حرام‌گوشت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

حرام گوشت، به حیوانی گفته می‌شود که خوردن گوشت آن ممنوع و در اصطلاح شرعی حرام باشد.

تعریف حرام گوشت[ویرایش]

اصطلاح حرام گوشت، اصطلاحی است که در ادیان و مذاهب به کار برده می‌شود و به حیوانی گفته می‌شود که خوردن گوشت آن در آن دین یا مذهب حرام شمرده شود. این که چه حیواناتی حرام گوشت هستند بسته به ادیان و مذاهب گوناگون فرق می‌کند.

طبقه‌بندی حیوانات حرام گوشت[ویرایش]

فهرست حیوانات حرام گوشت ذیل گروه‌های ۱. چهارپایان، ۲. خزندگان، ۳. آبزیان، ۴. پرندگان و ۵. حشرات قابل تفکیک هستند. فهرست حیوانات حرام گوشت در ادیان و مذاهب گوناگون تفاوت‌های آشکار و قابل توجهی دارد.

چهارپایان[ویرایش]

در اسلام[ویرایش]

  1. چهارپایان حرام گوشت در مذهب امامیه: در فقه امامیه تمام اقسام چهارپایان علف‌خوار و نشخوار کننده که دارای سم هستندمانند اقسام گوسفند بز، گاو، شتر، حلال گوشت می‌باشند. خوردن گوشت اسب، قاطر و خر اهلی کراهت دارد و چهارپایانی که سیرابی نداشته باشند (گیاه‌خوار و نشخوارکننده نباشند) حرام گوشت هستند.[۱] از حیوانات وحشی، آهو و غزال و گاو و گوسفند کوهی و گوزن و گورخر حلال است (جلد سوم تحریر الوسیله خمینی)
  2. چهارپایان حرام گوشت در مذهب شافعی: در فقه شافعی تمام اقسام گوسفند، بز، گاو، شتر، آهو و گوزن حلال گوشت هستند. خوردن گوشت اسب نیز حلال است. همچنین برخلاف فقه امامیه گوشت خرگوش، حلال و گوشت خر و قاطر، حرام است. گوشت روباه و کفتار هم حلال شمرده می‌شود. سایر چهارپایان نیز حرام گوشت هستند.[۲]
  3. چهارپایان حرام گوشت در مذهب حنفی: در فقه حنفی تمام اقسام گوسفند، بز، گاو، شتر، آهو و گوزن حلال گوشت هستند. خوردن گوشت اسب مکروه است. همچنین به مانند فقه شافعی و برخلاف فقه امامیه گوشت خرگوش، حلال و گوشت خر و قاطر، حرام است. گوشت روباه هم حلال شمرده می‌شود اما گوشت کفتار حرام است. سایر چهارپایان نیز حرام گوشت هستند.[۲]
  4. چهارپایان حرام گوشت در مذهب حنبلی: در فقه حنبلی تمام اقسام گوسفند، بز، گاو، شتر، آهو و گوزن حلال گوشت هستند. خوردن گوشت اسب حلال است. همچنین به مانند فقه شافعی و حنفی و برخلاف فقه امامیه گوشت خرگوش، حلال و گوشت خر و [قاطر، حرام است. گوشت روباه هم حرام شمرده می‌شود اما گوشت کفتار حلال است. سایر چهارپایان نیز حرام گوشت هستند.[۲]
  5. چهارپایان حرام گوشت در مذهب مالکی: در فقه مالکی تمام اقسام گوسفند، بز، گاو، شتر، آهو و گوزن حلال گوشت هستند. خوردن گوشت اسب حلال است. همچنین به مانند فقه شافعی و حنفی و برخلاف فقه امامیه گوشت خرگوش، حلال و گوشت خر و قاطر، حرام است.[۲] نکته قابل توجه در فقه مالکی این است که بنا بر قول مشهور، گوشت درندگانی چون روباه، کفتار، گرگ و… مکروه شمرده می‌شود. گوشت سگ و خوک هم حرام است.[۳]

خزندگان[ویرایش]

در اسلام[ویرایش]

  1. خزندگان حرام گوشت در دین اسلام: در فقه امامیه تمام اقسام خزندگان حرام گوشت هستند.[۴]
  2. خزندگان حرام گوشت در مذهب شافعی: در فقه شافعی اکثر خزندگان از جمله مار و تمساح حرام گوشت هستند.[۵][۶] اما گوشت سوسمار حلال شمرده می‌شود.[۷]
  3. خزندگان حرام گوشت در مذهب حنفی: در فقه حنفی همه خزندگان از جمله مار و تمساح حرام گوشت هستند.[۵][۶] گوشت سوسمار نیز برخلاف سایر مذاهب اهل سنت حرام شمرده می‌شود.[۷]
  4. خزندگان حرام گوشت در مذهب حنبلی: در فقه حنبلی اکثر خزندگان از جمله مار و تمساح حرام گوشت هستند.[۵][۶] اما گوشت سوسمار حلال شمرده می‌شود.[۷]
  5. خزندگان حرام گوشت در مذهب مالکی: در فقه مالکی خوردن خزندگان اگر ضرری برای انسان نداشته باشد حلال است.[۵] از نظر فقه مالکی تمساح جزء حیوانات دریایی محسوب و گوشت آن حلال شمرده می‌شود،[۶] مار هم اگر سمی نباشد و ذبح شرعی گردد (گردن آن قطع شود و ذکر یاد خدا شود) گوشت آن جایز است.[۶] گوشت سوسمار نیز حلال شمرده می‌شود.[۷]

آبزیان حرام گوشت[ویرایش]

در اسلام[ویرایش]

  1. آبزیان حرام گوشت در مذهب امامیه: در فقه امامیه، بنا بر سخن مشهور، همه آبزیان به جز ماهی فلس دار و میگو حرام گوشت هستند.[۱]
  2. آبزیان حرام گوشت در مذهب شافعی: دربارهٔ آبزیان از امام شافعی چهار قول نقل شده است: الف. قول نخست طبق دیدگاه احناف است. ب. نظایر جانوران حلال گوشت خشکی در دریا نیز حلال اند، مانند اسب آبی، و آن دسته از جانورانی که در خشکی حرام اند امثال آن‌ها در دریا نیز حرام محسوب می‌شود؛ مانند سگ دریایی، و بخشی از جانوران دریایی که در خشکی نظایری ندارند نیز حلال اند. پ. قورباغه، تمساح، لاک پشت، سگ و خنزیر دریایی حرام و سایر جانوران حلال هستند. ت. علاوه از قورباغه، همه جانوران دریایی حلال اند. نووی قول آخر ایشان را ترجیح داده و آن را نظریه «مفتی به» شوافع می‌داند.[۸]
  3. آبزیان حرام گوشت در مذهب حنفی: در فقه حنفی همه آبزیان به جز ماهی حرام گوشت هستند. ماهی تافی نیز از حکم حلّت مستثنی شده است. ماهی مرکب نیز نزد احناف مصداق تعریف ماهی نیست و خوردن آن حرام شمرده می‌شود.
  4. آبزیان حرام گوشت در مذهب حنبلی: در فقه حنبلی همه آبزیان حلال گوشت هستند.[۸]
  5. آبزیان حرام گوشت در مذهب مالکی: در فقه مالکی همه آبزیان حلال گوشت هستند.[۹]

پرندگان حرام گوشت[ویرایش]

در اسلام[ویرایش]

  1. پرندگان حرام گوشت در مذهب امامیه: در فقه امامیه تمام انواع مرغ خانگی، مرغابی، بوقلمون، شترمرغ، گنجشک، کبوتر، کبک، تیهو و بلبل حلال گوشت هستند. خوردن گوشت جغد، هدهد، چلچله، پرستو و زاغ مکروه است. در کراهت گوشت زاغ تأکید بیش تری شده است.[۱۰] برخی قائل به حرمت آن هستند. از طرف دیگر پرندگان دارای چنگال قوی یا ضعیف چون عقاب، باز، شاهین، لاشخور و کرکس و پرندگان مسخ شده چون خفاش حرام گوشت هستند. در موارد مشکوک پرندگانی که دارای یکی از این شرایط باشند حلال گوشت هستند: داشتن چینه دان، داشتن سنگ دان، داشتن خار پشت پا و بال زدن بیش از صاف نگه داشتن بال. حلیت و حرمت تخم پرنده‌ها هم از حلیت و حرام گوشت آن‌ها پیروی می‌کند.[۱۱]
  2. پرندگان حرام گوشت در مذهب شافعی: در فقه شافعی پرندگان دارای چنگال شکاری چون عقاب، باز، شاهین، لاشخور و کرکس حرام گوشت هستند. گوشت خفاش نیز حرام است.[۱۲] گوشت کلاغ هم حرام است.[۱۳] گوشت هدهد هم حرام است.
  3. پرندگان حرام گوشت در مذهب حنفی: در فقه حنفی پرندگان دارای چنگال شکاری چون عقاب، باز، شاهین، لاشخور و کرکس حرام گوشت هستند.[۱۴] گوشت خفاش نیز حرام است.[۱۲] خوردن گوشت زاغ نیز مکروه است.[۱۴] گوشت هدهد هم حرام است. سایر پرندگان حلال گوشت هستند.[۱۴]
  4. پرندگان حرام گوشت در مذهب حنبلی: در فقه حنبلی پرندگان دارای چنگال شکاری چون عقاب، باز، شاهین، لاشخور و کرکس حرام گوشت هستند.[۱۴] گوشت خفاش نیز حرام است.[۱۲] خوردن گوشت زاغ نیز حرام است.[۱۵] گوشت هدهد هم حرام است.
  5. پرندگان حرام گوشت در مذهب مالکی: در مذهب مالکی بنا بر قول مشهور همه پرندگان حلال گوشت هستند.[۱۶]

حشرات حرام گوشت[ویرایش]

در اسلام[ویرایش]

  1. حشرات حرام گوشت در مذهب امامیه: در فقه امامیه خوردن ملخی که بال درآورده و پرواز می‌کند حلال است[۱۱] و سایر حشرات حرام گوشت هستند.[۴]
  2. حشرات حرام گوشت در مذهب شافعی: در فقه شافعی خوردن ملخ حلال است[۱۷] و سایر حشرات حرام گوشت هستند.[۱۲]
  3. حشرات حرام گوشت در مذهب حنفی: در فقه حنفی خوردن ملخ حلال است[۱۷] و سایر حشرات حرام گوشت هستند.[۱۲]
  4. حشرات حرام گوشت در مذهب حنبلی: در فقه حنبلی خوردن ملخ حلال است[۱۷] و سایر حشرات حرام گوشت هستند.[۱۲]
  5. حشرات حرام گوشت در مذهب مالکی: در فقه مالکی خوردن ملخ حلال است. همچنین بر خلاف سایر مذاهب حشراتی که خوردن آن‌ها مضر نباشد و قومی به خوردن آن‌ها عادت داشته باشند حلال هستند.[۱۲]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ سید محمود هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، جلد سوم، (قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه الاسلامی، ۱۳۸۷ش)، ص ۴۰۸.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ «حکم خوردن گوشت»، سایت فتاوی، islampp.com.
  3. «طیور مباح أکلها وأخری محرم»، سایت اسلام ویب، islamweb.net. برخی از علمای مالکی قائل به حلیت و برخی دیگر هم قائل به حرمت گوشت درندگان هستند.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «اطعمه و اشربه»، ویکی فقه، wikifeqh.ir.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ «ما هو حکم تربیة الحشرات والزواحف»، سایت اسلام ویب، islamweb.net.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ «حکم خوردن گوشت تمساح و مار»، سایت فتاوی، islampp.com.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ «حکم أکل لحم الضب»، سایت صیدالفوائد، saaid.net.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «حکم خوردن گوشت خرچنگ و ماهی مرکب»، پایگاه رسمی اهل سنت ایران، sunnionline.us.
  9. موفق الدین عبدالله بن أحمد بن قدامة، المغنی، الجزء التاسع، (بی جا: دار إحیار التراث العربی، ۱۹۸۵م)، ص ۳۱۴: أن السمک وغیره من ذوات الماء آلتی لا تعیش إلا فیه، إذا ماتت فهی حلال.
  10. سید روح‌الله خمینی، تحریر الوسیله، جلد سوم، ترجمه علی اسلامی، (قم: دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۲۵ق)، ص ۲۷۵ تا ۲۷۹.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ سید محمود هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، جلد دوم، (قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه الاسلامی، ۱۳۸۷ش)، ص ۲۵۵.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ ۱۲٫۴ ۱۲٫۵ ۱۲٫۶ مصطفی جعفر پیشه‌فرد، درسنامه درآمدی بر فقه مقارن، (قم:، ۱۳۸۹ش)، ص ۴۲۴.
  13. محمد بن إدریس الشافعی، فروع الفقه الشافعی، (بی جا: دارالمعرفه، ۱۴۱۰ق)، ص ۲۶۵.
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ ۱۴٫۳ قاضی ثناء الله پانی پتی، احکام فقه حنفی به زبان ساده، (بی جا: انتشارات فاروغ اعظم، بی تا)، ص ۱۰۳.
  15. «الأعیان الحیوانیة من حیث حل أکلها وحرمته»، سایت الملتقی الفقهی، feqhweb.com.
  16. «مذهب مالک فی أکل ذی الناب من السباع، وذی المخلب من الطیر»، سایت مرکز الفتوی، islamweb.net.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ «آیا خوردن ملخ و گوشت خرگوش و روباه حلال است؟»، سایت مذاهب اسلامی، mazaheb.ir.