شهرستان ثلاث باباجانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شهرستان ثلاث باباجانی
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان کرمانشاه
مرکز تازه‌آباد
سال شهرستان شدن ۱۳۸۱[۱]
مردم
جمعیت ۳۵٬۲۱۹ نفر (۱۳۹۵)
شهرها
تازه‌آباد (کرمانشاه)، ازگله
تعداد بخش‌ها
بخش مرکزی
بخش ازگله

ثَلاثِ باباجانی (به کُردی: سه‌لاسی باوه‌جانی)، یکی از شهرستان‌های استان کرمانشاه ایران است. این شهرستان، در سال ۱۳۸۱ به عنوان شهرستان شناخته شد.

مرکز این شهرستان شهر تازه‌آباد با جمعیتی بالغ بر یازده هزار نفر می‌باشد است. ازگله دیگر شهر آن است. به سبب سکونت سه طایفه مهم باباجانی (باوه‌جانی)، قبادی و ولدبیگی، نام ثلاث به این شهرستان اطلاق شده‌است.[۲]

موقعیت شهرستان ثلاث باباجانی[ویرایش]

شهرستان ثلاث بابا جانی از جنوب با شهرستان‌های سرپل ذهاب و دالاهو؛ از شرق با جوانرود همجوار و از غرب هم با کشور عراق مرز مشترک دارد.

ثلاث بابا جانی

تقسیمات کشوری[ویرایش]

این شهرستان دو بخش، شش دهستان، دو شهر و ۲۵۲ روستا دارد و هم‌مرز با کشور عراق است. وسعت این شهرستان ۱۹۲۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۳۵٬۲۱۹ نفر می‌باشد.

  • بخش مرکزی
    • دهستان خانه‌شور
    • دهستان دشت حر
    • دهستان زمکان

شهرها: تازه‌آباد

شهرها: ازگله

مناظر طبیعی[ویرایش]

شهرستان ثلاث باباجانی در فصل بهار طبیعت بسیار زیبایی دارد. منظره‌های بسیار دیدنی گردنه «سیاتایر» و «مله سراژین» و «یک شبی» و … چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کنند.

چشمه «ریزه» که در درمان بیماری‌های کلیوی بسیار مؤثر است در این شهرستان است. این چشمه در ۲۰ کیلومتری شرق شهر تازه آباد (مرکز شهرستان ثلاث باباجانی) قرار دارد.

از کوه‌های شهرستان ثلاث باباجانی می‌توان به سارون(sarawan)، بنی گز، شِفیله، بَمو، دالاهو، نور، قَجَر، دری و … اشاره کرد که دارای مناظر دلربایی هستند. کوه‌های منطقه دارای گیاهان دارویی فراوانی می‌باشند رود زمکان پرآب‌ترین رود شهرستان می‌باشد.

پیشینه[ویرایش]

در تقسیمات کشوری ۱۳۱۱ ش، نام «باباجانی کردستان» به عنوان بلوک ذکر شده‌است. در ۱۳۳۱ خ. «بخش ثلاث» مشتمل بر دهستان‌های باباجانی، قبادی و ولدبیگی / سرقلعه ولدبیگی و ۱۰۸ آبادی، یکی از بخش‌های شهرستان کرمانشاهان در استان پنجم بود. در ۱۳۵۵ خ. بخش باباجانی به مرکزیت آبادیِ اَزْگَله در شهرستان پاوه تشکیل شد و مشتمل بر دهستان‌های خانه‌شور، ازگله، جیگران و سرقلعه بود. در خرداد ۱۳۸۱، به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران، این بخش از شهرستان جوانرود جدا و شهرستان شد.[۳]

از مناطق تاریخی ثلاث باباجانی می‌توان به باقی مانده شهر درنه اشاره نمود که بنابر منابع تاریخی قدمت چند هزار ساله دارد، به طوری که هرودوت پدر تاریخ در ۲۵۰۰ سال پیش به صورت διà Δaρνɛων از آن نام برده‌است. بطیمیوس، فیلسوفف اخترشناس و جغرافیدان مشهور یونانی (۹۰–۱۶۸ میلادی) هم این شهر را قرن‌ها پس از هردوت مورد توجه قرار می‌دهد. درنه که اکنون روستایی کوچک و دورافتاده در منطقه دۆڵی ده ره (دولی دره) می‌باشد به مدت چند قرن مرکز حکومت‌های نیرومند کُردی درتنگ، حلوان و باجلان بوده‌است.[۴]

مشاهیر[ویرایش]

خانا قبادی (1759- 1700 م) شاعر و متفکر متجدد اهل  درنه در ثلاث باباجانی امروزی بود. وی برای نخستین بار در تاریخ قرآن کریم را به زبان کردی ترجمه کرد. متاسفانه ملایان تندرو از این اقدام وی بر آشفتند و ترجمه مزبور را سوزانده و به تعقیب خود وی پرداختند، در نتیجه وی مجبور شد نزد حکومت بابان در شهرزور بگریزد. از خانای قبادی دیوان شعری به نام خسروشیرین بر جای مانده است. شاعر دیگر مشهور درنه ولی دیوانه است که سرگذشتی به سان مجنون بلکه پرسوزتر از وی داشته، اما لیلی او زنی بود به نام شمس ( شه م).[۵][۶]

زمین لرزه[ویرایش]

در شامگاه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۲۱:۴۸:۱۶، زمین‌لرزه‌ای به قدرت ۷٫۳ در مقیاس ریشتر این شهر ثلاث باباجانی را لرزاند. این شهر نزدیک‌ترین شهر به کانون زلزله (به فاصلهٔ ۵ کیلومتر) بود. عمق زمین‌لرزه ۱۱ کیلومتر بوده که به علت عمق کم و مدت زیاد، کل منطقهٔ شمال غرب غرب و جنوب غرب ایران این زمین‌لرزه را احساس کردند.[۷][۸]

منابع[ویرایش]

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳.
  • شهرستان ثلاث باباجانی از وب‌گاه گردشگری استان کرمانشاه، بازدید ۱۹ خرداد ۱۳۸۶
  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران. بازبینی‌شده در امرداد ۱۳۹۲. 
  2. دانشنامهٔ جهان اسلام، سرواژهٔ ثلاث باباجانی
  3. دانشنامهٔ جهان اسلام
  4. محمد سلماسی زاده، برهان عباسی. [www.rahs.ir «درنه، شهری فراموش شده در ثلاث باباجانی [Derne, the Lost City in Salas-e Babajani]»]. پژوهش در هنر و علوم انسانی (تهران: سامانه نشریات شباک) تابستان 96, ش. سه (پنج پیاپی) (شهریور 96): 99, 100, 106. doi:6298–2538. ISSN 6298–2538. 
  5. «http://kurdpress.com». بازبینی‌شده در 2017-12-04. 
  6. «پرتال جامع علوم انسانی». بازبینی‌شده در 2017-12-04. 
  7. “Powerful earthquake on Iran-Iraq border kills more than 140”. AP News. Retrieved 2017-11-13. 
  8. "زلزال قوی یضرب العراق، ویهزّ الکویت والسعودیة وإیران… قتلی وعشرات الجرحی (فیدیو)". An-Nahar. ٢٠١٧-١١-١٢. بازبینی‌شده در ٢٠١٧-١٢-٠٣.