فهرست سوگیری‌های شناختی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
180+ cognitive biases, designed by John Manoogian III (jm3)
سوگیری‌های شناختی را می‌توان به چهار دسته سازمان دهی کرد: سوگیری‌هایی که به دلیل مقدار بیش از حد اطلاعات، به دلیل عدم وجود معنای کافی، به دلیل نیاز به سریع عمل کردن، و به دلیل محدودیت‌های حافظه پدید می‌آیند.[۱]

سوگیری‌های شناختی، تمایلاتی برای فکر کردن به شیوه‌هایی خاص هستند، که می‌توانند باعث انحراف سیستماتیک از قضاوت خوب یا از استانداردی از عقلانیت شوند، و اغلب در روان‌شناسی و اقتصاد رفتاری بررسی می‌شوند.

سوگیری‌های تصمیم‌سازی، اعتقادی، رفتاری[ویرایش]

بسیاری از این سوگیری‌ها، شکل‌گیری اعتقاد، تصمیم‌های اقتصادی و بازرگانی، و رفتار انسان را به‌طور کلی تحت تأثیر قرار می‌دهند.

نام توضیح
اثر ابهام

Ambiguity effect

تمایل برای پرهیز از گزینه‌هایی که در آن‌ها اطلاعات مفقود باعث می‌شوند احتمال "نامعلوم" به نظر برسد.
لنگر انداختن

Anchoring or focalism

تمایل برای اتکای بیش از حد سنگین، یا به اصطلاح "لنگر انداختن"، روی یک ویژگی یا یک بخش از اطلاعات، هنگام تصمیم‌سازی (معمولاً اولین بخش از اطلاعاتی که در آن موضوع دریافت شده‌است).
تفکر انسان‌محورانه

Anthropocentric thinking

تمایل برای استفاده از قیاس‌های انسانی به عنوان مبنایی برای نتیجه‌گیری در مورد دیگر پدیده‌های زیست‌شناختی کم‌تر آشنا.
انسان‌انگاری یا شخصیت‌دهی

Anthropomorphism or personification

تمایل به وصف حیوانات، اشیاء و مفاهیم مجرد به دارا بودن خصیصه‌ها، احساسات و نیات انسان‌مانند.
سوگیری توجه

Attentional bias

تمایل ادراک برای تحت تأثیر قرار گرفتن توسط افکار دوباره ظاهرشونده.
سوگیری خودکارسازی

Automation bias

تمایل برای به شدت متکی شدن بر سیستم‌های خودکار که می‌تواند منجر به این شود که اطلاعات خودکار اشتباهی تصمیمات صحیح را باطل کنند.
هیوریستیک دسترس‌پذیری

Availability heuristic

تمایل برای بیش از حد برآورد کردن احتمال وقایعی با «دسترس‌پذیری» بالاتر در حافظه، که می‌تواند توسط این که این خاطرات چه قدر اخیر هستند یا این که چه قدر غیرعادی یا دارای بار احساسی می‌توانند باشند تحت تأثیر قرار بگیرد.
سوگیری اطلاع

Information bias

تمایل برای کسب اطلاعات حتی وقتی که نمی‌تواند عمل را تحت تأثیر قرار دهد.[۲]
سوگیری مجموع صفر

Zero-sum bias

سوگیری‌ای که در آن، یک وضعیت خاص، شبیه به یک «بازی مجموع صفر» دیده می‌شود. (برای مثال، بهرهٔ یک شخص هزینهٔ شخصی دیگری تمام شود)
توهم تکرار

Frequency illusion or Baader–Meinhof effect

توهمی که در آن فرد احساس می‌کند بلافاصله پس از اینکه یک کلمه، نام یا چیز دیگری اخیراً مورد توجهش قرار گرفته، با تناوب بالا و غیرمعقولی با آن روبرو می‌شود (با Recency illusion یا Selection bias اشتباه نشود.). این توهم برخی موارد پدیدهٔ بادر-ماینهوف را که در آن فرد بلافاصله پس از آموختن یک کلمه یا اصطلاح مکرراً با آن مواجه می‌شود توضیح می‌دهد.
اعتقادگرایی

Belief bias

تمایلی است ذهنی که در آن فرد هر استدلال را ‌با توجه به باورپذیری نتایجش قضاوت می‌کند به جای اینکه قدرت استدلال را بررسی کند. به بیان دیگر اعتقادگرایی باعث می‌شود فرد در ارزیابی استدلال‌های مختلف فقط به این نکته توجه کند که نتایج هر استدلال چقدر با باورها و اعتقادات شخصی‌ وی همخوانی دارد.

سوگیری‌های اجتماعی[ویرایش]

نام توضیح
سوگیری مرجعیت

Authority bias

تمایل برای در نظر گرفتن صحت بیشتر برای نظر یک شخص مرجع یا خبره (بی ارتباط با محتوایش) و بیشتر متأثر شدن از آن نظر
توهم سازمان خارجی

Illusion of external agency

وقتی مردم خواسته‌هایی که از خود شخص تولید شده را، در عوض، معلول سازمان‌ها یا آژانس‌های هشیوار، نافذ و بدخواه می‌بینند

خطاها و سوگیری‌های حافظه[ویرایش]

نام توضیح
نسیان کودکی

Childhood amnesia

یادداری خاطرات کم از قبل از سن چهار سالگی
اثر میان-نژادی

Cross-race effect

استعداد مردم نژادی خاص برای دشواری داشتن در تشخیص افرادی از نژاد دیگر
اثر گوگل

Google effect

تمایل برای فراموش کردن اطلاعاتی که می‌توانند با استفاده از موتورهای جستجوی اینترنت به صورت آماده آنلاین پیدا شوند
اثر اعجاب تمایل برای به خاطر سپاری اطلاعات و وقایع عجیب در مقایسه با اتفاقات معمولی
سوگیری حمایت از انتخاب

Choice-supportive bias

شخص تصمیم‌گیرنده فقط به صرف این که آن تصمیم را گرفته، بر آن پافشاری و تأکید می‌کند
محو خاطرات بد احساسات مربوط به خاطرات بد زودتر از خاطرات خوب از بین می‌روند.
اثر سوال اشتباه کردن سوالی که قبلاً پرسیده شده با اتفاقی که رخ داده.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «Cognitive bias cheat sheet – Better Humans». Better Humans. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۹-۰۱.
  2. Baron 1994, pp. 258–259

منابع[ویرایش]