مرکز آمار ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مرکز آمار ایران
Statistical Centre of Iran
200PX
بنیان‌گذاری ۱۳۰۳ خورشیدی
گونه دولتی
هدف تأمین، تولید و اطلاع‌رسانی آمار رسمی[۱]
جایگاه تهران
گسترهٔ کاری  ایران
رئیس جواد حسین‌زاده[۲]
سازمان‌های وابسته پژوهشکده آمار
بودجه ۸۷۲٬۴۴۰ میلیون ریال[۳]
شمار کارکنان ۴۳۶
شعار مدرن سازی نظام آماری، سرعت، دقت و کیفیت
وبگاه www.amar.org.ir
نام پیش اداره آمار عمومی

مرکز آمار ایران در سال ۱۳۰۳ خورشیدی با هدف جمع‌آوری و متمرکز کردن آمارهای مورد نیاز از سازمان ثبت احوال ایران تأسیس شد. سازمان ثبت احوال کشور وظیفهٔ ثبت اطلاعات مرتبط با تولد، فوت، ازدواج و طلاق را داشت. مرکز آمار وابسته به سازمان برنامه و بودجه است. در خرداد ماه سال ۱۳۱۸ هجری شمسی اولین قانون سرشماری در مجلس شورای ملی تصویب شد.[۴]

معرفی تشکیلات و واحدهای سازمانی مرکز آمار ایران

جایگاه آمار ایران در تشکیلات کلان دولت جمهوری اسلامی ایران، در قالب مؤسسه دولتی و وابسته به سازمان برنامه و بودجه کشور تعریف شده‌است. علاوه‌برآن، مرکز آمار ایران دارای جایگاه قانونی دیگری نیز با عنوان دبیرخانه شورای‌عالی آمار (بالاترین مرجع سیاست‌گذاری در زمینه آمارهای رسمی درکشور) به منظور ایجاد هماهنگی و هدایت نظام آماری کشور می‌باشد. با معرفی مرکز آمار ایران به عنوان مرجع رسمی تهیه، اعلام و انتشار آمارهای رسمی کشور در سال ۱۳۹۰، ساختار تشکیلاتی این مرکز با هدف انجام مأموریت‌های نوین درقالب سه معاونت، حوزه ریاست و پژوهشکده آمار (به صورت مستقل) به شرح زیر مورد بازنگری و تصویب قرارگرفت. روسای پیشین مرکز آمار ایران به ترتیب زیر بوده‌اند.[۵]

جواد حسین‌زاده (رئیس مرکز آمار ایران ۱۳۹۸)

  • امیدعلی پارسا (رئیس سازمان امور مالیاتی)
  • عادل آذر۱۳۸۸–۱۳۹۵(رئیس دیوان محاسبات)
  • محمدعلی مدد۱۳۸۵–۱۳۸۸
  • حمیدرضا نواب‌پور۱۳۸۳–۱۳۸۵
  • عباسعلی زالی ۱۳۷۵–۱۳۸۳
  • حسین حاج‌علی فرد ۱۳۷۲–۱۳۷۵
  • مجید جمشیدی۱۳۶۱–۱۳۷۲
  • محمد جعفر کمیلیان۱۳۶۰–۱۳۶۱
  • نصراله سلیمانی ۱۳۵۹
  • ناصر زرین‌خط ۱۳۵۸
  • فریدون مبشری۱۳۵۶–۱۳۵۷
  • فیروز توفیق ۱۳۵۳–۱۳۵۶
  • جمشید اشرفی۱۳۵۱–۱۳۵۳
  • شاپور راسخ۱۳۴۸–۱۳۵۱
  • عباس جامعی۱۳۴۴–۱۳۴۸

۱-معاونت اقتصادی و محاسبات ملی

از جمله وظایف عمده این معاونت: سیاست‌گذاری، مدیریت و انجام عملیات مرتبط با طراحی، برنامه‌ریزی و هماهنگی در تهیه محاسبات اقتصادی و ملی، شاخص قیمتها، محاسبه شاخص برنامه‌ها و سیاست‌های کلان، اهتمام در نهادینه ساختن استانداردهای ملی آماری، هدایت و نظارت بر دستگاه‌های اجرایی در تولید آمار و توسعه و ارتقای نقشه‌ها و اطلاعات مکانی مبتنی بر آمار در حوزه‌های مختلف است. تهیه سالنامه آماری، هدایت فعالیت‌های مربوط به تضمین کیفیت داده‌های تولیدی درقالب طرح‌های آمارگیری نیز از دیگر وظایف این معاونت است. دفترهای زیرمجموعه این معاونت عبارتند از:

- دفتر حساب‌های اقتصادی: یکی از وظایف اصلی دفتر حسابهای اقتصادی، محاسبه حسابهای ملی و منطقه ای بخصوص محصول ناخالص داخلی از روش هزینه[۶]، روش تولید[۷] و روش درآمد[۸] می‌باشد. از جمله مهترین نقطه قوت مرکز آمار ایران آمارهای [[حسابهای منطقه ای]][۹] است که از سال ۱۳۷۹ در همه استانها به قیمت جاری[۱۰] محاسبه و منتشر می‌شود. از آنجا که حساب منطقه ای به قیمت جاری نمی‌تواند رشد واقعی استانها را اندازه‌گیری کند، سازمانهای مدیریت و برنامه‌ریزی استانها به دنبال محاسبه حساب منطقه ای به قیمت ثابت[۱۱] هستند. گروه حساب منطقه ای و هزینه که در دفتر حسابهای اقتصادی مستقر می‌باشد، مسئولیت دبیرخانه حساب منطقه ای را به عهده دارد. از جمله اهداف گروه حساب منطقه ای و هزینه، توسعه آمارهای منطقه ای مشتمل بر حساب منطقه ای به قیمت ثابت، حساب منطقه ای به روش هزینه، حساب منطقه ای در سطح شهرستان، جداول داده ستانده و افزایش فرهنگ آماری در استانها می‌باشد.

- دفتر شاخص قیمت‌ها

- دفتر محاسبه شاخص برنامه‌ها و سیاست‌های کلان

- دفتر استانداردها و نظارت بر طرح‌های آماری

-دفتر نقشه و اطلاعات مکانی

۲-معاونت طرح‌های آماری و آمارهای ثبتی از جمله وظایف اصلی این معاونت: سیاست‌گذاری، مدیریت و انجام عملیات مرتبط با طراحی، برنامه‌ریزی و هماهنگی در فرایندهای تولید آمار و شناسایی، نیازسنجی واقدام در زمینه تکمیل و توسعه مجموعه اقلام آماری درحوزه‌های مختلف از جمله جمعیت، نیروی انسانی، هزینه و درآمد خانوار، کشاورزی، صنعت، معدن، بازرگانی، امور زیربنایی، ساختمان، ارتباطات، بهداشت، فرهنگ، خدمات عمومی و اجتماعی و غیره است. همچنین بررسی فرایند تولید و ارزیابی کیفیت آمارهای ثبتی در دستگاه‌های اجرایی، بهنگام نگهداشتن چارچوب‌های آماری و تهیه طرح‌های فنی نمونه‌گیری نیز از وظایف این معاونت است. دفترهای زیرمجموعه این معاونت عبارتند از:

- دفتر روش‌شناسی آماری و طرح‌های نمونه‌گیری

- دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری

- دفتر صنعت، معدن و زیربنایی

- دفتر کشاورزی

- دفتر فرهنگی، بازرگانی و خدمات

۳-معاونت توسعه منابع، پشتیبانی و امور استان‌ها

از جمله وظایف عمده این معاونت: مطالعه، بررسی و اجرای برنامه‌های توسعه منابع انسانی، مدیریت بر تأمین، تخصیص وهزینه‌کرد منابع مالی، اجرای برنامه‌های تحول اداری و استقرار نظام‌های نوین مدیریت، پشتیبانی و تأمین تجهیزات، ملزومات و امکانات مورد نیاز اجرای وظایف و فعالیت‌های تخصصی مرکز و تنظیم روابط و انجام هماهنگی با واحدهای آمار و اطلاعات استانی برای اجرای وظایف محوله از سوی مرکزاست. ادارات کل زیرمجموعه این معاونت عبارتند از:

- اداره‌کل توسعه منابع انسانی و پشتیبانی

- اداره‌کل امور مالی و ذی‌حسابی

۴-حوزه ریاست شامل:

۱–۴-مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات

از جمله وظایف عمده این مرکز: برنامه‌ریزی و نظارت بر اجرای نظام جامع فناوری اطلاعات و ارتباطات، مدیریت طراحی، استقرار و پشتیبانی تخصصی شبکه ملی آمار کشور، انجام مطالعات و بررسی‌های علمی، کاربردی و تطبیقی به منظور بکارگیری روش‌ها و ابزارهای نوین و کاربردی درمراحل مختلف اجرای طرح‌های آماری و سرشماری‌ها، طراحی، ایجاد، استقرار، اجرا، بهینه‌سازی، توسعه و پشتیبانی و امنیت منظومه سخت‌افزاری، شبکه ارتباطی و پایگاه‌های اطلاعاتی مرکز و مدیریت نظام ارتباط با مشتری و اطلاع‌رسانی خدمات و محصولات مرکز آمار ایران به روش‌های الکترونیکی است. معاونت‌های زیرمجموعه این مرکز عبارتند از:

- معاونت پایگاه‌های اطلاعاتی و اطلاع‌رسانی

- معاونت سیستم و خدمات نرم‌افزاری

- معاونت شبکه و خدمات رایانه‌ای

۲–۴-دفتر برنامه‌ریزی، پایش عملکرد و دبیرخانه شورای‌عالی آمار

از جمله وظایف عمده این دفتر :مدیریت تعریف و تحقق عناصر استراتژیک مرکز از طریق تعیین و تنظیم اهداف و برنامه‌های دوره‌ای بلندمدت، میان‌مدت و کوتاه‌مدت، انجام فرایند ارزیابی عملکرد و بررسی میزان تحقق عناصر اجرایی آن‌ها به منظور اصلاح و بهبود عملکرد در مرکز، مدیریت و هماهنگی تدوین برنامه ملی آمار، مدیریت برگزاری جلسات و امور اجرایی شورای‌عالی آمار و تنظیم روابط بین ارکان نظام آماری کشور است.

از جمله وظایف عمده این دفتر :مدیریت تعریف و تحقق عناصر استراتژیک مرکز از طریق تعیین و تنظیم اهداف و برنامه‌های دوره‌ای بلندمدت، میان‌مدت و کوتاه‌مدت، انجام فرایند ارزیابی عملکرد و بررسی میزان تحقق عناصر اجرایی آن‌ها به منظور اصلاح و بهبود عملکرد در مرکز، مدیریت و هماهنگی تدوین برنامه ملی آمار، مدیریت برگزاری جلسات و امور اجرایی شورای‌عالی آمار و تنظیم روابط بین ارکان نظام آماری کشور است.

۳–۴-دفتر ریاست، روابط‌عمومی وهمکاری‌های بین‌الملل

از جمله وظایف عمده این دفتر: مدیریت و اجرای کلیه فعالیت‌های مربوط به روابط عمومی (امور تبلیغات، خبررسانی و انتشارات)، امور ترجمه مستندات و ایجاد زمینه‌های لازم برای گسترش همکاری‌های بین‌المللی و انجام امور جاری حوزه ریاست در راستای جلب اطمینان، حمایت و حفظ وفاداری ذی‌نفعان و کاربران مرکز از طریق مدیریت روابط اثربخش است.

پژوهشکده آمار

این پژوهشکده دارای ساختار سازمانی مستقل در زیرمجموعه مرکز آمار ایران است که از جمله وظایف عمده آن: مطالعه، تعیین اولویت‌ها و اجرای طرح‌های پژوهشی در زمینه‌های مربوط به روش‌های تولید آمار، تجزیه‌وتحلیل‌آماری، پردازش‌و استخراج اطلاعات و اطلاع‌رسانی آماری است. همچنین برقراری ارتباط با مؤسسات علمی و پژوهشی داخل و خارج کشور، برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی آماری و برگزاری همایش‌های علمی و پژوهشی، انتشار کتاب و نشریه در زمینه‌های مرتبط و ارائهٔ جدیدترین اطلاعات آماری مورد نیاز پژوهش‌گران از دیگر وظایف پژوهشکده آمار است.

دوره سرشماری[ویرایش]

در سال ۱۳۹۰ برپایه تصویب هیئت دولت دهم بر خلاف دوره‌های قبلی سرشماری پس از ۵ سال انجام شد و در سال ۱۳۹۳ در دولت یازدهم بازهٔ زمانی سرشناسی را به علت هزینه‌های زیاد آن به ۱۰ سال افزایش دادند. طبق گفته رئیس ادارهٔ آمار ایران در سرشماری سال ۱۳۹۰ به صورت مستقیم ۷۰ هزار نفر درگیر سرشماری بودند که هزینه‌ای بالغ بر ۱۰۰ میلیارد تومان در پی داشته‌است.[۱۲]

وبسایت مرکز آمار ایران به تاریخ ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ هجری خورشیدی برابر به ۲۰۱۶/۰۵/۲۵ میلادی از سوی هکرها هک گردید.[نیازمند منبع]

منابع[ویرایش]

  1. «ماموریت». مرکز آمار ایران.
  2. «رئیس مرکز آمار ایران منصوب شد». خبرگزاری فارس. ۳۰ مرداد ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۳۰ مرداد ۱۳۹۵.
  3. «گزارش عملکرد سال ۱۳۹۳». مرکز آمار ایران.
  4. «تاریخچه» (PDF) (پی‌دی‌اف). مرکز آمار ایران.
  5. «روسای پیشین مرکز آمار ایران». مرکز آمار ایران. ۸ شهریور ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۵ شهریور ۱۳۹۳.
  6. (به انگلیسی: Expenditure Approach)
  7. (به انگلیسی: Production Approach)
  8. (به انگلیسی: Income Approach)
  9. (به انگلیسی: Regional Accounts)
  10. (به انگلیسی: current price)
  11. (به انگلیسی: constant price)
  12. «سرشماری نفوس و مسکن دوباره ۱۰ ساله شد». خیرگزاری مهر. ۸ شهریور ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۵ شهریور ۱۳۹۳.

پیوند به بیرون[ویرایش]