دست نامرئی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در اقتصاد و نظریهٔ لیبرالیسم اقتصادی (بازار آزاد) دست نامرئی (به انگلیسی: Invisible hand) هماهنگ‌کنندهٔ منافع شخصی و منافع اجتماعی است. این اصطلاح را نخستین بار آدام اسمیت به کار برد. در نظر او، دست نامرئی در جامعه‌ای دارای بیشترین کارآیی خواهد بود که از شرایط رقابت کامل برخوردار باشد.
به نظر اسمیت نفع شخصی مهمترین عامل محرک فعالیت‌های اقتصادی است.اگر افراد در کسب نفع شخصی آزاد گذاشته شوند و هر فرد بتواند بدون مانع نفع شخصی خود را تامین کند، آنگاه منافع اجتماع هم به بهترین شکل حاصل خواهد شد.زیرا اجتماع چیزی جز مجموع افراد تشکیل دهندهٔ آن نیست.بنابراین منافع فرد و اجتماع هماهنگ و همسوست.برخورد نیروها و منافع افراد در بازار رقابتی موجب ایجاد هماهنگی اقتصادی و ایجاد تعادل می‌شود.در واقع به اعتقاد اسمیت این همان دست نامرئی است که بازار را تنظیم می‌کند و به کمک مکانیسم قیمت‌ها آن را به سوی تعادل می‌کشاند.

دست نامرئی در کتابهای آدام اسمیت[ویرایش]

آدام اسمیت اصطلاح دست نامرئی را با نوشتن کتاب ثروت ملل باب کرد ولی او این اصلاح را در معنی محدود تجارت بین‌الملل استفاده کرد و تعمیم آن با اقتصاددانان بعدی بود.

نخستین استفاده آدام اسمیت از این اصطلاح در کتاب نظریه عواطف اخلاقی هفده سال قبل از کتاب ثروت ملل بود. مراد او در اینجا دست خداوندی بود که آمال درونی ما را در توازن با همدردی ما با دیگران قرار میدهد.[۱]

اسمیت استفاده سومی هم از این اصطلاح در کتاب تاریخ نجوم در یک معنی خرافی کرده است؛دست نامرئی ژوپیتر![۲]

منابع[ویرایش]

  1. بیغم م.، اخلاق در چشم‌انداز نفع‌گرايي شخصي، بانک اطلاعات نشریات کشور به نقل از روزنامه دنیای اقتصاد،شماره 2363، سه شنبه 23 خرداد 1391 ، ص. 28.
  2. اخلاق در چشم‌انداز نفع‌گرايي شخصي، تارنگار آفتاب.
  • روزبهان، محمود. مبانی علم اقتصاد، ویراست سوم. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۶. ISBN ۹۶۴-۰۱-۱۲۸۳-۶
  • دکتر حسین نمازی.نظام‌های اقتصادی، چاپ سوم ویرایش جدید ۱۳۸۴.ISBN ۹۶۴-۳۲۵-۱۴۰-۳