آرامگاه ویس نازار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
آرامگاه ویس نازار
Wais shrine, Kermanshah, March 2012.jpg
نامآرامگاه ویس نازار
کشورایران
استانکرمانشاه
شهرستانکرمانشاه
بخشمرکزی
اطلاعات اثر
نوع بناآرامگاه
دورهٔ ساخت اثراحتمالاً سلجوقیان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۱۰۵۴
تاریخ ثبت ملی۲۵ اردیبهشت ۱۳۵۴

آرامگاه ویس یا آرامگاه ویس نازار زیارتگاهی در بالای بیشه‌کوه در شمال غربی کرمانشاه است. قدمت این بنا به دوره سلجوقیان بازمی‌گردد. این بنا به شمارهٔ ۱۰۵۴ و در تاریخ ۲۵ اردیبهشت ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

موقعیت[ویرایش]

آرامگاه ویس نازار بر ارتفاعات کوهی به نام بیشه‌کوه در ۳۵ کیلومتری روانسر قرار گرفته‌است.[۱] این آرامگاه از جادهٔ کرمانشاه به روانسر قابل دسترسی است.[۲]

قدمت[ویرایش]

قدمت بنای آرامگاه ویس به درستی مشخص نشده‌است. اما از روی سبک معماری بنا به دوران سلجوقیان منسوب شده‌است.[۱] با این حال آرامگاه ویس نازار در قبرستانی قرار دارد که قدمتی بیشتر از دوران سلجوقی دارد و به نظر می‌رسد این محل از دورانی کهن‌تر محل دفن بوده‌است.[۲]

هویت مقبره[ویرایش]

آرامگاه ویس نازار به اویس قرنی از صحابهٔ محمد پیامبر اسلام منسوب شده‌است.[۱] اویس قرنی از قبیلهٔ قَرَن در یمن بود و علی‌رغم اعتقاد قلبی و پیروی از محمد، هرگز نتوانست با او دیدار کند. به همین دلیل شخصیت او در عقاید درویشان، اهل باطن و عرفا به استعاره‌ای از اعتقاد باطنی و عرفانی تبدیل شده‌است و جایگاهی مهم در ادبیات عرفانی پیدا کرده و روایت‌های مربوط به او با خیال و افسانه و عرفان درهم آمیخته‌است. بنابر نقلی از عطار نیشابوری اویسیان جماعتی از اهل عرفان هستند که بدون نیاز به پیر به صورت باطنی به سلوک می‌پردازند و مراحل کمال را به عشق پیر غیبی طی می‌کنند.[۳]

با این حال در صحت انتسار این آرامگاه به شخص اویس قرنی تردید وجود دارد. دربارهٔ وفات یا شهادت او روایت‌های متعدد و متناقضی وجود دارد و مکان کشته‌شدن او از کردستان تا سیستان و از قزوین تا آذربایجان ذکر شده‌است.[۳] علاوه بر این دست‌کم دو زیارتگاه دیگر نیز در خاورمیانه به او منسوب است. نخست مقبره سلطان ویس در ارتفاعات شمالی شهر قزوین در روستای الولک که بنایی متعلق به دوران سلجوقی است؛ و دوم آرامگاهی در شهر رقه در سوریه که عمار یاسر نیز در آنجا مدفون است.[۴]

زیارتگاه دیگری نیز به نام «خاتون مریم» در منطقۀ‌ روانسر وجود دارد که به باور مردم منطقه، خواهر ویس نازار است.[۵]

ویژگی‌های بنا[ویرایش]

ساختمان آرامگاه با پلان مربع شکل، دارای گنبدی مخروطی است که با خشت و گل و آجر ساخته شده‌است. این بنا در سالیان اخیر به‌طور اساسی مرمت شده‌است. بر روی قبر یک سنگ قبر قدیمی قرار دارد که بخشی از آن ترک برداشته و به جهت ساییدگی قابل خواندن نیست. در چند دههٔ اخیر به دلیل افزایش حجم زائران و بازدیدکنندگان از آرامگاه، تأسیسات زیادی مانند پارکینگ، حسینیه، دفتر خدام، غرفه‌های تجاری و … در اطراف آرامگاه احداث شده‌است.[۶]

در فرهنگ و فولکلور[ویرایش]

آرامگاه ویس نازار برای مردم منطقهٔ کرمانشاه، به ویژه اهل طریقت و اهل تسنن اهمیت بالایی دارد. تقریباً همهٔ پیروان شیعه، سنی و یارسان در کرمانشاه برای این زیارتگاه احترام بالایی قائل هستند. علاوه بر این به‌دلیل تقدس این زیارتگاه، اشعار فولکلور زیادی به زبان کردی دربارهٔ آن سروده شده‌است.[۶]

به‌و بچیم نه وه‌یس په‌ی ته‌وبه‌کاریته‌وبه‌ێ کوڵ بکه‌یم غه‌یر ژه دڵداری
به‌و بچیم نه وه‌یس پیر و په‌یمانهله وه‌یس بپرسیم گوناێ کیمانه

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): گذری بر بناهای مذهبی کرمانشاه-۱۵: زیارتگاه اویس قرنی، نوشته‌شده در ۱۱ مهر ۱۳۸۹؛ بازدید در ۲۵ اسفند ۱۳۹۸.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ باشگاه خبرنگاران جوان: آرامگاه اویس قرنی کجاست؟، نوشته‌شده در ۲ اردیبهشت ۱۳۹۴؛ بازدید در ۲۵ اسفند ۱۳۹۸.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ خبرگزاری برنا: ویس نازار بقعه‌ای بر فراز کرمانشاه، نوشتۀ وحید سبزیان‌پور و کلانتر مهدنژاد، نوشته‌شده در ۲۶ خرداد ۱۳۹۴؛[پیوند مرده] بازدید در ۲۵ اسفند ۱۳۹۸.
  4. مشرق‌نیوز: هتک حرمت مرقد عمار یاسر و اویس قرنی+فیلم و تصاویر، نوشته‌شده در ۹ مرداد ۱۳۹۲؛ بازدید در ۲۵ اسفند ۱۳۹۸.
  5. خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): معرفی چند درخت مقدس در استان کرمانشاه، نوشته‌شده در ۱۳ فروردین ۱۳۹۰؛ بازدید در ۲۱ فروردین ۱۳۹۹.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ مزارات ایران و جهان اسلام: آرامگاه ویس نازار (اویس قرنی) ـ کرمانشاه، نوشته‌شده در ۱۶ مهر ۱۳۹۳؛ بایگانی‌شده در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine بازدید در ۲۵ اسفند ۱۳۹۸.