آلفرد شوتس
آلفرد شوتس | |
|---|---|
 آلفرد شوتس، جامعهشناس اتریشی | |
| زادهٔ | ۱۳ آوریل ۱۸۹۹ |
| درگذشت | ۲۰ مهٔ ۱۹۵۹ (۶۰ سال) |
| محل تحصیل | دانشگاه وین |
| شناختهشده برای | بنیانگذار پدیدارشناسی اجتماعی قلمرو های جهان اجتماعی جهان حیاتی |
| پیشینه علمی | |
| محل کار | نیو اسکول |
| تأثیر گرفته از | لودویگ فن میزس، آنری برگسون، ویلیام جیمز، ادموند هوسرل، ماکس وبر |
| تأثیر گذار بر | پیتر برگر، تامس لاکمن، هارولد گارفینکل، دیوید سودناو، دن زهاوی |
آلفرد شوتس انگلیسی: Alfred Schütz؛ (۱۳ آوریل ۱۸۹۹ – ۲۰ مهٔ ۱۹۵۹) دانشمند اجتماعی اتریشی و بنیانگذار جامعهشناسی پدیدارشناسانه بود. نظریه شوتس به شدت انتزاعی است.
زندگینامه
[ویرایش]شوتس در سال ۱۸۹۹ در شهر وین متولد شد. تحصیلات خود را در این شهر طی کرد و از دانشگاه وین در رشتهٔ حقوق فارغالتحصیل شد. بعد از آن به شغل بانکداری روی آورد و تا آخر عمر خویش در این حرفه فعالیت کرد. با اینکه شغل بانکداری از نظر اقتصادی برای او مطلوب بود اما درگیر علاقهٔ خود به کارهای نظری شد و حاصل آن جامعهشناسی پدیدارشناختی بود. شوتس در دههٔ ۱۹۲۰ با اینکه خود فردی دانشگاهی نبود اما به واسطهٔ دوستانش که وابسته به دانشگاه بودند در بسیاری از سخنرانیهای غیررسمی و محافل بحث و نظر حضوری فعال داشت. او توجهی خاصی به نظریههای جامعهشناختی ماکس وبر پیدا کرده بود و به کار وبر دربارهٔ کنش و نمونهٔ آرمانی علاقهمند شده بود. با اینکه شوتس متأثر از وبر بود اما تلاش میکرد تا کاستیهای نظرات وبر را از طریق تلفیق آن با نظریههای فیلسوفانی چون ادموند هوسرل و هانری برگسون برطرف کند. حاصل کار شوتس به انتشار کتاب پدیدارشناسی جهان اجتماعی در ۱۹۳۲ منجر شد. کتابی که با تأخیر در سال ۱۹۶۷ به زبان انگلیسی ترجمه شد ولی بعد از آن به یکی از آثار مهم رشتهٔ جامعهشناسی تبدیل شد.
شوتس با نزدیک شدن به جنگ جهانی دوم و گسترش نازیسم در اتریش و اروپا، به آمریکا مهاجرت کرد و چندین سال به عنوان مشاور حقوقی در چند بانک مشغول به کار شد و در کنار آن به نوشتن دربارهٔ جامعهشناسی پدیدارشناختی و تدریس آن در مدرسه نوین تحقیقات اجتماعی نیویورک میپرداخت. بالاخره در سال ۱۹۵۶ او از کارهای حقوقی و بانکی دست کشید و تمام وقت خود را برای آموزش و نوشتن دربارهٔ جامعهشناسی پدیدارشناختی گذاشت. با اینکه شوتس به دلیل فعالیت غیرعادی در جامعهشناسی در سراسر عمر در حاشیهٔ این رشته قرار داشت اما نفوذ تأثیرگذاری بر دانشجویان خود، از جمله پیتر برگر، تامس لاکمن و هارولد گارفینکل گذاشت.[۱]
آرا و افکار
[ویرایش]آلفرد شوتز بیش از هر چیز با گسترش پدیدارشناسی در حوزهٔ علوم اجتماعی شناخته میشود. او مفاهیم بنیادی ادموند هوسرل، بهویژه «زیستجهان» (*Lebenswelt*) را اخذ کرد و آن را با رهیافت تفسیری در جامعهشناسی پیوند زد. شوتز معتقد بود که جهان اجتماعی نه از طریق قوانین طبیعی، بلکه از رهگذر معانیای که فاعلان انسانی به کنشهایشان میدهند، فهمپذیر است.
زیستجهان نزد شوتز، جهانِ بدیهی و روزمرهای است که افراد در آن زاده میشوند، عمل میکنند، و با دیگران تعامل دارند. این جهان پیشافلسفی، ساختاری از شناختهای ضمنی، سنتها و الگوهای عمل است که بهطور بینالاذهانی میان کنشگران مشترک است. دستگاه مفهومی شوتز برای تبیین این زیستجهان، بر چند مفهوم کلیدی استوار است:
بدیهیانگاری (natural attitude)
[ویرایش]حالتی ذهنی که در آن، افراد جهان را به صورت بدیهی، پایدار و قابل پیشبینی تجربه میکنند. این حالت، مبنای ادراکات و تعاملات روزمره است.
انبان دانش (stock of knowledge)
[ویرایش]مجموعهای از دانشها، تجربیات تاریخی و باورهای عمومی که فرد در طی زندگی کسب کرده و برای تفسیر جهان به کار میبرد. این دانش درونیشده، ساخت اجتماعی واقعیت را ممکن میکند.
نظام مربوطیتها (system of relevances)
[ویرایش]افراد، بسته به موقعیتهای زیستی و زمینههای زیستجهان خود، به جنبههایی خاص از واقعیت توجه دارند. این اولویتبندیهای ذهنی، ساختار «مربوط بودن» واقعیت را شکل میدهد.
سنخسازی (typification)
[ویرایش]فرآیند دستهبندی و سادهسازی تجربهها و افراد از طریق قالبهای کلی. ما دیگران را نه بهصورت منحصربهفرد، بلکه در قالبهای اجتماعی همچون «راننده»، «معلم» یا «مهاجر» درک میکنیم.
بینالاذهانی بودن (intersubjectivity)
[ویرایش]شوتز نشان میدهد که معنا در جهان اجتماعی، از طریق اشتراک ذهنی میان فاعلان انسانی ساخته میشود. این «بینالاذهانی بودن» امکان تعامل و فهم مشترک را فراهم میکند.
واقعیتهای چندگانه (multiple realities)
[ویرایش]تجربه انسانی تنها محدود به واقعیت روزمره نیست. افراد میان حوزههای مختلف تجربه، مانند دنیای رویا، هنر، علم یا مذهب جابهجا میشوند. هرکدام از این «واقعیتها» ساختاری متفاوت دارد که باید جداگانه فهمیده شود.
شوتز تأکید میکند که هدف علوم اجتماعی باید «فهم کنش از منظر کنشگر» باشد. او پایهگذار نوعی معرفتشناسی تفسیری در جامعهشناسی است که بعدها بر اندیشمندان متعددی چون پیتر برگر، توماس لاکمن، یورگن هابرماس، و هارولد گارفینکل تأثیر گذاشت.
برای بررسی کاملتر مفاهیم نظری او، مراجعه کنید به:
پانویس
[ویرایش]- ↑ جورج ریتزر، نظریههای جامعهشناسی در دوران معاصر، ترجمهٔ محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی، ۱۳۸۰، صص ۳۳۴–۳۳۵.
منابع
[ویرایش]
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Alfred Schütz». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۴.
- «Alfred Schütz». دریافتشده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۴.[پیوند مرده]
جستارهای وابسته
[ویرایش]پیوند به بیرون
[ویرایش]- Alfred Schutz Papers. General Collection, Beinecke Rare Book and Manuscript Library, Yale University.
- The Alfred Schutz Archive.
- Society for Phenomenology and Existential Philosophy.
- Internet Encyclopedia of Philosophy - Phenomenology
- The New School
- جعبههای ناوبری فلسفه و تفکر
- استادان نیو اسکول
- افراد آمریکایی اتریشی یهودیتبار
- افراد آمریکایی یهودیتبار
- افراد اتریشی یهودیتبار
- اهالی وین
- جامعهشناسان اهل اتریش
- جامعهشناسان اهل ایالات متحده آمریکا
- جامعهشناسان موسیقی
- جامعهشناسان مرد
- جامعهشناسان یهودی
- دانشآموختگان دانشگاه وین
- درگذشتگان ۱۹۵۹ (میلادی)
- زادگان ۱۸۹۹ (میلادی)
- ساختارگرایی اجتماعی
- فیلسوفان اهل اتریش
- فیلسوفان اهل ایالات متحده آمریکا
- فیلسوفان اهل نیویورک (ایالت)
- فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی)
- فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- فیلسوفان علوم اجتماعی
- فیلسوفان یهودی
- موسیقیشناسان سده ۲۰ (میلادی)
- نویسندگان اهل وین
- نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل اتریش
- نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نظامیان جنگ جهانی اول اهل اتریش-مجارستان
- یهودیان اهل اتریش
- پدیدارشناسان