مسجد جامع کرمانشاه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مسجد جامع کرمانشاه
Masjed-e Jameh, Kermanshah, Iran (5071666027).jpg
ناممسجد جامع کرمانشاه
کشور ایران
اطلاعات اثر
کاربریمذهبی
دیرینگی۱۱۹۶ ه. ق (۱۷۸۱ میلادی)

مسجد جامع کرمانشاه که گاه به اشتباه مسجد چهل‌ستون نیز نامیده می‌شود، در بافت قدیم شهر کرمانشاه، در خیابان مدرس (سپه سابق)، نبش جلوخان و نرسیده به خیابان رشید یاسمی (نواب صفوی) واقع شده و از آثار قابل توجه اواخر دورهٔ زندیه است. این مسجد در سال ۱۱۹۶ ه. ق (۱۷۸۱ میلادی) در زمان پادشاهی «علی مرادخان زند»، توسط علی خان زنگنه حاکم کرمانشاه ساخته شده است. مسجد جامع در حال حاضر مکان برگزاری نماز جمعه اهل تشیع در شهر کرمانشاه است.

تاریخچه[ویرایش]

از شعری که بر روی کتیبه‌ای در مسجدبه جای مانده، سال ساخت مسجد ۱۱۹۶ هجری قمری (۱۷۸۱ میلادی) دانسته شده‌است. این شعر به شاعری به نام شهاب، از شاعران هم‌عصر با الله‌قلی‌خان زنگنه حاکم کرمانشاه دانسته شده که در محفل شعر هفتگی او شرکت می‌کرده‌است.[۱]

بنا شد به لطف جهان‌آفرینبه سعی سمی علی شاه دین
حسینیه و مسجد و مدرسینکووضع و خوش‌طرح و دلکش بسی
«شهاب»‌این بناها چو با اهتمامشد از فضل خلاق عالم تمام
به تاریخ اتمام کلکم نوشتعطا کرد حق جای بانی بهشت

این مسجد ظاهراً به جای مسجد قدیمی تری بنا شده‌است که تنها بخشی از شبستان آن باقی مانده‌است. مسجد قدیمی چهل و پنج طاق چشمه داشته که امروز تنها بیست و پنج طاق آن باقی مانده‌است. به همین دلیل گاه به اشتباه این مسجد را چهل‌ستون نیز می‌نامند. آنچه از بنای قدیمی مسجد باقی مانده، بخشی از شبستان ستوندار و هشتی ورودی است.

در مرمت‌های پس از جنگ ایران و عراق در دههٔ ۱۳۷۰، شبستان تازه در ضلع جنوبی مسجد بازسازی شد، سکوی عریض آن واقع در ضلع شرقی در نتیجهٔ عقب‌نشینی مسجد به منظور تعریض خیابان مدرس تخریب و سکوی جدیدی برای مسجد ساخته شد. همچنین دو مناره به ساختمان مسجد افزوده شد و نمای خارجی با کاشیکاری‌ها و آجرکاری‌هایی پوشیده شد.

دور جدید مرمت مسجد جامع کرمانشاه از سال ۱۳۹۰ آغاز شد و تغییراتی در ساختمان این مسجد به وجود آمد. در این مرمت‌ها، در بخش خارجی شبستان خارجی نماسازی‌های جدیدی افزوده شد. همچنین حیاط مسجد که شبستان قدیمی را به شبستان جدید پیوند می‌دهد سنگفرش شد و نیز با یک سازهٔ فلزی مسقف شد.[۲]

ویژگی‌های بنا[ویرایش]

مسجد جامع کرمانشاه از نظر ساخت شبیه مساجد دوره زندیه است. شبستان کنونی به جز محراب تزیینات خاصی ندارد. در گوشهٔ جنوب غربی بنا، پلکانی برای دسترسی به بالاخانه‌ای که گویا زمانی قسمتی از مدرسه بود، ساخته شده‌است. در نخستین دهنهٔ سمت راس ورودی، سه کتیبه با تاریخ ۱۲۰۰ ه. ق (۱۷۸۵ میلادی) و مطالبی مربوط به خرید و فروش و موقوفات مسجد نصب شده‌است. در قسمت جنوبی مسجد، مسجد دیگری با صحن و شبستان کنونی وجود دارد که به «مسجد امیری» معروف است که بعده‌ها توسط «امیر نظام زنگنه» از امرای دوره محمد شاه قاجار و اوایل سلطنت ناصر الدین شاه قاجار ساخته شد و در بمب باران سال ۱۳۵۹ ویران شد.[۳]

رخدادهای مهم[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. یوسفی، ۱۳۷۰، ص ۳۷۸.
  2. خبرگزاری ایسنا: پیشرفت ۹۰ درصدی مرمت مسجدجامع کرمانشاه؛ بازدید در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۵.
  3. سازمان میراث فرهنکی کرمانشاه بایگانی‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine بازدید در ۷ اوت ۲۰۰۹
  4. پایگاه اینترنتی تاریخ ایرانی: 23 مهر، آیت‌الله اشرفی اصفهانی ترور شد؛ بایگانی‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine بازدید در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۵.

کتاب‌شناسی[ویرایش]

  • یوسفی، فرشید. ۱۳۷۰. باغ هزار گل: تذکرۀ سخنوران استان کرمانشاهان، تهران: فرهنگخانۀ اسفار، چاپ اول.