تنبیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

تنبیه در لغت ، به معنای بیاگاهانیدن ، بیدار گردانیدن ، واقف کردن بر چیزی ، و همچنین، در روان‌شناسی ، به هر نوع محرک بیزارکننده‌ای که در کاهش نیروی (یا احتمال وقوع) پاسخ مقارن با آن، اثر فوری اما موقتی داشته باشد ، گفته می‌شود. [۱] [۲] [۳] [۴]

تنبیه تحریکی است که به خاطر انجام رفتاری خاص، از طرف ارگانیسم دریافت می‌شود و عاملی است برای متوقف ساختن یا جلوگیری از بروز آن پاسخ.[۵]

اصطلاح تنبیه را موقعی می‌توان بهتر درک کرد که رابطهٔ آن را با اصطلاح «پاداش» در نظر گرفت. تنبیه از لحاظ تأثیری که بر فرد دارد، عیناً متضاد پاداش نیست. در حالی که پادایش احتمال وقوع پاسخ بخصوصی را «به طور دائم» افزایش می‌دهد، تنبیه فقط یک اثر «موقتی» بازدارنده در بروز پاسخ بخصوص دارد.[۵]

دیدگاه‌ها[ویرایش]

بر طبق نظریّهٔ اسکینر، تنبیه نمایشی است از یک تقویت‌کنندهٔ منفی (یک محرک بیزارکننده) یا دور شدن از یک تقویت‌کنندهٔ مثبت. «بنابراین مهم‌ترین اثر تنبیه، ایجاد شرایط بیزارکننده‌ای است که از ان احتراز می‌شود...» اما اسکینر مطلب را ادامه داده، بیان می‌کند که تنبیه نمی‌تواند رفتار را برای همیشه نابود «اگر از تنبیه به‌طور مکرر خودداری شود، تقویت‌کنندهٔ شرطی منفی به خاموشی می‌گراید. در این صورت رفتار ناسازگار کم‌کم تقویت می‌شود و رفتار تنبیه شده سرانجام پدیدار می‌شود ... اگر تنبیه قطع گردد، رفتار مورد نظر ممکن است با نیروی تمام ظاهر شود.»روانشناسان اجتماعی این اصطلاح را در معنای وسیعی به صورت «تحمل عواقب ناخوشایند» (غیر از موارد بدون پاداش) برای یک عمل بکار می‌برند.[۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «تنبیه». واژه یاب - لغتنامه دهخدا. دریافت‌شده در ۸ نوامبر ۲۰۱۹.
  2. «تنبیه». واژه یاب - فرهنگ فرج‌الله خداپرستی. دریافت‌شده در ۸ نوامبر ۲۰۱۹.
  3. «ترجمه و معنی تنبيه در فرهنگ لغت عربی فارسی». المعانی. دریافت‌شده در ۸ نوامبر ۲۰۱۹.
  4. «معنی تنبیه». جدول یاب. دریافت‌شده در ۸ نوامبر ۲۰۱۹.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ فرهنگ علوم اجتماعی- نوشتهٔ گولد و کولب - ترجمهٔ محمد جواد زاهدی-نشر مازیار- چاپ دوم 1384- ص 270