زمین‌لرزه ۱۳۹۶ ازگله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
زمین‌لرزه ۱۳۹۶ ایران - عراق

زمین‌لرزه مرز ایران-عراق، ۲۰۱۷

زمین‌لرزه ازگله  در ایران قرار گرفته‌است
زمین‌لرزه ازگله
زمین‌لرزه ازگله
تاریخ ۲۱ آبان ۱۳۹۶
زمان رخداد ۲۱:۴۸ به وقت ایران
دوام ۲۰ ثانیه
بزرگی ۷٫۳ Mw[۱]
ژرفا ۱۱ کیلومتر[۲]
گونه راندگی
مناطق آسیب  ایران,  عراق
تلفات ۶۲۰ کشته [۳]
۹۳۸۸ زخمی[۴]
۷۰۰۰۰ بی‌خانمان[۵]
بیشینهٔ شدت ۷٫۳ ریشتر
پس‌لرزه‌ها ۴۷۹ پس‌لرزه تا ساعت ۹ صبح ۲۶ آبان ۱۳۹۶
مختصات: ۳۴°۵۰′۲۰″شمالی ۴۵°۵۳′۵۶″شرقی / ۳۴.۸۳۹°شمالی ۴۵.۸۹۹°شرقی / 34.839; 45.899

زمین‌لرزه ۱۳۹۶ ایران - عراق به بزرگی ۷٫۳ در مقیاس بزرگای گشتاوری شامگاه یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ در نزدیکی ازگله، استان کرمانشاه در نزدیکی مرز ایران و عراق در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی شهر حلبچه عراق ایران رخ داد.

کانون زمین‌لرزه ۵ کیلومتری شهر ازگله کرمانشاه بود و زلزله نگاری آمریکا کانون این زلزله را ۳۲ کیلومتری حومه شهر عراقی حلبچه اعلام کرد.[۶]

بر طبق گفته رئیس مرکز لرزه‌نگاری ایران چندین پیش لرزه قبل از زلزله ۷٫۳ ریشتری حوالی ساعت ۲۱ تا ۲۱:۴۸ اتفاق افتاده که موجب هشیاری مردم شد که بزرگترین این پیش لرزه‌ها به قدرت ۴/۵ ریشتر ثبت شد[۷] تعداد کشته‌ها در ایران به ۵۷۴ نفر رسیده و همچنین ۹٬۳۸۸ نفر نیز زخمی شده‌اند و حدود ۷۰٬۰۰۰ نفر بی‌خانمان شدند.[۸][۹][۱۰][۱۱]

شهر ازگله نزدیک‌ترین شهر به کانون زلزله (۵ کیلومتر) بود. عمق زمین لرزه ۱۱ کیلومتر بوده که به علت عمق کم و مدت زیاد در کل منطقه شمال غرب کشور احساس شد.[۱۲] این زلزله در جنوب شرق ترکیه و حتی کویت و شمال عربستان سعودی هم احساس شده‌است.[۱۳] برخی رسانه‌های اسرائیلی خبر از حس شدن این زمین‌لرزه در بخش‌های وسیعی از اسرائیل دادند.[۱۴] تا روز ۱ آذر ماه سال ۱۳۹۶ حدود ۷۰۰ پس‌لرزه استان کرمانشاه را لرزانده‌است.

کانون زلزله

  • کانون زمین‌لرزه ۵ کیلومتری شهر ازگله از توابع استان کرمانشاه است؛ و عمق این زمین‌لرزه ۱۱ کیلومتری زمین گزارش شده‌است.[۱۰]
  • بنا به گزارش زلزله نگاری آمریکا کانون این زلزله در ۳۲ کیلومتری حومه شهر عراقی حلبچه و عمق زلزله ۳۳٫۹ کیلومتری از سطح زمین بوده‌است.[۶][۱۵]

مشخصات

تاریخ و زمان وقوع به وقت محلی: ۱۳۹۶/۰۸/۲۱ ۲۱:۴۸:۱۶

طول جغرافیایی: ۴۵٫۹

عرض جغرافیایی: ۳۴٫۸۴

عمق زمین لرزه: ۱۱ کیلومتر

نزدیک‌ترین شهرها:

۵ کیلومتری ازگله (کرمانشاه)

۲۵ کیلومتری تازه آباد (کرمانشاه)

۳۷ کیلومتری باینگان (کرمانشاه)

نزدیکترین مراکز استان:

۱۱۲ کیلومتری سنندج

۱۲۲ کیلومتری کرمانشاه[۱۶]

پس‌لرزه‌ها

کمپ امدادرسانی هلال احمر، سرپل ذهاب

این زلزله بالای ۴۱۰ پس لرزه داشته‌است.

بامداد روز دوشنبه ۲۲ آبان زمین لرزه‌ای به بزرگی ۴٫۳ ریشتر در عمق ۸ کیلومتری زمین تازه آباد در استان کرمانشاه را لرزاند.[۱۷]

بزرگترین پس لرزه در تاریخ ۲۲ آبان ساعت ۱۶:۴۲ با قدرت ۴٫۷ ریشتر ثبت شده‌است.

۲۹ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱۸:۵۳ در نزدیکی مهران استان ایلام نیز زلزله‌ای ۵٫۳ ریشتری رخ داد. احمد کرمی، مدیر کل بحران استان ایلام گفته‌است که این زمین‌لرزه خسارت و تلفاتی نداشته.[۱۸] ساعت ۲۱:۵۵ رئیس بیمارستان امام حسین به مهرنیوز گفته‌است که زلزله تا کنون مصدومی نداشته‌است.[۱۹] در زمان رخ دادن زلزله کرمانشاه شادمهر کاظم‌زاده نماینده مردم دهلران، دره شهر، آبدانان و بدره به خبرگزاری مجلس گفت که خانه‌ها و تأسیسات در دهلران، دره شهر، آبدانان و بدره آسیب دیده‌اند اما تلفات جانی نداشته‌است.[۲۰] زلزله جدید ایلام باعث نگرانی مردم کرمانشاه نیز شده‌است.[۱۹] برخی خبرگزاری‌ها اعلام کرده‌اند که مردم کرمانشاه نگران نباشند و زلزله ایلام را بدون ارتباط به زمین‌لرزه پیشین عنوان کرده‌اند.

در ۲۰ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۷:۳۹ زمین لرزه‌ای به شدت ۶ ریشتر در فاصلهٔ ۲۶ کیلومتری ازگله روی داد.[۲۱]

خسارات و ضایعات

تعداد کشته‌ها در ایران به ۵۷۴ نفر رسیده‌است، بنا بر گزارش‌ها ۹٬۳۸۸ نفر نیز مصدوم شده‌اند. بیشترین آمار کشته‌ها و زخمی‌ها از شهرهای قصر شیرین، سرپل ذهاب و ثلاث باباجانی گزارش شده‌اند.[۹][۱۰][۲۲]

بر اثر این زلزله برخی از منازل دچار خسارت‌های مالی شده‌اند. مرکز درمانی سرپل ذهاب نیز تخریب شده‌است.[۱۰]

این زلزله در استان‌های انبار (غرب عراق)، اربیل و سلیمانیه و موصل (شمال عراق) احساس شده و برخی مناطق پایتخت عراق، بغداد، نجف و کربلا را نیز لرزاند. این زلزله قوی‌ترین زلزله در دهه‌های اخیر در بغداد به‌شمار می‌رود.[۲۳]

بر اساس گفته معاون بنیاد مسکن ایران در این زلزله استان کرمانشاه ۱۲ هزار واحد مسکونی شهری و روستایی به صورت ۱۰۰ درصد تخریب شد و ۱۵ هزار واحد مسکونی نیازمند تعمیر هستند.[۲۴]

به گفته خبرگزاری مجلس شورای اسلامی[۲۵] و خبرگزاری‌های رسمی متعدد[۲۶][۲۷][۲۸][۲۹][۳۰][۳۱] مسکن مهر سرپل ذهاب از مجتمع‌هایی بودند که به دلیل کیفیت پایین مصالح و ساخت غیراصولی، با قرار گرفتن در حاشیه اولین زلزله آسیب‌های شدیدی دیدند و برخی از آنها فرو ریختند. همان‌طور که حسن روحانی اشاره کرد و جزئیات آن از جمله ساخت غیراصولی و کیفیت پایین بتن در خبرگزاری‌ها منتشر شد آپارتمان‌های ساده مجاور که در فاصله ۶ تا ۸ متری هستند آسیب‌های بسیار کمتری نسبت به مسکن مهر دیده بودند.[۳۲]
مسکن مهر اسلام‌آباد غرب هم در این زلزله به شدت آسیب دید طوریکه به گفته کارشناسان از سه هزار مسکن مهر این شهر حتی یک واحد سالم نماند.[۳۳][۳۴][۳۵] سید احسن علوی نماینده مجلس شورای اسلامی هم اذعان داشتند که خرابی مسکن مهر در اسلام‌آباد غرب بسیار بیشتر از سرپلذهاب بوده‌است، آنچه که ما دیدیم مسکن مهر این شهر کن فیکون شده‌است! مثلاً در یکی از بلوک‌ها طبقه پنجم یک طبقه پایینتر آمده و طبقه اول هم کاملاً محو شده‌است.[۳۶] بیمارستان شهر اسلام‌آباد غرب هم هفت ماه پس از افتتاح رسمی از بین رفت.[۳۷][۳۸]

آسیب به بناهای تاریخی

بنا بر اعلام ادارۀ میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان کرمانشاه در روز ۲۲ آبان ۱۳۹۶ (یک روز پس از زلزله)، ۵ بنای تاریخی این استان بر اثر این زلزله آسیب دیده است. این بناها عبارت بوده‌اند از کاخ خسرو، چهارقاپی و کاروانسرای عباسی در قصر شیرین، قلعه یزدگرد در روستای زرده و زیج منیژه در روستای پاتاق. همچنین مطابق با نخستین گزارش‌ها به تپه تاریخی معروف به ارگ در داخل شهر گیلان غرب و آتشکده پلنگرد در اسلام‌آباد نیز آسیب وارد شده‌است.[۳۹][۴۰]

امدادرسانی

دولت ایران اعلام کرده‌است دست‌کم ۷۰٬۰۰۰ نفر به سرپناه نیاز دارند.

به محض وقوع این زمین لرزه، سریعاً نیروهای کمکی ارتش ایران، شامل ۳ تیپ از یگان‌های نیروی زمینی ارتش اعم از یگان‌های رزمی و درمانی به منطقه زلزله زده سرپل ذهاب استان کرمانشاه اعزام شدند و حدوداً ۳۰۰ مجروح در پادگان «ابوذر»، پذیرش و درمان ابتدایی روی آن‌ها صورت گرفت. همچنین سه تیپ مستقل سپاه پاسداران با حضور در منطقه و با کمک قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا شروع به بازگشایی راه‌ها کردند. بالگردهای سپاه و ارتش همچنین هواپیماهای سنگین ترابری ارتش و سپاه پاسداران آوردن آذوقه و مواد لازم را نیز عهده‌دار هستند. سخنگوی سپاه افزود در صورت نیاز لشکر عملیاتی ۲۷ محمدرسول الله به منطقه اعزام خواهد شد.[۴۱]

سرلشکر محمدعلی جعفری فرمانده کل سپاه پاسداران با اشاره به برگزاری جلسه در شهر سرپل ذهاب برای هماهنگی بین نیروهای مسلح در خصوص امداد رسانی گفت: مقرر شد ارتش مسئولیت شهر و سپاه پاسداران نیز مسئولیت روستاهای اطراف را برعهده بگیرند.[۴۲]

«ریاست مدیریت بحران و اضطرار» ترکیه اعلام کرد نیروهای امدادی شامل ۹۲ پرسنل، به همراه ۴۰۰۰ چادر و ۷۰۰۰ پتو، برای ارسال به مناطق آسیب‌دیده تحت آماده‌باش قرار گرفته‌اند.[۴۳]

پوشش خبری امدادرسانی

سرما در راه است و مردم سرپناه ندارند.[۴۴]

پس از گزارش‌های متعدد از قطعی برق در شب حادثه[۴۵][۴۶] وزیر نیرو اعلام کرد که به دلیل آسیب‌های جدی به شبکه برق‌رسانی تا بعدازظهر ۲۲ آبان برق سرپل ذهاب و ۶۰ درصد مناطق وصل می‌شود[۴۷] اما تا شب برق سرپل‌ذهاب وصل نشد و در برنامه زنده خبری صدا و سیما در حالی که مجری برنامه بر اعلام وصل شدن برق توسط مسئولین و بر احتمال مکان نامناسب خبرنگار اصرار می‌کرد خبرنگار از قطعی برق منطقه در نواحی اصلی گزارش تصویری می‌داد. حتی بخش استانی روزنامه همشهری تا ۲۴ آبان ۱۳۹۶ با اشاره به گذشتن ۲ شب از قطع بودن برق و آب سرپل ذهاب خبر داد.[۴۸]

راهزنی و امنیت

۲۳ آبان ۱۳۹۶ خبر از سرقت ۲۰۰۰ پتو و مستقر شدن یگان‌های ویژه منتشر شد،[۴۹] وزیر کشور ۲۴ آبان خبر راهزنی را تکذیب کرد و با اشاره به اینکه اینچنین خبرهایی شایسته مردم غیور کرمانشاه نیست گفت که در شهرهای بین راهی کسانی که نیاز به کمک داشتند کاروان را متوقف می‌کردند و قرار بر این شده‌است که کمک‌ها با هلیکوپتر ارسال شوند.[۵۰] در کنار گزارش‌های مردمی ارسال شده به رپرتاژ شبکه منوتو دربارهٔ نبود چادر به اندازه کافی و اینکه مردم با شاخه و برگ شروع به ساختن سرپناه کرده‌اند، ۲۵ آبان ۱۳۹۶ ایلنا از وضعیت تأسف‌بار کرمانشاه با عنوان «برخی بی‌وجدان‌ها چادر می‌گیرند تا بفروشند» خبرداد[۴۴] و با اشاره به حمایت‌های ارتش از نماینده کرمانشاه نقل شد که بسیاری از مردم کشته‌ها را خودشان دفن کرده‌اند و در آمار ذکر نشده‌است و تعداد کشته‌ها می‌تواند به بیش از ۱۰۰۰ تن برسد. عدم مدیریت در توزیع ملزومات ارسالی و سوءاستفاده برخی افراد سودجو که منسوب به مناطق دورتر از منطقه زلزله شده‌اند از دلایل عدم مدیریت درست بحران عنوان شد.[۴۴]

حمایت‌های ارتش و شعار «فقط ارتش»

حمایت‌های فعال و بی‌وقفه ارتش از امنیت و رساندن محموله‌های کمک‌های مردمی تا ایجاد پل هوایی بین منطقه زلزله‌زده و شهر کرمانشاه[۵۱] باعث شد تا در بازدید حسن روحانی از منطقه زمانی که گفت: «ارتش و سپاه همراهان همیشگی مردم در منطقه حضور دارند» مردم شعار «فقط ارتش» سر دهند[۵۲][۵۳] و همچنین دیوارنوشته‌های تشکر از ارتش را بنویسند[۵۴] که با تشکر متقابل فرمانده کل ارتش پاسخ داده شد.[۵۵]

تقسیم کار بین ارتش و سپاه

از آنجایی که ارتش در شهر سر پل ذهاب پادگان دارد مسئولیت امداد رسانی به شهر سر پل ذهاب به ارتش واگذار شد و از آنجایی که سپاه در روستاها نیز پایگاه داشت مسئولیت امداد رسانی به روستاها به سپاه واگذار شد.[۵۶][۵۷]

کاهش تلفات نسبت به رودبار و بم

شدت زلزله و وقوع آن در ساعات پایانی شب احتمال تکرار حوادثی همچون زلزله بم و رودبار را در پی داشت ولی دو عامل سبب شد که از تلفات زلزله کاسته شود و تنها وقوع زلزله هفت ریشتری خسارتهای فراوان به‌دنبال داشته باشد.

عامل نخست وقوع پیش‌لرزه‌ای چهار و نیم ریشتری پیش از زلزله اصلی بود که سبب شد بسیاری از ساکنان مناطق نزدیک به زلزله اصلی در فضای باز حاضر شوند و در واقع نسبت به وقوع زلزله‌ای دیگر که شدت بالایی نیز داشت، آماده باشند. عامل بعدی در کاهش تلفات زلزله و احتمالاً خسارتها، وقوع زلزله ازگله در عمق یازده کیلومتری زمین است که بر اساس اعلام نظر کارشناسان از شدت خسارت‌های وارده کاسته‌است و تنها سازه‌های غیر ایمن و سنتی در برابر این زلزله تخریب شده‌اند.[۵۸] خبرگزاری تسنیم درگزارشی تأثیر عمق زیاد زلزله در کاهش خسارات را اینگونه مطرح کرد «تنها سازه‌های غیرایمن و سنتی در برابر این زلزله تخریب شده‌اند»[۵۹] در گزارش دیگری نوشت که خسارات شدید مسکن مهر سر پل ذهاب ناشی از عمق کم زلزله و واقع شدن شهر روی گسل بودن بوده‌است و «به‌دلیل شدت زیاد این زمین‌لرزه در استان کرمانشاه، بیشترین صدمات جانی و مالی در این استان رخ داد.»[۶۰]

از عوامل دیگر می‌توان به کوهستانی بودن منطقه و کم جمعیت بودن شهرهای اطراف و روی دادن زلزله در خارج مناطق مسکونی اشاره کرد.[۶۱]
البته احمد صفری نماینده کرمانشاه اخبار مربوط به تعداد کشته‌های زلزله را دروغین دانست و انتقادات شدیدی از عملکرد صدا و سیما در قبال زلزله داشتند و تعداد کشته‌ها را بیش از هزار نفر دانستند و گفتن تنها در یکی از کوچه‌های سرپلذهاب بیش از هفتاد نفر کشته شده‌اند و در مسکن مهر هم تعداد کشته‌ها بیش از ۲۵۰ نفر است و آمار اعلام شده بسیار پایینتر از آمار واقعی است.[۶۲][۶۳][۶۴]

واکنش‌ها

داخلی

حضور رهبر ایران آیت الله خامنه‌ای در چادر یکی از زلزله‌زدگان اثناء بازدید از مناطق زلزله‌زده استان کرمانشاه
  • سید علی خامنه‌ای در بیانیه‌ای گفت: وظیفه مسئولان آن است که در همین اولین ساعات با همهٔ همّت و توان به یاری آسیب‌دیدگان بویژه در زیر آوار ماندگان بشتابند و با بهره‌گیری سریع از همهٔ امکانات موجود، از افزایش تلفات جلوگیری کنند / از همهٔ کسانی‌که می‌توانند به نحوی در سبک کردن بار مصیبت و جبران خسارت مؤثر باشند درخواست می‌کنم که به یاری آسیب‌دیدگان بشتابند.[۶۵]
  • در پی حادثه زلزله در غرب ایران هیئت دولت با صدور اطلاعیه‌ای روز ۲۳ آبان ۱۳۹۶ را عزای عمومی اعلام کرد.[۶۶]
  • حسن روحانی: از صمیم قلب با همه آسیب دیدگان و داغدیدگان این حادثه همدردی می‌کنم و از درگاه خداوند متعال برای جان باختگان رحمت واسعه، برای آسیب دیدگان شفای عاجل و برای هموطنان مصیبت دیده صبر و سلامتی مسألت دارم.[نیازمند منبع]
  • ZoroastrianismSymbol.PNGزرتشتیان ایران: سپنتا نیکنام نماینده زرتشتیان یزد ۲۷ آبان به کرمانشاه رفت تا کمک‌های مردمی زرتشتیان یزد را به دست مردم کرمانشاه برساند.[۶۷][۶۸]

خارجی

  •  سازمان ملل متحد: استفان دوجاریک سخنگوی آنتونیو گوترش با انتشار بیانیه‌ای در تارنمای سازمان ملل نوشت: دبیرکل به شدت از تلفات جانی و مالی زلزله ای که مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق را یکشنبه شب به لرزه درآورد متأثر است.[۶۹]
  •  اسرائیل: بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل روز سه شنبه ۲۳ آبان، پیشنهاد داد از طریق صلیب سرخ جهانی به ایران و عراق کمک‌های درمانی ارسال کند. یکی از مقامات دفتر نتانیاهو با اعلام اینکه این پیشنهاد خیلی زود از سوی ایران رد شد گفت: «این اتفاق صورت واقعی رژیم ایران را نشان می‌دهد.»[۷۰]
  •  سوریه: رئیس‌جمهوری سوریه در پیامی جان‌باختن شهروندان غرب ایران در حادثه زمین لرزه را به رئیس‌جمهوری اسلامی ایران تسلیت گفت و با مردم ایران ابراز همدردی کرد.[۷۱]
  •  روسیه: ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه در پیامی به همتایان خود در ایران و عراق، مراتب تاسف خود را از کشته و مجروح شدن شمار زیادی از شهروندان این کشور در جریان زلزله شب گذشته را اعلام کرد و این حادثه را به آنها تسلیت گفت.[۷۲]
  •  سازمان ملل متحد: گری لوئیس، هماهنگ‌کننده ویژه سازمان ملل در ایران با انتشار ویدیویی در توییترش، پرچم سازمان ملل در دفتر تهران را به یاد زلزله زدگان غرب کشور به حالت نیمه‌افراشته درآورد.[۷۳]
  •  کانادا: جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا در حساب توییتر خود نوشت: امروز اخبار ناراحت‌کننده ای از ایران و عراق شنیدیم. مردم کانادا با خانواده‌های قربانیان این زلزله عمیقاً ابراز همدردی می‌کنند.[۷۴]
  •  آلمان: مایکل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران، در پیامی به زبان انگلیسی و فارسی در صفحه توییتر خود نوشت: مراتب تسلیت عمیق آلمان به دولت و ملت ایران، در پی زلزله مرگبار غرب ایران. ما به یاد قربانیان و خانواده‌هایشان خواهیم بود. آلمان در صورت لزوم آماده کمک رسانی می‌باشد.[۷۴]
  •  فرانسه: سفارت فرانسه در ایران در پیامی به زبان فرانسوی و فارسی در توییتر خود در واکنش به زلزله در ایران و عراق نوشت: سفارت فرانسه در ایران هم‌بستگی خود را با خانوادهٔ قربانیان و مجروحان حادثهٔ زلزلهٔ مرگبار در مرز ایران و عراق و نیز تمامی ایرانیان اعلام می‌کند و بسیج بخش‌های خدمات اورژانس ایران را ارج می‌نهد.[۷۴]
  •  هند: نخست‌وزیر هند نیز با ارسال پیامی توییتری با بازماندگان این حادثه ابراز همدردی کرد. در این پیام آورده‌است: همدردی خود را با همه افرادی که عزیزان خود را دراین زلزله غم‌انگیز از دست داده‌اند ابراز و دعا می‌کنم مصدومان این حادثه هرچه زودتر سلامتی خود را به دست آورند.[۷۴]
  •  ترکیه: بن‌علی ییلدیریم، نخست‌وزیر ترکیه، نیز روز دوشنبه گفت: ترکیه متعهد به حمایت از قربانیان زمین‌لرزهٔ یکشنبه شب در مرز ایران و عراق است. او در بیانیه‌ای اعلام کرد: «ترکیه برادرانه در کنار قربانیان این زمین‌لرزه است.» نخست‌وزیر ترکیه گفت: دولت ترکیه کاروانی از کمک‌های غذایی و پزشکی را ارسال کرده و بهبود سریع زخمی‌های این حادثه را آرزومند است.[۷۴]
  •  جمهوری آذربایجان: الهام علی اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، با ارسال پیامی به رئیس‌جمهور و ملت ایران جان باختن شماری از هموطنانمان در زمین‌لرزه مرگبار اخیر را تسلیت گفت. در پیام او آمده‌است: وقوع زمین‌لرزه در غرب کشور شما و کشته شدن شماری از مردم و تخریب مناطقی بر اثر این زمین‌لرزه بنده را نیز ناراحت و متأثر کرد.[۷۴]
  •  بریتانیا: وزیر خارجهٔ بریتانیا و سفیر بریتانیا در ایران در پیام‌های توییتری جداگانه‌ای، وقوع زمین‌لرزهٔ شب گذشته در کرمانشاه را به بازماندگان قربانیان این حادثه تسلیت گفتند.[۷۴]
  •  اتحادیه اروپا: فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیهٔ اروپا با اعلام همدردی اتحادیه اروپا با خانواده قربانیان زلزله ایران و عراق، آمادگی این اتحادیه را برای مشارکت در عملیات امدادرسانی اعلام کرد.[۷۴]
  •  بریتانیا: رهبر حزب کارگر بریتانیا نیز در پیامی ضمن ابراز همدردی با زلزله‌زدگان ایران و عراق، خواستار کمک فوری لندن به مناطق آسیب‌دیده شد.[۷۴]
  •  پاکستان: خواجه محمد آصف وزیر امور خارجه پاکستان نیز با ابراز تاسف از وقوع این فاجعه غم‌انگیز در برخی شهرها و مناطق مرزی ایران و عراق، از درگاه خداوند برای قربانیان این حادثه طلب مغفرت و همچنین شفای عاجل مجروحین را خواستار شد.[نیازمند منبع]
  •  کویت:امیر کویت خطاب به رئیس‌جمهوری کشورمان آمده‌است: صمیمانه با جمهوری اسلامی ایران ابراز همدردی می‌کنیم و از خداوند منان خواستاریم تا درگذشتگان این حادثه را بیامرزد و آسیب دیدگان را هرچه سریعتر شفا دهد.[نیازمند منبع]
  •  مصر: مصر با صدور بیانیه ای اعلام کرد: قاهره کشته شدن بیش از ۲۰۰ نفر و زخمی شدن هزاران نفر در زلزله ویرانگر یکشنبه شب در مرزهای ایران و عراق را به بازماندگان این قربانیان صمیمانه تسلیت می‌گوید.[نیازمند منبع]
  •  اردن: عبدالله دوم پادشاه اردن با ارسال پیام‌های جداگانه ای به فؤاد معصوم رئیس‌جمهور عراق و حسن روحانی رئیس‌جمهور ایران جان باختن شماری از شهروندان عراقی و ایرانی در زلزله شامگاه یکشنبه را تسلیت گفت.[نیازمند منبع]

چهره‌ها

  • برخی از بازیکنان فوتبال مانند امره جان و نوری شاهین با همدردی با زلزله‌زدگان از مردم خواستند تا به زلزله‌زدگان کمک کنند. همچنین فیلیپه کوتینیو برای کمک به زلزله‌زدگان کرمانشاه، پیراهن امضا شده‌اش را به فروش گذاشت. سلطانی، مدیر برنامه ایرانی، این خبر را تأیید کرد و گفت قرار است پیراهن کوتینیو برای فروش به دست علی دایی برسد. [نیازمند منبع]

تناقضات در تعداد کشته‌ها و درگیری مسکن مهر

درگیری و تناقضات بسیاری در اظهارات مسئولان مختلف در مورد تعداد کشته‌های مسکن مهر در استان کرمانشاه وجود داشته‌است.[۷۵] تنها تا ۲ روز پس از زلزله بعدازظهر ۲۳ آبان تعداد کشته‌ها به ۵۳۰ نفر رسید.[۷۶] تا ۲۵ آبان احمد صفری نماینده مردم کرمانشاه در مجلس گفت که تعداد کشته‌ها می‌تواند بسیار بیشتر از این باشد و به این اشاره کرد که فقط ۲۵۰ کشته در مسکن مهر سرپل ذهاب داشته‌ایم و اینکه در مراجعه به روستایی همان روز اول خودشان ۲۰ نفر را دفن کرده بودند.[۷۵][۴۴] روز ششم معاون استاندار اعلام می‌کند که ۱۰۰ نفر در مسکن مهر کشته شده‌اند بلافاصله بعدازظهر همان روز می‌گوید که منظورش در مسکن مهرهای خودمالکی بوده‌است.[۷۵] محمود احمدی‌نژاد رئیس دولت‌های نهم و دهم بدون اشاره به استحکام گفت که ۴میلیون ۳۰۰ هزار واحد در کل کشور ساخته‌اند و:[۷۵]

بعضی از مسکن مهر، خودمالکی بوده، بعضی را دولت مستقیماً پشتیبانی کرده، بعضی نظارتش با دولت بوده، بعضی نبوده(!) است … این کارها که تبلیغ است ارزش پاسخ دادن ندارد

این درحالی ست که ۲ میلیون و ۲۰۰هزار واحد از مسکن مهر دولتی در برنامه تعریف شده‌بود که فقط ۶۹۰هزار واحد از آن در ۶ سال آخر دولت قبل تحویل داده شد و بقیه به دولت بعد واگذار شد، یکی از کارشناسان می‌گوید که دولت نهم و دهم در ایجاد تعهد برای دولت‌های بعدی استعداد خاصی داشته‌اند. اما بر اساس قانون ۲۸۰۰ تک تک واحدها اعم از خودمالکی یا دولتی باید با نظارت کامل دولت انجام می‌شد در نتیجه مسئولیت امنیت مسکن‌مهرهای خودمالکی نیز بر دوش دولت و نظام مهندسی و شهرداری بوده‌است این درحالی‌ست که دولت قبلی پروژه‌های خودمالکی را به جای تحویل به تعاونی‌های انبوه‌سازان، تحویل تعاونی‌های تأمین داده‌است و آنها هم کار را به شرکت‌های خصولتی واگذار کردند.[۷۵] اما دولت کنونی از طرفی مسکن‌مهر را «اقتصاد برانداز» عنوان می‌کند بعد تمام گناه را به گردن دولت قبل می‌اندازد اما ۲۸ آبان معاون وزیر در دفاع از طرح اعلام می‌کند که فقط ۲ نفر کشته‌شده‌اند البته ایشان خودشان در دولت قبل در مسکن مهر مسئولیت داشته‌اند.[۷۵] با بالا گرفتن درگیری سیاسی دو حزب حاکم روزنامه‌های اصول‌گرا مانند کیهان نیز به نقل از «مدیر روابط عمومی اداره راه و شهرسازی» اظهار کرد که تعداد کشته‌های مسکن مهر فقط ۲ نفر است. ایسنا با جمع‌بندی این موارد سوال‌هایی را دربارهٔ تعداد دقیق کشته‌ها مطرح می‌کند: آیا مسئولیت مسکن مهر خودمالکی برعهده دولت نبوده؟ آیا مقصر فرو ریختن دیوارها مهندس ناظر نیست؟ چرا نسبت ماسه به سیمان آنقدر زیاد بوده که مانند کاه‌گل فرو می‌ریزد؟ آیا این ساختمان‌ها نیاز به بازسازی کلی دارد یا تعمیر؟ اگر بازسازی چرا کشور یک بار دیگر هزینه سودجویی پیمانکار را بدهد؟ و اینکه تعداد دقیق کشته‌ها با توجه به اظهارات ضدونقیض مسئولان دولت قبلی و فعلی چند نفر بوده‌است؟[۷۵]

اسحاق جهانگیری روز دوشنبه، ۲۲ آبان، اعلام کرد که «بیشتر خانه‌های تخریب شده در زلزله متعلق به ساختمان‌های مسکن مهر است». معاون استاندار کرمانشاه از کشته شدن ۲ نفر از ساکنان خانه‌های «مسکن مهر دولتی» و ۱۰۰ نفر از ساکنان خانه‌های «مسکن مهر خودمالک» سرپل ذهاب خبر داد. وی در تشریح عناوین «مسکن مهر دولتی» و «مسکن مهر خودمالک» گفت: «در مسکن مهر دولتی، زمین دولتی بود و سازه تحت نظر دولت ساخته شد و مسکن مهر خودمالکی نیز در این شهر وجود دارد که توسط مردم ساخته شده ولی تحت عنوان مسکن مهر وام گرفته‌است که در مجتمع‌های دولتی سازه بر اثر زلزله تخریب نشده‌است ولی در خودمالک‌ها چهار طبقه فروریخته‌اند.»[۷۷][۷۸] وحید حقانیان در سفر به مناطق زلزله‌زده این‌گونه بیان کرد که «۲۷ نفر از سازمان نظام مهندسی زنجان آمدند، دیدند و گفتند سازه‌ها مشکلی ندارد»[۷۹] و افزود که «خدا لعنت کند معاون اول رئیس‌جمهور، آقای جهانگیری را که اولین تخم لق سیاسی را گذاشت و در جلسه اقتصاد مقاومتی اعلام کرد» که خانه‌های مسکن مهر در زلزله تخریب شده‌است.[۸۰] حسن روحانی، سالم ماندن منازل مسکونی خودساخته از سوی مردم در سرپل ذهاب و فروریختن ساختمان‌های ساخت دولت در این منطقه که بیمارستان سرپل‌ذهاب نیز از آن جمله می‌باشد[۸۱] را نشانه «فساد» دانست. او در اینباره گفت: «اینکه خانه ساخته خود مردم در منطقه سرپل ذهاب سالم مانده و در مقابل یک ساختمان دولتی فرو ریخته، نشان‌دهنده وقوع فساد در این زمینه است.». او در ادامه افزود که «مشخص است که در بخش پیمانکاری ساخت‌وساز فساد وجود داشته‌است.» حسن قربانخانی، رئیس سازمان نظام مهندسی ایران، اعلام کرد که «سازمان نظام مهندسی هیچ نظارتی در ساخت واحدهای مسکن مهر نداشته و هیچ مهندس ناظری هم از سوی این سازمان برای واحدهای مسکن مهر معرفی نشده‌اند».[۸۲] رادیو زمانه با اشاره به تخریب شدن بیمارستان این منطقه و استفاده از عبارت «بورژوازی» نوشت که علی‌رغم اشکالات جدی طرح مسکن مهر، حملات دولت به آن در حقیقت حمله به ایده مسکن اجتماعی و گریز از مسئولیت دولت در قبال سامان دادن به مسکن در برابر سوداگری سودجویان و بساز و بفروش‌ها در این عرصه است.[۸۳]
امام جمعه شهرستان اسلام‌آباد غرب هم به شدت از کیفیت مسکن مهر انتقاد کردند و به سازندگان آن حملات شدید الحنی داشتن و آنها را خیانت کار دانست و اشاره کردند که ستون‌های مسکن مهر را به جای سیمان با آجرپاره و گونی پر کردند و به خانه‌ها رنگ و لعاب دادند.[۸۴]

نگارخانه

جستارهای وابسته

منابع

  1. «ازگله، کرمانشاه». وبگاه مرکز لرزه‌نگاری ایران. بازبینی‌شده در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۷. 
  2. https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us2000bmcg#executive
  3. جانباختگان زلزله کرمانشاه به ۶۲۰ نفر افزایش یافت
  4. گزارش "لحظه‌به‌لحظه تسنیم" از زمین‌لرزه ۷٫۳ ریشتر غرب کشور خبرگزاری تسنیم
  5. شمار جان باختگان به 387 تن رسید / ۷۰ هزار نفر بی خانمان شدند/ اعلام سه روز عزای عمومی در استان کرمانشاه خبرگزاری تابناک
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ 7.2 magnitude earthquake, kills at least 2 in Iran
  7. «زلزله 7.3 ریشتری ازگله کرمانشاه را لرزاند». 
  8. ۲۰۷ کشته و ۱۷۰۰مجروح/ قطعی برق و کمبود چادر/اعلام۳روز عزای عمومی
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ Reuters/worldNews (Reuters World News) «Strong earthquake hits Iraq and Iran, killing at least 145». 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ «زمین‌لرزه ۷٫۳ ریشتری در کرمانشاه؛ شمار کشته‌شدگان به ۱۴۱ نفر رسید». بازبینی‌شده در 2017-11-13. 
  11. ۶۱ کشته و ۳۰۰ زخمی در سرپل ذهاب
  12. «عراق و ایران لرزید/ زلزله 7.3 ریشتری در کرمانشاه و سلیمانیه عراق/ اورژانس: در استان‌های مرکزی خسارتی نداشته‌ایم». بازبینی‌شده در 2017-11-12. 
  13. https://www.annahar.com/article/700059-زلزال-بقوة-73-درجات-ضرب-العراق
  14. https://www.reuters.com/article/us-iraq-quake/strong-earthquake-hits-iraq-iran-border-area-six-killed-in-iran-idUSKBN1DC0VZ
  15. «زلزله در استان کرمانشاه باعث مرگ حداقل ۱۴۱ نفر شد». 
  16. «زلزله شدید ۷٫۳ ریشتری در کرمانشاه/ مدارس کرمانشاه فردا تعطیل است». 
  17. «تداوم زلزله در جغرافیای کرمانشاه». 
  18. «زمین لرزه در ایلام؛ مرز ایران و عراق بار دیگر لرزید». یورونیوز. 
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ «زلزله امشب مهران تا این لحظه مصدوم نداشته‌است». روزنامه دنیای اقتصاد. 
  20. «زلزله در استان ایلام تلفات جانی نداشته‌است/آغاز عملیات امدادرسانی به مناطق آسیب دیده/بازدید میدانی از مناطق زلزله زده انجام می‌شود». خبرگزاری خانه ملت. 
  21. «زمین لرزه ۶ ریشتری کرمانشاه را لرزاند». مشرق نیوز. ۲۰ آذر ۱۳۹۶. 
  22. ۶۱ کشته و ۳۰۰ زخمی در سرپل ذهاب
  23. http://www.aljazeera.net/news/arabic/2017/11/12/زلزال-قوي-مركزه-العراق-ويؤثر-بإيران-والكويت-وتركيا
  24. ۱۲ هزار واحد مسکونی شهری و روستایی تخریب شد ایسنا
  25. «فرو ریختن ساختمان عَدالت با نخستین زلزله/مسکن مهر بر چه پایه ای بنا شده بود». خبرگزاری مجلس شورای اسلامی. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20 نوامبر 2017. 
  26. «تصاویری که نشان می‌دهد مسکن مهر در سرپل ذهاب فروریخته است! +فیلم». وبگاه خبری جماران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 19 نوامبر 2017. «تصاویر ایسنا و ایرنا در این مطلب استفاده شده‌است» 
  27. «کیفیت بد بتن مسکن مهر سرپل ذهاب/فیلم». نامه‌نیوز. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20 نوامبر 2017. 
  28. «تصاویر: چرا مسکن مهر سرپل ذهاب بیشترین خسارت را در زلزله دید؟». خبرگزاری انتخاب. 
  29. TABNAK. «تصویری عجیب از ستون‌های مسکن مهر پس از زلزله». ۲۴ آبان ۱۳۹۶. 
  30. Voanews. «بهت و انتقاد از ویران شدن خانه‌های نوساز مسکن مهر در زمین لرزه کرمانشاه». 
  31. ALEF. «زلزله کرمانشاه و طرح مسکن مهر». 
  32. «سالم ماندن خانه‌های همجوار، نشانه بی کیفیتی مسکن مهر/ بی کیفیت بودن مسکن مهر را گردن گسل نیندازیم». عصرایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 18 نوامبر 2017. 
  33. http://www.ilna.ir/بخش-اقتصادی-4/559156-از-هزار-واحد-مسکن-مهر-اسلام-آباد-غرب-حتی-یک-واحد-هم-سالم-نمانده-است-عدم-اتصال-دیوارهای-حائل-به-تیر-ستون-عامل-ریزش-بود
  34. http://aftabnews.ir/fa/news/489556/از-۳-هزار-واحد-مسکن-مهر-اسلام‌آبادغرب-یک-واحد-هم-سالم-نماند
  35. http://www.asresakhteman.com/News/37933/حتی-یک-واحد-هم-از-3-هزار-واحد-مسکن-مهر-اسلام-آباد-غرب-سالم-نمانده-است
  36. http://www.bornanews.ir/بخش-اقتصادی-45/638342-تخریب-مسکن-مهر-در-اسلام-آباد-غرب-بسیار-بیشتر-از-سرپل-ذهاب-است-باید-با-عوامل-سهل-انگاری-به-شدت-برخورد-شود
  37. http://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3315254-عمر-بیمارستان-اسلام-آباد-غرب-ماهه-تمام-شد
  38. http://www.jamaran.ir/بخش-بازنشر-59/788858-فلاحت-پیشه-بیمارستان-دوم-اسلام-آباد-غرب-چند-ماه-پس-از-افتتاح-فرو-ریخت-اگر-بیمارستان-ویران-نمی-شد-آمار-تلفات-بسیار-کمتر-بود
  39. خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): ۵ اثر تاریخی کرمانشاه در اثر زلزلۀ دیشب آسیب دید، نوشته‌شده در ۲۲ آبان ۱۳۹۶؛ بازدید در ۲۲ آذر ۱۳۹۶.
  40. خبرگزاری ایمنا: پنج اثر تاریخی استان کرمانشاه آسیب دید، نوشته‌شده در ۲۲ آبان ۱۳۹۶؛ بازدید در ۲۲ آذر ۱۳۹۶.
  41. http://www.alef.ir/news/3960822050.html
  42. «سپاه امکانات خود را برای رفع مشکلات مردم منطقه بسیج کرده‌است». 
  43. "Powerful earthquake strikes the Iraq-Iran border, at least 123 dead". BNO News (in en-US). Retrieved 2017-11-12. 
  44. ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ ۴۴٫۲ ۴۴٫۳ «کرمانشاه قیامت است/ برخی بی‌وجدان‌ها چادر می‌گیرند تا بفروشند/ آغاز اسکان دائم زلزله‌زدگان از هفته آینده». ایلنا. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 16 نوامبر 2017. 
  45. «استاندار کرمانشاه: برق سرپل ذهاب هنوز قطع است». خبرگزاری صدا و سیما. 
  46. «سرپل ذهاب همچنان برق ندارد». ایلنا. 
  47. «وعده وزیر نیرو برای وصل شدن برق سرپل ذهاب و روستاهای اطرافش + فیلم». باشگاه خبرنگاران جوان. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 16 نوامبر 2017. 
  48. «کمک نیامد». روزنامه همشهری. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 16 نوامبر 2017. «آب و برق هنوز در سرپل ذهاب قطع است و مردم به‌شدت نگران هستند» 
  49. «سرقت ۲۰۰۰ چادر و پتو/یگان ویژه مستقر شد». روزنامه دنیای اقتصاد. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 16 نوامبر 2017. 
  50. «وزیر کشور حمله راهزن‌ها به ماشین امکانات را تکذیب کرد». روزنامه دنیای اقتصاد. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 16 نوامبر 2017. 
  51. «فرمانده کل ارتش: کمک‌های ارتش به مردم کرمانشاه ادامه خواهد داشت». ایسنا. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 16 نوامبر 2017. 
  52. «روحانی از همه نیروهای امدادرسانی تشکر کرد، مردم از ارتش». برنانیوز. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20نوامبر 2017. 
  53. «تفاوت دو رئیس‌جمهوری؛ احمدی‌نژاد در ورزقان، روحانی در سرپل ذهاب». برنانیوز. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20 نوامبر 2017. 
  54. «دیوار نوشته‌های مردم مناطق زلزله زده برای تشکر از ارتش + عکس». بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20 نوامبر 2017. 
  55. «فرمانده کل ارتش: ارتش و سپاه در حادثه زلزله جلوه زیبایی از هم‌افزایی را به نمایش گذاشتند». ایسنا. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20 نوامبر 2017. 
  56. تقسیم کار بین ارتش و سپاه برای امدادرسانی به سرپل ذهاب و روستاهای اطرافش
  57. دلیل تقسیم مناطق زلزله‌زده بین سپاه و ارتش
  58. «چرایی کاهش تلفات جانی زلزله ۷ریشتری غرب کشور». خبرگزاری تسنیم. ۲۲ آبان ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۷. 
  59. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام tasnim15719102 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  60. «ماجرای مسکن مهر و زلزله کرمانشاه چیست؟». خبرگزاری تسنیم. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20 نوامبر 2017. 
  61. «چگونه کرماشان زلزله ای ده برابر قویتر از زلزله بم را تحمل کرد!». صفحه خانگی بستمارکر. ۲۲ آبان ۱۳۹۶. 
  62. http://meidaan.com/archive/44119
  63. http://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3315337-نماینده-کرمانشاه-بیش-از-نفر-جان-باختند-اینجا-قیامت-است
  64. http://www.asriran.com/fa/news/573000/مرگ-250-نفر-در-مسکن‌های-مهر-تعداد-کل-کشته-ها-بیش-از-1000-نفر-صدا-و-سیما-در-حق-کرمانشاه-ظلم-و-خیانت-کرد
  65. «پیام تسلیت درپی حادثه تلخ و مصیبت‌بار زمین‌لرزه در غرب کشور». Khamenei.ir. 
  66. «فردا در سراسر ایران عزای عمومی اعلام شد». Isna.ir. 
  67. «سپنتا راهی کرمانشاه شد». 
  68. «سپنتا راهی کرمانشاه شد». 
  69. http://www.alef.ir/news/3960822053.html
  70. «پیشنهاد کمک پزشکی اسرائیل به زلزله‌زدگان به سرعت از سوی ایران رد شد». صدای آمریکا، ۲۴ آبان ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 11.20.2017. بازبینی‌شده در 11.20.2017. 
  71. https://www.mashreghnews.ir/news/798262/پیام-تسلیت-بشار-اسد-در-پی-زلزله-ایران
  72. «پیام تسلیت ولادیمیر پوتین در مورد زمین‌لرزه در غرب کشور». Ilna.ir. 
  73. «پرچم سازمان ملل در تهران به حالت نیمه‌افراشته درآمد». 14 نوامبر. 
  74. ۷۴٫۰ ۷۴٫۱ ۷۴٫۲ ۷۴٫۳ ۷۴٫۴ ۷۴٫۵ ۷۴٫۶ ۷۴٫۷ ۷۴٫۸ «واکنش مقامات و رسانه‌های جهان به زلزله مرگبار شب گذشته در ایران+ تصاویر». باشگاه خبرنگاران جوان. بازبینی‌شده در 2017-11-15. 
  75. ۷۵٫۰ ۷۵٫۱ ۷۵٫۲ ۷۵٫۳ ۷۵٫۴ ۷۵٫۵ ۷۵٫۶ «یک نفر شفاف بگوید آمار تلفات مسکن مهر چقدر است؟». ایسنا. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 26 نوامبر 2017. 
  76. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام irna82730583 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  77. «کشته‌شدن ۱۰۰ نفر در مسکن مهر دولتی سرپل‌ذهاب صحت ندارد/برخی موضوع را سیاسی کردند». خبرگزاری تسنیم، ۲۸/آبان/۱۳۹۶. 
  78. «ساختمان مسکن مهر خود مالک در سرپل ذهاب فرو ریخت». خبرگزاری صدا و سیما، ۲۷/آبان/۱۳۹۶. 
  79. «انتقاد شدید وحید حقانیان، نماینده ویژه رهبری از سیاسی کاری جهانگیری در مواجهه با مسکن مهر». وبگاه الف، ۲۷/آبان/۱۳۹۶. 
  80. «حمله شدیداللحن یک مقام بلندپایه دفتر خامنه‌ای به منتقدان مسکن مهر». رادیو فردا، ۲۷/آبان/۱۳۹۶. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 11.20.2017. بازبینی‌شده در 11.20.2017. 
  81. «تخریب بیمارستان سرپل ذهاب/ قطع برق وآب دربرخی نقاط استان کرمانشاه». 
  82. «روحانی دربارهٔ آسیب زمین‌لرزه: در ساخت‌وساز فساد وجود داشته‌است». رادیو فردا، ۲۴/آبان/۱۳۹۶. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 11.20.2017. بازبینی‌شده در 11.20.2017. 
  83. «https://www.radiozamaneh.com/367997». رادیو زمانه. 
  84. http://www.ghatreh.com/news/nn40187308/حمله-شدید-امام-جمعه-اسلام-آباد-غرب-کیفیت-مسکن-مهر