شهرستان ثلاث باباجانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
شهرستان ثلاث باباجانی
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان کرمانشاه
مرکز تازه‌آباد
سال شهرستان شدن ۱۳۸۱[۱]
مردم
جمعیت ۲۵۰۴۰ نفر (۱۳۹۵)
مذهب سنی شافعی
شهرها
تازه‌آباد (کرمانشاه)، ازگله
تعداد بخش‌ها
بخش مرکزی
بخش ازگله
بخش زمکان

ثَلاثِ باباجانی (به کُردی: سه‌لاسی باوه‌جانی)، یکی از شهرستان‌های استان کرمانشاه ایران و یکی از چهار شهرستان منطقه اوراماناتاستان کرمانشاه است. این شهرستان، در سال ۱۳۸۱ به عنوان شهرستان شناخته شد؛ و قبل از آن یکی از بخش‌های شهرستان جوانرود بود که بعد از تجزیه جوانرود این شهرستان تشکیل و تعداد زیادی از روستاهای جوانرود به ثلاث باباجانی داده شد تا به حد نصاب شهرستان برسد.

مرکز این شهرستان شهر تازه‌آباد با جمعیتی بالغ بر پانزده هزار نفر می‌باشد.ازگله دیگر شهر آن است. به سبب سکونت سه طایفه مهم باباجانی (باوه‌جانی)، قبادی و تایجوزی، نام ثلاث به این شهرستان اطلاق شده‌است.[۲]

مردم[ویرایش]

مردم شهرستان ثلاث باباجانی به زبان کردی با گویشجافی (سورانی) تکلم می‌کنند.

دین مردم این شهرستان "اسلام" سنی می‌باشد .

موقعیت شهرستان ثلاث باباجانی[ویرایش]

شهرستان ثلاث بابا جانی از جنوب با شهرستان‌های سرپل ذهاب و دالاهو؛ از شرق با جوانرود همجوار و از غرب هم با کشور عراق مرز مشترک دارد.

ثلاث بابا جانی

تقسیمات کشوری[ویرایش]

این شهرستان یکی از ۱۴ شهرستان استان کرمانشاهاست که در فاصله ۱۲۵ کیلومتری غرب شهرکرمانشاه قرار دارد. این شهرستان سه بخش، هفت دهستان، دو شهر و ۲۵۵ روستا دارد و هم‌مرز با کشور عراق است. وسعت این شهرستان ۱۹۲۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۳۵٬۲۱۹ نفر می‌باشد.

شهرها: تازه‌آباد

  • بخش ازگله
    • دهستان ازگله
    • دهستان جیگران
    • دهستان سرقلعه

شهرها: ازگله

  • بخش زمکان
    • دهستان زمکان جنوبی
    • دهستان زمکان شمالی

شهرها: -

بخش‌ها[ویرایش]

# بخش مرکز بخش
نام جمعیت (۱۳۸۵) تعداد دهستان تعداد شهر مرکز جمعیت مرکز
۱ بخش مرکزی ۳۰٬۵۱۷ نفر ۳ دهستان ۱ شهر تازه‌آباد ۱۴٬۷۰۱ نفر (۱۳۹۵)
۲ بخش ازگله ۷٬۶۰۰ نفر ۳ دهستان ۱ شهر ازگله ۱٬۵۰۲ نفر (۱۳۹۵)

دهستان‌ها[ویرایش]

دهستان
نام بخش جغرافیای انسانی
جمعیت (۱۳۸۵) رتبه
دهستان خانه‌شور rowspan="3" |بخش مرکزی ۷٬۶۲۳ نفر ۲
دهستان دشت حر ۷٬۸۳۱ نفر ۱
دهستان زیمکان ۶٬۹۹۸ نفر ۳
دهستان ازگله بخش ازگله ۲٬۷۱۰ نفر ۵
دهستان جیگران ۲٬۸۶۷ نفر ۴
دهستان سرقلعه ۶۰۹ نفر ۶

شهرها[ویرایش]

نام شهر رتبه در شهرستان رتبه در بخش بخش جمعیت
تازه‌آباد ۱ ۱ بخش مرکزی ۱۴٬۷۰۱ نفر (۱۳۹۵)
ازگله ۲ ۱ بخش ازگله ۱٬۵۰۲ نفر (۱۳۹۵)

مناظر طبیعی[ویرایش]

شهرستان ثلاث باباجانی در فصل بهار طبیعت بسیار زیبایی دارد. منظره‌های بسیار دیدنی گردنه «سیاتایر» و «مله سراژین» و «یک شبی» و … چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کنند.

چشمه «ریزه» که در درمان بیماری‌های کلیوی بسیار مؤثر است در این شهرستان است. این چشمه در ۲۰ کیلومتری شرق شهر تازه آباد (مرکز شهرستان ثلاث باباجانی) قرار دارد.

از کوه‌های شهرستان ثلاث باباجانی می‌توان به سارون(sarawan)، بنی گز، شِفیله، بَمو، دالاهو، نور، قَجَر، دری و … اشاره کرد که دارای مناظر دلربایی هستند. کوه‌های منطقه دارای گیاهان دارویی فراوانی می‌باشند رود زمکان پرآب‌ترین رود شهرستان می‌باشد.

پیشینه[ویرایش]

در تقسیمات کشوری ۱۳۱۱ ش، نام «باباجانی کردستان» به عنوان بلوک ذکر شده‌است. در ۱۳۳۱ خ. «بخش ثلاث» مشتمل بر دهستان‌های باباجانی، قبادی و ولدبیگی / سرقلعه ولدبیگی و ۱۰۸ آبادی، یکی از بخش‌های شهرستان کرمانشاهان در استان پنجم بود. در ۱۳۵۵ خ. بخش باباجانی به مرکزیت آبادیِ اَزْگَله در شهرستان پاوه تشکیل شد و مشتمل بر دهستان‌های خانه‌شور، ازگله، جیگران و سرقلعه بود. در خرداد ۱۳۸۱، به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران، این بخش از شهرستان جوانرود جدا و شهرستان شد.[۳]

از مناطق تاریخی ثلاث باباجانی می‌توان به باقی مانده شهر درنه اشاره نمود که بنابر منابع تاریخی قدمت چند هزار ساله دارد، به طوری که هرودوت پدر تاریخ در ۲۵۰۰ سال پیش به صورت διà Δaρνɛων از آن نام برده‌است. بطیمیوس، فیلسوفف اخترشناس و جغرافیدان مشهور یونانی (۹۰–۱۶۸ میلادی) هم این شهر را قرن‌ها پس از هردوت مورد توجه قرار می‌دهد. درنه که اکنون روستایی کوچک و دورافتاده در منطقه دۆڵی ده ره (دولی دره) می‌باشد به مدت چند قرن مرکز حکومت‌های نیرومند کُردی درتنگ، حلوان و باجلان بوده‌است.[۴]

مشاهیر[ویرایش]

خانا قبادی (۱۷۵۹–۱۷۰۰ م) شاعر و متفکر متجدد اهل درنه در ثلاث باباجانی امروزی بود. وی برای نخستین بار در تاریخ قرآن کریم را به زبان کردی ترجمه کرد. متأسفانه ملایان تندرو از این اقدام وی برآشفتند و ترجمه مزبور را سوزانده و به تعقیب خود وی پرداختند، در نتیجه وی مجبور شد نزد حکومت بابان در شهرزور بگریزد. از خانای قبادی دیوان شعری به نام خسروشیرین بر جای مانده‌است. شاعر دیگر مشهور درنه ولی دیوانه است که سرگذشتی به سان مجنون بلکه پرسوزتر از وی داشته، اما لیلی او زنی بود به نام شمس (شه م).[۵][۶]

زمین لرزه[ویرایش]

در شامگاه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۲۱:۴۸:۱۶، زمین‌لرزه‌ای به قدرت ۷٫۳ در مقیاس ریشتر این شهر را لرزاند. این شهر نزدیک‌ترین شهر به کانون زلزله (به فاصلهٔ ۵ کیلومتر) بود. عمق زمین‌لرزه ۱۱ کیلومتر بوده که به علت عمق کم و مدت زیاد، کل منطقهٔ شمال غرب، غرب و جنوب غرب ایران این زمین‌لرزه را احساس کردند.[۷][۸]

در تاریخ ۳۱ تیر ۱۳۹۷ هم زلزله‌ای به قدرت ۵٫۹ ریشتر و در عمق ۸ کیلومتری زمین این شهرستان را لرزاند.[۹]

منابع[ویرایش]

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳.
  • شهرستان ثلاث باباجانی از وبگاه گردشگری استان کرمانشاه، بازدید ۱۹ خرداد ۱۳۸۶
  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وبگاه رسمی وزارت کشور ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ مه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۷ مرداد ۱۳۹۲.
  2. دانشنامهٔ جهان اسلام، سرواژهٔ ثلاث باباجانی
  3. دانشنامهٔ جهان اسلام
  4. محمد سلماسی زاده، برهان عباسی (شهریور 96). [www.rahs.ir «درنه، شهری فراموش شده در ثلاث باباجانی»] مقدار |پیوند= را بررسی کنید (کمک) [Derne, the Lost City in Salas-e Babajani]. پژوهش در هنر و علوم انسانی. تهران: سامانه نشریات شباک. تابستان ۹۶ (سه (پنج پیاپی)): ۹۹, ۱۰۰, ۱۰۶. doi:6298-2538 مقدار |doi= را بررسی کنید (کمک). شاپا ۶۲۹۸–۲۵۳۸مقدار |issn= را بررسی کنید (کمک). دریافت‌شده در همیشگی. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف‌نظر شد (کمک); تاریخ وارد شده در |سال=،|تاریخ دسترسی=،|تاریخ=, عدم تطابق|سال= / |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  5. «http://kurdpress.com». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۰۴. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
  6. «پرتال جامع علوم انسانی». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۰۴.
  7. "Powerful earthquake on Iran-Iraq border kills more than 140". AP News. Retrieved 2017-11-13.
  8. «زلزال قوی یضرب العراق، ویهزّ الکویت والسعودیة وإیران… قتلی وعشرات الجرحی (فیدیو)». An-Nahar (به عربی). ۲۰۱۷-۱۱-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۰۳.
  9. http://www.irna.ir/fa/News/82978388