پدیدارشناسی (فلسفه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

پدیدار­شناسی معادل واژه­ی لاتین فنومنولوژی(Phenomenology) مرکب از دو واژه­ی فنومن به معنای پدیده یا پدیدار و لوژی به معنای شناخت، مکتبی است که با تاکید بر وجوه التفاتی ذهن و با هدف منظم ساختن فلسفه به ­طورکلی و فلسفه شناخت به ­طور اخص توسط ادموند هوسرل پایه‌گذاری شد. این مکتب در پی آن است که با تفکیک آگاهی با واسطه و بی واسطه از یکدیگر، آگاهی انسان را از پدیدارهای ذهنی که بدون واسطه در ذهن وی ظاهر می­شوند و ممکن است حتی عینیتی هم نداشته باشند، مورد مطالعه قرار دهد. هوسرل معتقد است که هر فعالیت ذهنی "وجه التفاتی" خاصی دارد، یعنی چیزی که ذهن ما در موردش به تفکر می­پردازد در یک لحظه خاص به دلیل التفات ذهنی موجود م‍ی­شود، حال آن­که ممکن است آن وجود ذهنی، موجودی عینی نباشد. در نظر هوسرل موضوع فلسفه همین موضوعات مورد آگاهی است، هر آن­چه که تجربه م‍ی­کنیم، اعم از این­که وجود داشته باشد یا نداشته باشد. هوسرل اصطلاح پدیدارشناسی را هم برای «روش» خاص و هم برای اصول و مبادی فلسفی خود به کار می‌برد. او از دو واژه­ی «منشاء» و «آغاز» در تبیین و توضیح این اصول و مبادی استفاده میکند. اندیشه­ی هوسرل با خودآگاهی مبتنی بر پدیدارشناسی آغاز می‌شود و بر نقطه آغازین تفکر تاکید می‌ورزد و بر این باور است که اندیشمند می‌تواند بر سبق ذهن‌ها و تمایلات غالب آمده و تنها بر مطالب متقین اتکا داشته باشد.[1] پدیده‌شناسی یکی از دو سنت بزرگ فلسفی سده بیستم است که با پیروانی چون ماکس شلر، مارتین هایدگر، مرلوپونتی، گادامر و پل ریکور، فراسوی فلسفه در حوزه‌هایی چون جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و دیگر علوم انسانی کاربرد دارد. در حوزه پدیدار شناسی رسانه، کسانی مثل مارشال مک لوهان، هارولد اینیس، زیگمونت باومن، ژان بودریار و نیل پستمن برجسته هستند. اینیس یک پرسش بنیادین و پدیدارشناسانه مطرح می کند: چرا ما به چیزهایی که توجه می کنیم، توجه می کنیم؟[۱]

منابع[ویرایش]

  1. احسان شاه قاسمی (1391). فلسفه رسانه از نگاه اینیس و مک لوهان. وب سایت مرکز آموزش‌های رسانه‌ای همشهری. http://www.hamshahritraining.ir/news-3660.aspx

[1] . رک: هوسرل، ادموند؛ ایده­ی پدیده­شناسی، ترجمه­ی عبدالکریم رشیدیان، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1386.

پیوند به بیرون[ویرایش]

پایگاه محلات تخصصی نور، صفحه مجله نامه فلسفه، مقاله پدیدارشناسی چیست؟