بیستون (کوه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کوه بیستون)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۴°۲۳′۲۳″شمالی ۴۷°۲۵′۳۸″شرقی / ۳۴٫۳۸۹۸۱۳°شمالی ۴۷٫۴۲۷۲۶۳°شرقی / 34.389813; 47.427263

بیستون
IMG 0390.JPG
مکان
مکان ۳۲ کیلومتری شرق شهر کرمانشاه
رشته‌کوه رشته‌کوه زاگرس

کوه بیستون یکی از قلل کوهستان پرآو کوهی در نزدیکی شهر بیستون و ۳۲ کیلومتری شرقی شهر کرمانشاه، در شهرستان هرسین[۱] واقع شده و سنگ‌نبشتهٔ بیستون بر روی آن قرار دارد. این سنگ‌نبشته که به فرمان داریوش بزرگ بر روی کوه به سه خط میخی اکدی، عیلامی و پارسی باستان نوشته شده مهم‌ترین اثر تاریخی به جا مانده در کوه بیستون است.

تا کنون ۲۸ اثر از آثار تاریخی کوه بیستون در فهرست آثار ملی و ۱۳ اثر همراه سنگ‌نبشته بیستون در ۸ ژوئیه ۲۰۰۵ به ثبت جهانی رسیده‌اند.[۱]

وجه تسمیه[ویرایش]

کوه بیستون در افسانه‌ها[ویرایش]

در منظومهٔ خسرو و شیرین اثر نظامی از مردی به نام فرهاد سخن به میان می‌آید که به شدت عاشق شیرین می‌شود. بر اساس این افسانهٔ منظوم، خسروپرویز (بیست و چهارمین پادشاه ساسانی و از نامدارترین شهریاران دودمان ساسانیان) که خود نیز شیفتهٔ شیرین بود به فرهاد دستور می‌دهد به کَندن کوه بیستون بپردازد و در صورت موفقیت کامل، می‌تواند با شیرین ازدواج کند. خسروپرویز بر این گمان بود که فرهاد هرگز نمی‌تواند کوه بیستون را به‌طور کامل از جای برکَنَد. پس از سال‌ها کوه‌کَنی و پیشرفت میزان زیادی از کار، خسرو از نگرانی موفقیت فرهاد به پیشنهاد پیران و خرمندان دربار پیکی را به بیستون می‌فرستد تا به فرهاد بگوید که شیرین مرده است. هنگامی که پیک خسرو خبر دروغین مرگ شیرین را به فرهاد می‌رساند، او تیشه را بر زمین می‌زند و خود نیز بر خاک افتاده و جان می‌سپارد.[۲]

معنای نام بیستون[ویرایش]

واسیلی بارتولد معتقد بود که نام بیستون از واژه بغستان به معنی جایگاه خدایان می‌آید و احتمالاً نام باستانی آن باگاستانا (بغستان) بوده‌است.[۳][۴]

کوه بیستون در گذر تاریخ[ویرایش]

پیش از تاریخ[ویرایش]

پیش از اسلام[ویرایش]

کوه بیستون در کنارهٔ یک راه باستانی پر رفت‌وآمد قرار داشته و این راه، مسیر محل عبور کاروان‌ها همچنین نظامیان از شهرهای بابل و بغداد به سوی کوه‌های زاگرس و اکباتان بوده‌است.[۱]

دیواره بیستون[ویرایش]

دیواره بیستون که در کوه بیستون جای گرفته‌است، با بلندای ۱۲۰۰ متر و پهنه‌ بیش از ۵۰۰۰ متر، در میان فنی‌ترین دیواره‌های سنگنوردی جهان جای داشته و به اورست صخره‌های جهان مشهور بوده[۵] و مرتفع‌ترین دیواره ایران و پنجمین دیواره مرتفع جهان است[۶][۷]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ابوالحسن باقری نسب. «کرمانشاه گهواره تمدن دارای بیشترین تنوع آثار تاریخی است»(فارسی)‎. خبرگزاری آفتاب، ۸ فروردین ۱۳۸8. بازبینی‌شده در ۱۰ اوت ۲۰۱۰. «روزنامه اطلاعات» 
  2. http://ganjoor.net/nezami/5ganj/khosro-shirin/sh60/
  3. بارتولد، و. تذکرۀ جغرافیای تاریخی ایران، ترجمۀ حمزه سردادور (طالب‌زاده)، طهران: چاپخانۀ‌اتحادیه، چاپ یکم: ۱۳۰۸؛ ص ۲۴۹.
  4. ایران باستان به روایت موزه بریتانیا، جان کورتیس، ص 75
  5. «ایرنا - بیستون به اورست صخره‌ها شهره است/ مردم ایران بسیار مهمان نوازهستند». www.irna.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-15. 
  6. «مشروح سخنان «رضا زارعی» در افتتاحیه «مجمع فدراسیون جهانی سنگ‌نوردی» | فدراسیون کوه نوردی و صعودهای ورزشی جمهوری اسلامی ایران». msfi.ir. بازبینی‌شده در 2016-08-17. 
  7. «گزارش صعود دیواره بیستون از مسیر کام اژدها – آبان ۱۳۹۰».