ترکی سنقری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زبان سنقری)
پرش به: ناوبری، جستجو

تاریخچه مختصری از ترکی سنقری:

قبل از سال ۱۳۳۰:

زبان مادری و اصلی شهر سنقر و چند روستای مجاورش، به طور کامل ترکی بوده است. فولکلور ترکی سنقری و متل ها و ضرب المثل ها و نوحه ها و اصطلاحات و مَهنی ها و... به طور کامل در بین سنقری ها محفوظ بوده است. ارتباط کمی با دیگران ترکان در شمال و شرق سنقر مانند قروه و اسدآباد و همدان، کماکان برقرار بوده است.

سال ۱۳۳۰ تا ۱۳۹۰:

مهاجرت عزیزان روستایی کردزبان به سنقر و مهاجرت سنقری ها به مراکز استان ها و مرکز کشور، تدریجا شکل گرفته و تشدید میشود. فرهنگ ارزشمند و گرانقیمت دوستی کرد و ترک در سنقر، باعث برقراری وصلت ها و ازدواج های مبارکی بین این دو قومیت غیور و شریف ایرانی میشود. سنقر از لحاظ جاده ای تنها با کرمانشاه ارتباط میابد و ارتباط سنقری ها با دیگر ترکان، قطع میشود. تعریف اشتباه و باستانگرایانه رژیم پهلوی از هویت ایرانی و سیاست های قوم زدایی و ترکی ستیزی رژیم مذکور، برخی از خواص را به مبارزه نرم با زبان ترکی وامیدارد. تکلم با کودکان در دوران رشد، منحصرا به فارسی محدود میشود. افرادی به این گویش را فاقد ارزش دانسته و با دید انتقادی از آن سخن میگویند. به طوری که حجم قابل توجهی از ترکی سنقری، فراموش میشود و از بین میرود.

بعد از سال ۱۳۹۰:

انقلاب رسانه ای در ایران و جهان شکل میگیرد و لذا جوانان سنقر از طریق رسانه های اینترنتی و غیر اینترنتی، با دیگر لهجه های ترکی آشنا شده و به جذابیت ترکی سنقری پی میبرند. نهادهای فرهنگی و شبکه های تلویزیونی استانی نظام مقدس و مردمی جمهوری اسلامی، در حفظ میراث فرهنگی ایرانی—اسلامی زبان ترکی ایرانی، به میدان میایند. تعداد قابل توجهی از شاعران، محققین، علاقه مندان و فعالان ترکی سنقری ظهور میکنند. ترکی سنقری به عنوان یک پدیده جالب و منحصر به فرد، در مجامع زبانشناسی و ترک شناسی مطرح شده تا جایی که کتب و مقالاتی درباره آن منتشر میگردد.

سنقری
زبان ترکی سنقری
زبان بومی در: ایران
منطقه استان کرمانشاه (شهرستان سنقر)
قومیت آذربایجانی قشقایی
تعداد گویشوران
۳۵٬۰۰۰  (بدون تاریخ)
فارسی
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۳ -

زبان ترکی سنقری از شاخه زبان‌های اغوز زبان‌های ترکی‌تبار که با تقسیم‌بندی دقیق‌تر اغوز جنوبی نامیده می‌شود و با زبان‌هایی مانند ترکی قشقایی، آینالو اشتراک دارد. اصولاً زبان‌های نامبرده به همراه زبان سنقری فرم انتقالی از زبان ترکی آذربایجانی به زبان ترکی خراسانی می‌باشند. همچنین زبان سنقری به عنوان گویشی از زبان ترکی آذربایجانی یاد می‌شود. گویشوران زبان سنقری در شهرستان سنقر از استان کرمانشاه پراکنده هستند و دانشنامه ایرانیکا جمعیت آنان را ۳۵٬۰۰۰ نفر برآورد کرده‌بود. در سالهای اخیر فعالیت هایی برای حفظ این گویش ترکی آغاز شده است.

واژگان[ویرایش]

ترکی سنقری فارسی
ئات اسب
ئاچئلن آینده
اولئرماغ کُشتن
ئاخر چور ته تغاری
ئارو زنبور
ئاغر سنگین
ئاغوز شیر تازه
ئایرین مهتابی
سارو زرد
آبا آنا ننه مادر
قارنجاغه مورچه
قلن قولوغ تاریک
تاری بیل باغی رنگین کمان
یوللوز ستاره
ارخه لوغ پوشیدنی
اشغ لوغ روشنایی

منابع[ویرایش]