شاخص جینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاخص جینی در جهان

شاخص جینی یا ضریب جینی شاخصی اقتصادی برای محاسبهٔ توزیع ثروت در میان مردم است. بالا بودن این ضریب در یک کشور معمولاً به عنوان شاخصی از بالا بودن اختلاف طبقاتی در این کشور در نظر گرفته می‌شود.

تعریف[ویرایش]

منحنی لورنز در حالت معمولی

شاخص جینی(Gini coefficient) از لحاظ ریاضیاتی معمولاً بر اساس منحنی لورنز تعریف می‌شود. در این منحنی محور y نشان‌دهنده‌ی درصدی از کل درآمد جامعه است که توسط x درصد فقیرتر جامعه کسب می‌شود(نگاه کنید به نمودار). برای مثال، عبور منحنی لورنز از نقطه‌ی (x=۳۰،y=۱۵) برای یک کشور نشان می‌دهد که در این کشور سی‌درصد فقیرتر جمعیت تنها ۱۵ درصد از کل درآمد این کشور را به خود اختصاص می‌دهند. همچنین، مشخص است که این منحنی همواره از نقطه‌ی (x=۱۰۰،y=۱۰۰) می‌گذرد.در این نمودار خط ۴۵درجه توزیع برابری کامل درآمدها را نشان می دهد. می‌توان در نظر گرفت که شاخص جینی نسبت مساحت بین خط برابری و منحنی لورنز (منطقه A در شکل) و مساحت کل زیر خط برابری (منطقه A،B در شکل) باشد. یعنی: G=A/(A+B)

شاخص جینی معمولاً به صورت درصد بیان می‌شود. عدد صفر نشان‌دهنده‌ی برابری کامل (انطباق منحنی لورنز با خط ۴۵ درجه) است و بالا رفتن این عدد به معنای نابرابری بیشتر است. برای محاسبه‌ی صحیح، لازم است که ارزش هیچ کالایی منفی در نظر گرفته نشود. در نتیجه اگر شاخص جینی برای توصیف اختلاف درآمد خانوارها استفاده می‌شود، هیچ خانواری نباید درآمد منفی داشته باشد.

با رویکردی دیگر می‌توان شاخص جینی را معادل نصف میانگین تفاوت نسبی دانست. به طور کلی، میانگین تفاوت برابر است با میانگین فاصله‌های اجزای جفت‌های مختلف از مقادیر یک مجموعه. در این مورد میانگین تفاوت برابر می‌شود با میانگین اختلاف درآمدی که دو خانوار تصادفی از یک جامعه با یکدیگر دارند. میانگین تفاوت نسبی، مقدار میانگین تفاوت تقسیم بر میانگین مقادیر است.

مزایای شاخص جینی به عنوان یک معیار برای اندازه گیری نابرابری[ویرایش]

  • مزیت اصلی شاخص جینی اینست که آن یک معیار نابرابری به وسیله میانگین های یک تجزیه و تحلیل نسبی است، بلکه آن یک متغیر ناهماهنگ بسیاری از مردم است.
  • می توان آن را برای مقایسه توزیع درآمدی در بخش های مختلف جامعه و همچنین در کشورها مورد استفاده قرار داد. برای مثال شاخص جینی برای مناطق شهری با مناطق روستایی در بسیاری از کشورها متفاوت است(هر چند شاخص جینی در شهر و روستاهای ایالت متحده آمریکا تقریبآ یکسان است).
  • شاخص جینی را به راحتی می توان با سراسر کشور مقایسه کرد و تفسیر آن نیز آسان است. آمار تولید ناخالص داخلی اغلب انتقاد شده هستند، آنها تغییرات نمایندگی برای کل جمعییت انجام نمی‌دهند. شاخص جینی چگونگی تغییرات درآمدی بین فقیر و ثروتمند رانشان می دهد. اگر شاخص جینی به خوبی تولید ناخالص داخلی درحال افزایش باشد، نمی توان فقر را برای اکثریت مردم بهبود بخشید.
  • از شاخص جینی می توان برای نشان دادن چگونگی توزیع درآمد در داخل کشور در طی یک دوره از زمان استفاده کرد. در نتیجه این امکان وجود دارد تا ببینید که آیا نابرابری در حال افزایش است یا کاهش.
  • ۳ بخش قانع کننده شاخص جینی:
  1. درجه استقلال مقیاس: شاخص جینی اندازه اقتصادی را لحاظ نمی‌کند و حالا کشور غنی یا فقیر و یا متوسط باشد فرقی نمی‌کند شاخص جینی فقط اندازه گیری می کند.
  2. درجه استقلال جمعیت: مهم نیست جمعیت کشور چقدر بزرگ باشد.
  3. درجه انتقال اصلی: اگر درآمد (کمترازتفاوت) از ثروتمند به فقیر منتقل شده باشد در نتیجه توزیع درآمدی بیشتر برابر بوده است.

معایب شاخص جینی به عنوان یک معیار برای اندازه گیری نابرابری[ویرایش]

  • در حالی که شاخص جینی نابرابری درآمد را اندازه گیری می کند، آن نابرابری های فرصت را اندازه گیری نمی‌کند. به عنوان مثال ممکن است برخی از کشورها یک ساختار طبقه اجتماعی که ارائه موانع محرک به سمت بالاست داشته باشند که شاخص جینی در آنها منعکس نشده است.
  • اگر دو کشور شاخص جینی یکسان داشته باشند ممکن است یک کشور ثروتمند باشد و دیگری فقیر، می توان نتیجه گرفت اندازه گیری شاخص جینی در دو کشور متفاوت است. در یک کشور فقیر شاخص جینی نابرابری در کیفیت زندگی مادی را اندازه گیری می کند در حالی که در یک کشور ثروتمند شاخص جینی توزیع خوش گذرانی فراتر از نیازهای اساسی را اندازه گیری می کند.
  • شاخص جینی مجموعه مختلفی از مردم است که به طور متوسط نمی توان شاخص جینی از همه مردم بدست آورد در مجموعه;اگر یک شاخص جینی حساب شده برای هر فرد وجود داشته باشد هر فرد می خواهد آن همیشه صفر باشد. برای کشورهای گوناگون اقتصادی بزرگ، یک ضریب بسیار بالا حساب شده برای کشور می خواهد چنانچه در کل بخواهد برای هر یک از مناطق حساب کند(شاخص جینی معمولآ بیشتر درآمد اسمی قابل اندازه گیری را به کار می گیرد تا قدرت خرید محلی، ضریب حساب شده تمایل دارد در سرتاسر مناطق بزرگ افزایش یابد).
  • منحنی لورنز ممکن است دست کم گرفتن مقدار واقعی نابرابری باشد خانوارهای ثروتمند قادر باشند از درآمدشان با کارایی بیشتر استفاده کنند تا خانوارهایی که درآمدشان پایین است و بالعکس. از نقطه نظر دیگر، اندازه گیری نابرابری ممکن است ناشی از استفاده بیشتر یا کمتر درآمد خانوارها باشد.
  • اقتصاد با درآمد و شاخص جینی مشابه هنوز هم می تواند توزیع درآمدی خیلی متفاوتی داشته باشد(این درست است برای اندازه گیری هر واحد از یک توزیع). بدلیل اینکه منحنی می تواند اشکال مختلف و در عین حال همان شاخص جینی را داشته باشد. برای مثال، در نظر بگیرید جامعه ای که نیمی از افراد فاقد درآمد و نیم دیگر تمام درآمد را به طور مساوی به اشتراک گذاشته اند(یعنی اینکه منحنی لورنز خطی است از (۰،۰) تا (۰.۵،۰) و پس از آن خطی به (۱،۱))همانطور که به راحتی محاسبه میشود این جامعه دارای شاخص جینی ۰.۵ است. به همان اندازه که یک جامعه ۷۵ درصد مردم آن به طور مساوی ۲۵ درصد از درآمد را سهم می برند و ۲۵ درصد باقی‌مانده از مردم به طور مساوی ۷۵ درصد درآمد را سهم می برند(یعنی اینکه منحنی لورنز خطی است از (۰،۰) تا (۰.۷۵،۰.۲۵) و پس از آن خطی به (۱،۱)).
  • شاخص جینی بیشتر درآمد را اندازه گیری می کند تا ثروت. که در یک جامعه هر کس میزان درآمد نهایی بالای یکسان داشته باشد تا آخر عمر نابرابری را ظاهر می کند. زیرا مردم در تمام مراحل زندگی شان متفاوتند، با این حال، شاخص جینی همچنین می تواند برای هر نوع توزیع تک متغیر محاسبه شود. به عنوان مثال ثروت برای کل.
  • شاخص جینی درآمدهای سرمایه گذاری را شامل می شود، با این حال، شاخص جینی مبنی بر درآمد خالص دقیقآ تفاوتها را در ثروت منعکس نمی‌کند و ممکن است از یک منبع تفسیر نادرست شود. برای مثال سوئد دارای شاخص جینی پایین برای توزیع درآمدی است اما دارای یک شاخص جینی بامعنی بالا برای ثروت است(به عنوان مثال ۷۷ درصد از ارزش سهم متعلق به خانوارها است و تنها ۵ درصد از خانوارهای سوئدی در حال سهم گرفتنند). به عبارت دیگر، شاخص جینی درآمدی را نباید به عنوان اندازه گیری موثر مکتب مساوات بشر قلمداد کرد.
  • در بسیاری از موارد شاخص جینی تنها بدون شرح دادن نسبتهای کم کیفیت مورد استفاده برای اندازه گیری نقل می شود. همانطور ضرایب نابرابری دیگر، که شاخص جینی به تک تک اندازه گیری ها برتری دارد. برای مثال ۲۵ درصد کم کیفیت ها(تک تک پایین)شاخص جینی پایین تری دارند تا ۲۵ درصد کم کیفیت هایی(تک تک بالا) که از توزیع یکسان گرفته شده است. این عملکرد اندازه گیری اغلب با مشکل مواجه می شود.
  • مراقبت باید از استفاده کردن شاخص جینی به عنوان اندازه گیری مکتب مساوات بشر گرفته شده باشد تا آن یک اندازه گیری درست از پراکندگی درآمد باشد. به عنوان مثال، اگر دو کشور برابری طلب سیاستهای مهاجرتی مختلف را دنبال کنند، کشور نسبتهای بالای از درآمد پایین و یا مهاجران فقیر را که برابری کم را ارزیابی می کند، می پذیرد(بدست آوردن یک شاخص جینی بالا).
  • شاخص جینی نقطه برآورد در یک زمان خاص است. از این رو تغییرات درآمدی را در طول زمان نادیده می گیرند. به طور معمول، توسعه دادن در نسبت کارمندان پیر یا جوان از جامعه که می خواهد تغییرات آشکاری در برابری ایجاد کنند. به این دلیل، عواملی مانند سن، توزیع جمعیت و تحرک طبقات درآمدی می تواند ظاهری از دیفرانسیل برابری وقتی که با توجه به اثرات جمعیتی حساب وجود نداشته باشد ایجاد کند. بنابراین ممکن است اقتصادی را به ما بدهد که دارای شاخص جینی بالایی است و در هر نقطه از زمان با دیگر اقتصادها مقایسه کند.
  • در حالی که شاخص جینی بیش از درآمد طول عمر افراد محاسبه شده و در واقع پایین تر است تا ظاهراً برابری بیشتر (یک نقطه داده شده در زمان) اقتصاد. اساساً آنچه مهم نیست تنها نابرابری در هر سال خاص است، اما ترکیبات د طول زمان توزیع شده است.

ریسک اعتباری[ویرایش]

شاخص جینی نیز به طور عادی برای اندازه گیری قدرت تبعیض آمیز از سیستمهای ارزش در مدیریت ریسک اعتباری استفاده می شود.قدرت تبعیض آمیز اشاراتی به توانایی های مدل های ریسک اعتباری برای افتراق بین مشتریان مختلف و غیر مختلف دارد.

سایر کاربردها[ویرایش]

اگر چه شاخص جینی در اقتصاد عامیت بیشتری دارد اما میتواند در تئوری ها در هر زمینه ای از مطالعات علمی که توزیع می شود به کار برده شود. به عنوان مثال در زیست شناسی شاخص جینی به عنوان یک اندازه گیری از تنوع زیستی مورد استفاده قرار گیرد، در جایی که نسبتهای تجمعی از بشر در برابر نسبتهای تجمعی از افراد رسم شده است. شاخص جینی در سلامت نیز استفاده می شود، آن را به عنوان معیار سنجش نابرابری از سلامتی مربوط به کیفیت زندگی در جمعیت استفاده میکنند. در آموزش و پرورش آن را به عنوان معیار سنجش نابرابری از دانشگاه استفاده میکنند. در شیمی از آن برای بیان گزینشی از پروتئین مهر کننده کیناز در برابر هیتی از کینازها استفاده می کنند. در مهندسی، از آن به عنوان ارزیابی منصفانه برای دست یافتن به روترهای اینترنتی در انتقال بسته های زمان بندی شده از جریان های مختلف ترافیکی استفاده میکنند. در آمار ساختمان درخت های تصمیم گیری، از آن برای اندازه گیری خلوص از اشکالات امکان پذیر فرزند استفاده می شود، با هدف به حداکثر رساندن میانگین خلوص از دو اشکال فرزند وقتی که در حال تقسیم شدن است و شاخص جینی با اندازه گیری نابرابری دیگر مقایسه می شود.

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Gini coefficient»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ مارس ۲۰۱۴).