کاست (نظام اجتماعی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

كاست نوعی طبقه بندی اجتماعی است كه با مشخصه هایی مثل درون‌همسری و انتقال ارثی در سبک زندگی مشخص می شود كه غالباً مواردی مانند شغل ، وضعیت آیینی در سلسله مراتب آن ، تعامل و محرومیت های اجتماعی عرفی و مفاهیم یا تصورات فرهنگی از خلوص و آلودگی در درجه بندی افراد دخیل و موثر است. نمونه پارادایم آن ، تقسیم در جامعه هندوئیسم در هند است که شامل گروه بندی اجتماعی بسیار جدی است که ریشه در تاریخ باستان هند داشته که تا به امروز ادامه دارد. با این حال ، اهمیت اقتصادی سیستم کاست در هند در نتیجه شهرنشینی و برنامه های تبعیض مثبت در حال کاهش است. سیستم علمی کاست هندو توسط جامعه شناسان و انسان شناسان بعنوان یک مبنای مشابه برای تحقیق و مطالعه تقسیمات اجتماعی شبه کاست موجود در خارج از هندوئیسم و ​​هند مورد استفاده قرار می گیرد.

همچنین در این نظام مزایای اجتماعی بر اساس نقش‌های انتسابی توزیع می‌شود. در نظام کاسْت، افراد عضو در رتبه‌های مختلف، حق گذر به رتبه‌های دیگر را ندارند و باید شرایط ویژه‌ای را در رفتار و اعمال خود و رابطه با اعضای رتبه‌های دیگر رعایت کنند.[نیازمند منبع] کاسْت، انتساب‌سالاری است و ضدّ شایسته‌سالاری است.

ریشه کلمه[ویرایش]

کلمه انگلیسی "caste" مشتق شده از واژه "casta" در زبان های اسپانیایی و پرتغالی است ، که طبق فرهنگ لغت اسپانیایی جان مینشو [۱] (1569) به معنای "نژاد ، اصل و نسب ، قبیله یا اولاد" است. هنگامی که اسپانیایی ها دنیای جدید را استعمار کردند ، آنها از این کلمه به معنای "قبیله یا خاندان" استفاده می کردند. با این حال ، این پرتغالی ها بودند که برای اولین بار از واژه کاستا به معنای مدرن "caste" استفاده کردند ، وقتی آنها در سال ۱۴۹۸ با هزاران گروه اجتماعی موروثی و غریب در هند روبرو شدند ، بکار بردند. و پس از آن هجی "كاست" ، برای اولین بار در سال 1613 به زبان انگلیسی وارد شده

کاسْت برپایهٔ گزارش یونیسف و دیدبان حقوق بشر ۲۵۰ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده‌است.[۱][۲][۳]

در هند[ویرایش]

سیستم كاست هند مدرن مبتنی بر نوعی برتری ساختگی است و در چهار گروه به نام ورن بر روی گروه بندی های طبیعی اجتماعی به نام Jāti طبقه بندی میگردد.

سیستم ورنه یا ورن (هندوئیسم) که در متون باستانی هندو مطرح شده است ، جامعه را به چهار طبقه تقسیم می کند:

برهمین یا برهمن ها( دانشمندان و کاهنان یاجنا [۲] )

کشاتریا (حاکمان و مبارزان)

ویش یا ویشیا (کشاورزان ، بازرگانان و صنعتگران)،

شودراها (کارگران و ارائه دهندگان خدمت)

در دین هندو، این طبقه‌بندی در وداها آمده است و مردم در هر یک از این طبقات که به دنیا بیایند نباید به شغل افراد طبقۀ دیگر وارد شوند و نیز اجازه ندارند که با افراد طبقۀ دیگر ازدواج کنند.طبق آموزه‌های دین هندو، اعمال و رفتار ما و کارمایی که در این جهان گردآوری می‌کنیم تعیین می‌کند در زندگی بعدی در کدام طبقه قرار گیریم.

شایان ذکر است برخی افراد و گروه ها مانند خارجی ها ، کوچ نشین ها ، صحرانشین ها ، قبایل جنگلی ، گور کن ها و ... در تقسیم بندی نظام چهار کاستی قرار نگرفته و حذف شده اند که از نظر آن جامعه فاقد ورنه بوده و غیر قابل لمس یا اصطلاحا نجس می باشند . از قرن نوزدهم آنها خود را دالیت نامیده و ورنه پنجمی برای خود شکل دادند که پانچاما نامیده میگردد

دولت هند سعی دارد این نظام طبقاتی را از بین ببرد ولی مردم معتقد به آیین هندو، آن را دستور دین می‌دانند.[۴]

تاریخچه در کشورهای مختلف[ویرایش]

نظام کاست هم‌چنین در آفریقا، خاورمیانه و خاوردور وجود داشته‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Discrimination, UNICEF
  2. "Global Caste Discrimination". Human Rights Watch. Archived from the original on 15 November 2008. Retrieved 26 April 2016.
  3. Caste - The Facts بایگانی‌شده در اوت ۱۱, ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  4. ن. فخر (۱۳۹۳). سفر به دل ادیان. صص. ۲۷.
  • آناتومی جامعه یا سنة الله: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی کاربردی، فرامرز رفیع پور، تهران: انتشارات کاوه، ۱۳۷۷