ایلام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایلام
ئیلام
Ilam1.jpg
کشور  ایران
استان ایلام
شهرستان ایلام
نام(های) قدیمی ردین، ده‌بالا، حسین‌آباد
مردم
جمعیت ۱۷۲٬۲۱۳ نفر[۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۲۷ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۲۳ درجهٔ سانتی‌گراد
میانگین بارش سالانه ۶۲۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۴۰ روز
اطلاعات شهری
ره‌آورد بِژی برساق - کُله کنجی - شِله کینه -
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۴۱
وبگاه http://www.ilam.ir/
تابلوی خوش‌آمد به شهر
خوه ش هاتی

ایلام (به کردی: ئیلام) به یکی از شهرهای غربی ایران و مرکز استان ایلام است. جمعیت این شهر برپایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰ خورشیدی برابر با ۱۷۲٬۲۱۳ نفر بوده‌است.[۱] ایلام در عهد باستان نام‌های بسیاری مانند آلامتو، اریوجان، ماسبذان داشته و در قرن اخیر نام این شهر «دیوالا» و «حسین‌آباد» بوده‌است. شهر ایلام بعد از شهرهای کرمانشاه و سنندج سومین شهر بزرگ کردنشین ایران محسوب می‌شود. زبان اهالی شهر ایلام کردی ایلامی می‌باشد.

پیشینه

ایلام در عهد باستان به ‹‹اَریوجان›› معروف بود.[نیازمند منبع] اما ایلام کنونی در سال ۱۳۰۸ شمسی در منطقه‌ای که حسین‌آباد نامیده می‌شد از نو احداث گردیده و یک سال بعد با توجه به سابقه تاریخی و تصویب فرهنگستان ایران به نام ‹‹ایلام›› نام گذاری شده‌است. شهر ایلام در حصاری از کوه‌ها و ارتفاعات جنگلی استقرار یافته و آب و هوایی معتدل کوهستانی و بهاری دلپذیر دارد.

ایلام از دیرباز جایگاه شهرنشینی و گهواره فرهنگی ایرانیان بوده است. در دوره ساسانی بخشی از سرزمین «پهله» یا «پهلو» شمرده می‌شده و تازیان آن را «جبال» می‌نامیده‌اند. از سده چهارم تا میانه‌های ششم قمری، این منطقه بخشی از عراق عجم بود. ایلام در دوران جنگ ایران و عراق بشدت آسیب دید.[۵]

چگونگی تشکیل شهر

شهر کنونی ایلام، در میان چندین کوه که دور تادور شهر کشیده شده‌اند قرار دارد که آب و هوای معتدل تری نسبت به دیگر نقاط استان دارد. از آنجایی که تپه زیبا و طبیعی شاهد (خرگوشان) و قبر صی می (مهدی پدر هارون الرشید) یکی از خلفای عباسی و دره زیبای ارغوان در میان این کوهها قرار داشت، غلامرضا خان والی در زمان قاجار بر آن شد تا قلعه والی را در میان آن کوهها بنا کند که اولین بنای و به تدریج مردم ایلام در اطراف قلعه و در میان این کوهها شهر ایلام شکل گرفت.

در حال حاضر شهر ایلام به عنوان مرکز سیاسی - اداری استان ایلام از شهرهای توسعه یافته باختر کشور است و به لحاظ دارا بودن تفرجگاهی جنگلی و آثار تاریخی و باستانی متعدد از زیباترین شهرهای استان نیز محسوب می‌شود.

تقسیمات کشوری

طبق قانون تقسیمات کشوری در سال ۱۳۱۶، ایلام در استان غرب قرار گرفته و در سال ۱۳۴۴ به فرمانداری کل ارتقاء یافت. ایلام در نهایت در سال ۱۳۵۵ به [مرکز] استان ایلام تبدیل گردید.[۶]

موقعیت جغرافیایی


وضعیت طبیعی

آب و هوا

داده‌های اقلیم Ilam (1967~۲۰۰۵)
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) ۲۳٫۱
(۷۴)
۲۱٫۰
(۷۰)
۲۵٫۰
(۷۷)
۳۰٫۲
(۸۶)
۳۷٫۵
(۱۰۰)
۴۰٫۰
(۱۰۴)
۴۳٫۰
(۱۰۹)
۴۷٫۰
(۱۱۷)
۴۰٫۰
(۱۰۴)
۳۵٫۲
(۹۵)
۳۲٫۰
(۹۰)
۲۷٫۵
(۸۲)
۴۷٫۰
(۱۱۷)
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۹٫۰
(۴۸)
۱۰٫۲
(۵۰)
۱۴٫۰
(۵۷)
۱۹٫۸
(۶۸)
۲۶٫۳
(۷۹)
۳۲٫۴
(۹۰)
۳۵٫۸
(۹۶)
۳۵٫۳
(۹۶)
۳۱٫۶
(۸۹)
۲۴٫۹
(۷۷)
۱۷٫۱
(۶۳)
۱۱٫۷
(۵۳)
۲۲٫۴
(۷۲)
میانگین کم‌ترین °C (°F) −۰٫۳
(۳۱)
۰٫۶
(۳۳)
۳٫۷
(۳۹)
۸٫۶
(۴۷)
۱۳٫۸
(۵۷)
۱۸٫۱
(۶۵)
۲۱٫۲
(۷۰)
۲۰٫۸
(۶۹)
۱۷٫۳
(۶۳)
۱۲٫۳
(۵۴)
۶٫۳
(۴۳)
۱٫۹
(۳۵)
۱۰٫۴
(۵۱)
سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) −۱۴
(۷)
−۱۵
(۵)
−۱۱
(۱۲)
−۳
(۲۷)
۳٫۰
(۳۷)
۷٫۰
(۴۵)
۸٫۰
(۴۶)
۸٫۰
(۴۶)
۷٫۵
(۴۶)
۱٫۹
(۳۵)
−۶٫۲
(۲۱)
−۱۲
(۱۰)
−۱۵
(۵)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۱۱۷٫۵
(۴٫۶۳)
۱۰۳٫۹
(۴٫۰۹)
۱۲۳٫۱
(۴٫۸۵)
۷۰٫۱
(۲٫۷۶)
۲۶٫۱
(۱٫۰۳)
۰٫۵
(۰٫۰۲)
۰٫۶
(۰٫۰۲)
۰٫۳
(۰٫۰۱)
۱٫۱
(۰٫۰۴)
۲۶٫۲
(۱٫۰۳)
۸۰٫۳
(۳٫۱۶)
۹۴٫۸
(۳٫۷۳)
۶۴۴٫۵
(۲۵٫۳۷)
میانگین روزهای بارندگی (≥ ۱٫۰ mm) ۹ ۸ ۱۰ ۷ ۴ ۰ ۰ ۰ ۰ ۳ ۶ ۸ ۵۵
درصد رطوبت ۶۶ ۶۲ ۵۷ ۴۹ ۳۸ ۲۷ ۲۵ ۲۵ ۲۶ ۳۸ ۵۱ ۶۱ ۴۴
منبع: Iranian Meteorological Organization[۷]

مردم

ساکنان ایلام مسلمان بوده و پیرو مذهب شیعه هستند.[۸]اکثر اهالی ایلام کرد بوده و زبان رایج بین آنان کردی ایلامی می‌باشد.[۹][۱۰][۱۱]

هرم جمعیتی ایلام در سال ۱۳۸۵[۱۲]
مردان سن زنان
۴٬۵۶۹  ۶۵+  ۳٬۵۴۹
۱٬۴۷۵  ۶۰–۶۴  ۱٬۴۷۶
۲٬۵۳۳  ۵۵–۵۹  ۲٬۶۲۰
۳٬۶۲۳  ۵۰–۵۴  ۳٬۱۱۸
۴٬۸۷۰  ۴۵–۴۹  ۴٬۲۲۴
۵٬۴۱۹  ۴۰–۴۴  ۵٬۰۹۴
۷٬۷۰۱  ۳۵–۳۹  ۷٬۲۸۵
۸٬۱۷۸  ۳۰–۳۴  ۷٬۷۵۵
۱۰٬۱۶۳  ۲۵–۲۹  ۱۰٬۳۵۵
۱۳٬۵۴۹  ۲۰–۲۴  ۱۴٬۵۷۸
۱۴٬۲۸۰  ۱۵–۱۹  ۱۳٬۸۷۰
۱۰٬۱۵۷  ۱۰–۱۴  ۹٬۵۲۱
۷٬۵۷۳  ۵–۹  ۶٬۹۲۱
۷٬۸۲۷  ۰–۴  ۷٬۲۳۶
هرم جمعیتی ایلام در سال ۱۳۸۵[۱۲]
مردان سن زنان

جمعیت استان ایلام از نظر جمعیتی سهم اندکی از جمعیت کل کشور به خود اختصاص داده است (۷۷/۰ درصد جمعیت کل کشور در سال ۱۳۸۵). نسبت جنسی، رشد شهرنشینی و بعد خانوار جمعیت استان ایلام در اکثر سرشماریها بالاتر از سطح کشوری بوده است. جمعیت استان ایلام طی سالهای ۱۳۵۵ تا ۱۳۷۵ از رشد بالاتری نسبت به کل کشور برخوردار بوده ولی طی سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۵، رشد جمعیتی پایین‌تر از متوسط رشد جمعیت کشور داشته است. تراکم جمعیت در استان ایلام پایین‌تر از تراکم کشور بوده است و در ارتباط با مهاجرت استان باید گفت که استان ایلام به دلیل فقدان زیر ساختهای اقتصادی لازم، در سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۵ خالص مهاجرتی منفی داشته است.[۱۳]

دانشگاه‌ها

صنایع

مشاهیر

نگارخانه

جستارهای وابسته

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ درگاه ملی آمار
  2. «زبانها و گویش‌های رایج در ایلام». بنیاد ایرانشناسی شعبه ایلام. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۲ می۲۰۱۲. 
  3. «زبان و گویش مردم ایلام». تبیان استان ها. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در آوریل ۲۰۱۰. 
  4. «Ilam(Iran)». Britannica Encyclopedia. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در مهٔ ۲۰۱۰. 
  5. بازسازی در ایران
  6. تقسیمات کشوری
  7. "FORM 1: STATION ILAM". Iranian Meteorological Organization. Archived from the original on 08 November 2014. Retrieved 2011-11-18.  Check date values in: |archivedate= (help)
  8. بریتانیکا
  9. «زبانها و گویش‌های رایج در ایلام». بنیاد ایرانشناسی شعبه ایلام. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۲ می۲۰۱۲. 
  10. «زبان کردی، گویش‌های آن و جایگاه کردی رایج در ایلام». شرکت نقش آوران ایلام امروز. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۲ می۲۰۱۰. 
  11. بریتانیکا
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در 25 ژانویه ۲۰10. 
  13. قیصریان اسحاق(1387)، بررسی شاخص‌های جمعیتی استان ایلام طی سه دهه گذشته و مقایسه آن با سطح کشوری، همایش ملی روند تحولات جمعیتی، تهران.
  14. «دانشگاه ایلام»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی دانشگاه ایلام. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در اردیبهشت ۱۳۸۸. 
  15. «دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایلام»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. 
  16. «دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. 
  17. «خبرگزاری دانشجویان پیام نور مرکز ایلام»(فارسی)‎. خبرگزاری رسمی دانشگاه پیام نور مرکز ایلام. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. 
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ «دانشگاه باختر ایلام»(فارسی)‎. وبسایت رسمی دانشگاه باختر ایلام. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. 
  19. «فهرست مراکز و پردیس‌ها»(فارسی)‎. دانشگاه فرهنگیان. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۸ نوامبر ۲۰۱۴. 

پیوند به بیرون