خلسه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
The Ecstasy of سانتا ترسا اثر جیان لورنزو برنینی (۱۶۵۲). Left transept of Santa Maria della Vittoria (سده ۱۷ام میلادی) در رم.

خلسه در لغت به معنی ربودگی، حالت خاصی از آگاهی که بدن در وضعیت آرامش یا تن‌آرامی (ریلکسیشن) بوده و ذهن کاملاً آگاه و بیدار باشد. در این حالت امواج ذهنی در شرایط آلفا قرار می‌گیرند و تلقین پذیری انسان افزایش می‌یابد.

این حالت توأم با احساس وانهادگی، رهایی و آرامش خاصی است که با فعال شدن اعصاب پاراسمپاتیک و نرمال کردن کنش‌های بیولوژیکی که دارای یک آستانه است و با تمرکز و تلقین ناخودآگاه هم می‌تواند همراه باشد. خلسه در حالت‌های تن‌آرامی، هیپنوتیزمی، مراقبه، مدیتیشن و ورزش‌هایی با تمرکز ذهن و تجارب روحی متعالی عرفانی و… همراه هست. این خلسه متعارف را خلسه مثبت می‌گویند که همراه با آرامش، نفس‌های عمیق و شمرده و ضربان قلب آرام است.

حالت ترانس خلسه منفی می‌باشد که با تحریک شدید اعصاب بخصوص اعصاب سمپاتیک و انقباض عضلانی و اضطراب همراه هست. مواردی چون حالت‌های افیونی و رقص‌های تند دراویش و دانس‌های مدرن ترانس وجود دارد. ترانس همراه با با اضطراب، تنفس سطحی و تند، ضربان قلب تند و سریع، خشک شدن دهان، بعضاً سیخ شدن موهای پوست و انقباض مثانه همراه می‌باشد.

در هر دو حالت خلسه فاصله از -آگاهی- وجود دارد. در خلسه فراهوشیاری و در ترانس اختلال در خودآگاهی است. خلسه مثبت بسیار مفید بوده، با تکنیک‌های متافیزیک نیز قابل حصول است و استفاده‌های فراوان دارد. خلسه منفی بسیار مضر بوده به‌صورت ارادی توسط شخص یا در بیشتر موارد به‌صورت ناخواسته توسط دیگران برای شخص ایجاد می‌شود و آسیب‌های فراوان به‌دنبال دارد.

شبها وقتی انسان می‌خوابد حالت انتقالی که از بیداری به خواب دارد و صبح‌ها که از خواب به بیداری دارد حالت نیمه‌خودآگاهی از خلسه یا نیمه خلسه طبیعی است.

حالتهای نیمه خلسه[ویرایش]

تجارب و حالتهای نیمه خلسه:

  1. در حال استراحت
  2. حالات خیلی خوشحال یا خیلی ناراحت
  3. لحظاتی قبل از این که به خواب بروید.
  4. بلافاصله بعد از بیدار شدن.
  5. تفریح و قرار گرفتن در مکانهایی قابل توجه
  6. در موقع بیماری، حوادث
  7. در حال عبادت یا فعالیت هنری یا مواجه شدن با آثار هنری (خصوصا گوش دادن به موسیقی آرام بخش مورد علاقه)

خلسه عرفانی[ویرایش]

خلسه عرفانی و ملکوتی، حالتی ناب است که حاصل رهایی انسان از من محدود و پر از عذاب، و رسیدن به من حقیقی و اتحاد با آن است. در واقع کیفیتی است عرفانی که در آن خود انسان با خودِخود او به اتحاد می‌رسد.[۱]

حسن‌زاده آملی: در اصطلاح عرفان عملی، خلسه لطیفه‌ای است که بر اثر انصراف از نشأت طبیعت به سالک الی الله سبحانه روی می‌آورد آن را (غیبت) گویند. وجه تسمیه آن ظاهر است که غیبت از این نشأت طبیعت است. در این حالت تمثلات روحانی آنسوئی و محاورات شریف و شیرین و دلنشین با آن أشباح نورانی برای نفس مستعد حاصل می‌گردد.[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. http://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa12776
  2. کلمه 79 - هزار و یک کلمه