سوگیری شناختی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

سوگیری شناختی (به انگلیسی: Cognitive bias)، مبتنی بر تمامی الگوها و الگوریتم های ابداعی است که از بدو تولد بجهت یادگیری، حل مساله و تصمیم گیری در انسان بوجود می آید و باعث ایجاد انحراف از واقعیت می گردد که به موجب آن، نتیجه‌گیری‌هایی که در تصمیم گیری (به انگلیسی: Decision-Making) دارد ممکن است به شکلی غیرمنطقی صورت گیرند.

اساس و تاریخچه سوگیری شناختی توسط جان فون نویمان و اسکار مورگنشترن[۱] برای اولین بار بیان کردند که افراد همیشه یک سری ترجیحات مشخص دارند و سعی می کنند در تصمیم گیری مسائل را ساده تر کنند و معمولا از یک سری الگوها و الگوریتم های از پیش تعیین شده ابداعی بهره می جویند.

ویژگی های عمده یک سوگیری شناختی:

1- همیشه در انحراف از واقعیت خود را بروز می کند.[۲]

2- بطور سازمان یافته در گروهی از افراد جامعه رخ می دهد و نه توسط فقط یک نفر

3- اجتناب از آن بسیار دشوار است حتی اگر به افراد گفته شود![۳]

4- در این حالت مسیر تصمیم گیری کاملا متمایز از مسیر درست پردازش اطلاعات در مغز است.[۴]

افراد، «واقعیت اجتماعی ذهنی» شان را از طریق مشاهده ورودی‌ها شکل می‌دهند که این مساله مبتنی بر ادراک است . شکل‌گیری «واقعیت اجتماعی» یک فرد، رفتار وی در جامعه را دیکته می‌کند و نه ورودی‌های عینی او؛ بنابراین، سوگیری شناختی، در نهایت ممکن است به تحریف درک، قضاوت نادرست، تفسیر غیرمنطقی یا آنچه که به‌طور گسترده، بی‌خردی نامیده می‌شود، منجر شود.

منابع[ویرایش]

  1. John Von Neumann and Oskar Morgenster
  2. M. L. Graber, S. Kissam, V. L. Payne, A. N. Meyer, A. Sorensen, N. Lenfestey, E. Tant, K. Henriksen, K. LaBresh, and H. Singh, “Cognitive interventions to reduce diagnostic error: a narrative review,” BMJ Quality & Safety, pp. bmjqs–2011, 2012.
  3. B. Fischhoff, “Debiasing/kahneman, d., slovic, p. and tversky, a,” in Judgment Under Uncertainty: Heuristics and Biases, D. Kahneman, P. Slovic, and A. Tversky, Eds. Cambridge University Press, 1982.
  4. [1] R. F. Pohl, Cognitive illusions: Intriguing Phenomena in thinking, judgement and memory. Psychology Press, 2016.