاع‌رسانی عشایر استان کرمانشاه
  2. Edmonds, Cecil. Kurds, Turks, and Arabs: politics, travel, and research in northeastern Iraq, 1919-1925. Oxford University Press, 1957.
  3. home.hum.uva.nl/oz/leezenberg/GInflCK.pd
  4. http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-tribes
  5. The Kurdish National Movement: Its Origins and Development by Wadie Jwaideh page 307
  6. سرزمین و مردم ایران، عبدالحسین سعیدیان،انتشارات علم و زندگی، تهران1377، ص193و194
  7. دانشنامه دانش گستر، تهران مؤسسه علمی فرهنگی دانش گستر
  8. The Gūrān tribe is one of the oldest in this region.
  9. ایرج افشار سیستانی، تاریخ تمدن اقوام آریایی،انتشارات نگارستان، چاپ اول، زمستان1387
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ http://iranvillage.ir/modules.php?name=News&file=article&sid=4868 روستاهای ایران-روستای بازگیر گوران /سرپل ذهاب/ کرمانشاه
  11. کردان گوران، گ. ب آکوپف. 1375- تهران، انتشارات هیرمند
  12. In religion the Gūrān are generally Ahl-e Ḥaqq (q.v.). They are thought to be of non-Kurdish origin.
  13. "GURĀN – Encyclopaedia Iranica" (in English). 
  14. [۱]
  15. http://af.samta.ir/atlas/index.php?title=نژاد_و_تیره_در_استان_کرمانشاه#.D9.83.D8.B1.D8.AF.D9.87.D8.A7