تازه‌آباد (کرمانشاه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۴°۴۵′۵۲″شمالی ۴۶°۰۹′۱۷″شرقی / ۳۴.۷۶۴۳۵۶°شمالی ۴۶.۱۵۴۵۸۹°شرقی / 34.764356; 46.154589

تازه آباد
کشور  ایران
استان کرمانشاه
شهرستان ثلاث باباجانی
بخش مرکزی
سال شهرشدن ۱۳۷۲[۱]
مردم
جمعیت ۱۴٬۷۰۱ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت ۲۲٪+ (۵سال)
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه ۶۰۰ میلیمتر
اطلاعات شهری
شهردار فرهاد حبیبی
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۳

تازه‌آباد یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان ثلاث باباجانی قرار دارد.

جمعیت[ویرایش]

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۱۴٬۷۰۱ نفر (۴٬۰۳۹ خانوار) بوده‌است.[۲] این شهر تا سال ۱۳۷۵ یک روستا به حساب می‌آمد چون در سرشماری سال ۱۳۶۵ جمعیت آن ۸۱۸ نفر، در سرشماری سال ۱۳۷۰، ۱۶۶۱ نفر بود اما در سال ۱۳۷۵ جمعیت آن به ۵۰۸۴ نفر فزونی یافت. در آذر ۱۳۷۲، به موجب تصویب‌نامه شماره ۳۴/۳/۱/۱۴۲۲۴ آبادی تازه آباد شهر شد (ایران. قوانین و احکام ، ص ۵۴۱).

جمعیت تاریخی
سال جمعیت  %±
۱۳۶۵ ۸۱۸
۱۳۷۰ ۱٬۶۶۱ ۱۰۳٫۱ ٪
۱۳۷۵ ۵٬۰۸۴ ۲۰۶٫۱ ٪
۱۳۸۵ ۷٬۴۷۹ ۴۷٫۱ ٪
۱۳۹۰ ۱۲٬۰۸۰ ۶۱٫۵ ٪
۱۳۹۵ ۱۴٬۷۰۱ ۲۱٫۷ ٪


تاریخچه[ویرایش]

در طی سال‌های ۱۳۶۴ به بعد مسکن سازی برای آوارگان جنگ ایران و عراق آغاز شد و تازه آباد بنا شد. تازه آباد قبل از آن قلعه سلیمان خان نام داشت، سلیمان خان از حاکمان بنام قلخانی بود که در دشت حر و در جایی در حدود مرکز شهر (یعنی اطراف محل قدیم سپاه) صاحب قلعه ایی بود اما بعد از آمدن باباجانی‌ها به آنجا، نام قلعه سلیمان خان از روی منطقه برداشته شد و نام تازه آباد جایگزین آن شد.

ریشه‌شناسی نام تازه آباد[ویرایش]

در شرفنامه و عالم آرای عباسی در کنار اسامی تپه قلعه چکران (جیگیران)، ارکله (ازگله)، خرخره (قلقله) و کرند اسم مکانی به نام «تف آباد» هم ذکر شده‌است که به نظر می‌رسد اصل آن «تاف ئاوه» یا «تاف آباد» به معنی آبشار یا (به صورت استعاره ای) آباد شده در اثر وجود آب فراوان است که:
الف) بنابه تسلط رسم‌الخط عربی الف آن به صورت مقصوره مکتوب گشته مانند رحمن (رحمان)، موسی و..
ب) به خاطر اینکه متن به فارسی بوده ئاو کُردی را به صورت آب فارسی نوشته‌اند، چیزی که امروزه هم مرسوم هست؛
بنابراین با لحاظ کردن این دو نکته تف آباد می‌شود تاف ئاوا یا تافاوا که دقیقاً بروزن تازاوا یا تازه ئاوا (تلفظ بومی و اصلی تازه آباد) هست. بعلاوه در این متن تف آباد یا تاف آباد در کنار درنه، جیگیران و خرخره یا قلقله ذکر شده که اکنون هم موجودند و در ثلاث باباجانی واقع هستند و اتفاقاً درنه و قلقله هم تنها چند کیلومتر از تازه آباد فاصله دارند، بعلاوه کرند (به ویژه منطقه ڕێژاو (ریجاب) که آن هم نه تنها نزدیک ثلاث باباجانی واقع شده بلکه مسکن تعداد زیادی از اهالی این شهرستان هم می‌باشد. در این باره هم مستندات بسیاری وجود دارد.
برای نمونه در مرکز تازه آباد تا همین چند سال پیش چشمهٔ بسیارپرآبی به نام سراب قلعه (احتمالاً قلعه سلیمان خان گوران) وجود داشت که داستان‌های شگفت بسیاری در مورد آن نقل می‌شود از جمله اینکه می‌گویند یک گاو که در بالای کوه مشرف به شهر به نام کوه نور (که ژی نووره که) در داخل چاله عظیم بالای آن کوه افتاد که پس از مدتی از سراب قلعه بیرون آمد، قابل ذکر است که این چشمه اکنون پر شده برروی آن خانه سازی شده‌است! همچنین برخی از مردم کنونی تازه آباد نقل می‌کنند که در هنگام خانه سازی یا نوسازی کانال‌های آب زیرزمینی بسیار بزرگی را کشف کرده‌اند که بنابه شرایط این قضیه را برملا نکرده‌اند. درهر صورت طبق شواهد بسیار زیاد تازه آباد هرچه باشد مکانی تازه آباد شده نیست. جدای از شرایط جغرافیایی مانند مسطح بودن در منطقه ای کوهستانی، حاصلخیزی، پرآبی، ارتباطی بودن و نزدیکی بسیار به مراکز کهن تمدن بشری در بین‌النهرین، وجود تپه‌های نسبتاً زیاد که مملو از سفال و تکه‌های کوزه می‌باشند (که متأسفانه فقطً بتا یکی از این تپه‌ها توسط سازمان میراث فرهنگی شناسایی و ثبت شده‌است (البته بدون هیچ محافظتی) نشان از کهن بودن دشت وڕ (حُر) تازه آباد دارد. ظاهراً «ور» همان اور (کلمه باستانی به معنی شهر) می‌باشد که همین نشان از این نکته دارد که اینجا از قدیم نه تنها آباد بلکه یک شهر بوده‌است، چرا که تازه آباد در دشت وڕ(دشت حُر) واقع است.[۳]

منابع[ویرایش]

  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران. بازبینی‌شده در امرداد ۱۳۹۲. 
  2. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار. 
  3. محمد سلماسی زاده، برهان عباسی. [www.magiran.com- www.noormags.ir - www.rahs.ir- www.tpbin.com- www.SID.ir تابستان]. «درنه، شهری فراموش شده در ثلاث باباجانی [Derne, the Lost City in Salas-e Babajani]». پژوهش در هنر و علوم انسانی (تهران: سامانه نشریات شباک) تابستان, ش. سه (پنج پیاپی) (شهریور 96): 109. doi:2538-6298. ISSN 2538-6298. 
  • بختیاری، سعید. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران. چاپ یکم. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خورشیدی. شابک: ‎ISBN 964-342-165-1‏.